“Còn chỗ này,” Minh Châu nói, ngón tay giữ trên dòng cuối bản kê. “Muội chưa biết ghi thế nào.”
Uyển Ninh đọc lại lời Tiền ma ma: khế ước có dấu của hai nhánh trong nhà; phần tỷ lệ hoa lợi bị che bởi một dải giấy cũ. Nàng không thêm lời suy đoán. Khế vẫn ở trong hòm, chưa ai mở, và buổi kiểm tra sáng mai đã được hội đồng chấp thuận với đủ người làm chứng.
“Cứ ghi đúng điều ma ma đã thấy,” nàng nói. “Phần chưa đọc được để trống.”
Minh Châu sửa dòng chữ, đọc lại cho Hứa quản sự và Tiền ma ma nghe. Hai người cùng xác nhận. Uyển Ninh đặt bản kê vào tập vật chứng, riêng với bản chép gia phả cũ. Dải giấy kia còn dính trên điều khoản; chỉ khi cả nhóm cùng có mặt, mọi người mới được xem nó che khuất điều gì.
Sáng hôm sau, Tiền ma ma mang hòm giấy đến phòng kiểm tra, quản sự Chu đi bên cạnh. Bà vẫn giữ chìa khóa. Tiền ma ma đi bên cạnh, giữ chìa khóa. Thẩm thị đã ngồi chờ cùng tờ biên bản trống. Hoài Chương và Tôn thị cũng đến; Hoài Tín đứng gần cửa, còn Minh Châu đặt sổ chép trước mặt.
Uyển Ninh không chạm vào hòm.
“Xin ghi giờ và tình trạng trước khi mở,” nàng nói.
Minh Châu ghi giờ, rồi đọc lại. Quản sự Chu kiểm tra khóa, bản lề và khe nắp. Tiền ma ma xác nhận chiếc khóa vẫn là khóa bà giữ trong hòm giấy và chưa giao cho ai khác. Nắp không vỡ, khe hòm không có dấu hiệu bị cạy. Thẩm thị đối chiếu từng mục với tờ ghi nhận hôm trước; hòm còn khóa, trong khe có thể nhìn thấy khế ước đóng dấu.
“Ghi rõ những gì mắt mình thấy,” Uyển Ninh dặn Minh Châu. “Đừng ghi thêm điều chưa thể xác nhận.”
Minh Châu viết xong, đọc lại biên bản. Tiền ma ma, Thẩm thị và quản sự Chu lần lượt xác nhận. Uyển Ninh đứng bên bàn, hai tay đặt trước người. Nàng không giữ chìa khóa, cũng không cầm khế trước khi mọi người ghi nhận xong tình trạng hòm.
Hoài Chương nhìn biên bản. “Một khế ước cũ mà phải ghi từng việc thế này?”
“Khế có thể xác nhận quyền của nữ quyến,” Uyển Ninh đáp. “Sau này nếu có ai hỏi bản gốc đã được mở thế nào, biên bản sẽ trả lời.”
Hoài Chương nhìn nàng một thoáng rồi kéo ghế ngồi xuống. “Cứ làm cho đủ.”
Minh Châu ghi thêm người giữ chìa khóa. Tiền ma ma trao chìa cho quản sự Chu, ông mở khóa ngay trước mặt mọi người rồi đặt chìa lên tờ biên bản. Tiếng khóa bật khẽ. Không ai vội đưa tay vào hòm.
“Đã mở,” Minh Châu đọc, sau khi ghi giờ. “Người mở khóa là quản sự Chu. Người chứng kiến là Tiền ma ma, Thẩm thị, Lục Hoài Chương, Tôn thị, Lục Hoài Tín và Lục Minh Châu. Lục Uyển Ninh không tự cầm khế.”
Thẩm thị xem lại từng chữ rồi ký tên. Những người còn lại lần lượt ký xác nhận.
Bên trong hòm có vài tập giấy cũ, một cuộn dây gai và khế ước gấp làm tư. Dải giấy ố vàng che ngang phần cuối một dòng. Một góc đã bong lên, còn phần kia vẫn dính theo nếp giấy.
Quản sự Chu mô tả vị trí các vật. Minh Châu ghi lại, còn Thẩm thị nhìn mép khế để xác nhận giấy không bị rách ở chỗ gấp. Tiền ma ma chỉ vào dải giấy.
“Chỗ này trước kia nằm dưới cùng,” bà nói. “Ta không nhớ lần cuối nhìn thấy khế là khi nào.”
“Xin ma ma chờ thêm một chút,” Uyển Ninh nói. “Ta ghi xong vị trí rồi mới mở.”
Nàng không muốn một lời nhớ lại bị biến thành căn cứ cho việc ai đó đã cầm khế trước buổi kiểm tra. Khi Minh Châu đọc xong phần mô tả, mọi người cùng ký nhận. Sau đó, Tiền ma ma dùng đầu ngón tay nâng góc đã bong, lần theo mép giấy. Dải giấy tách ra chậm rãi, không làm rách dòng chữ phía dưới.
Uyển Ninh nghiêng người vừa đủ để đọc. Mực đã nhạt, nhưng các chữ vẫn rõ. Thẩm thị đọc thành tiếng:
“Trích một phần mười hoa lợi hai trà đ**m, sau khi trừ tiền công và chi phí nhập hàng có chứng từ, đưa vào quỹ nữ quyến.”
Tiền ma ma lặng đi. “Ta nhớ khế có nhắc hoa lợi của hai trà đ**m. Tỷ lệ thì đã quên.”
Minh Châu chép nguyên văn. Quản sự Chu đối chiếu từng chữ với khế gốc, rồi đọc lại tỷ lệ: một phần mười. Hoa lợi được tính sau khi trừ tiền công và chi phí nhập hàng đã có chứng từ, không phải một phần mười toàn bộ bạc thu về.
Tờ giấy trong tay Minh Châu không còn là một lời kể mơ hồ về lệ cũ. Nhưng Uyển Ninh vẫn chờ mọi người đọc hết điều khoản trước khi nhìn sang những người ngồi quanh bàn.
Dòng tiếp theo quy định quỹ phải có sổ riêng và người quản quỹ. Tiền trong quỹ chỉ được dùng cho sinh kế nữ quyến, không dùng bảo lãnh nợ gia nghiệp.
Hoài Tín bước khỏi cửa. “Một phần mười trích ra trước, kỳ trả nợ gần nhất lấy gì bù?”
“Còn phải xem hoa lợi của kỳ ấy,” Uyển Ninh nói. “Khế không cho phép lấy bạc của quỹ để trả nợ.”
Hoài Chương đặt tay lên mép bàn. “Ta chỉ hỏi có thể bàn với người giữ quỹ hay không. Nếu kỳ này thiếu bạc, chẳng lẽ không thể mượn tạm rồi hoàn lại?”
“Bàn cách giữ và chi quỹ thì được,” Uyển Ninh đáp. “Nhưng dùng quỹ trả nợ rồi hứa hoàn lại sau vẫn là dùng quỹ bảo lãnh nghĩa vụ của gia nghiệp. Điều khoản không cho phép.”
Hoài Chương nhìn dòng chữ trên khế. “Ta chưa nói sẽ lấy.”
“Muội biết. Muội muốn cách ghi trong dự thảo rõ ràng, để về sau không ai phải đoán ý nhau.”Đại ca không trả lời ngay. Ông cúi xuống xem bản chép Minh Châu vừa hoàn thành. Uyển Ninh không thúc. Dòng chữ trong khế đã nằm đó từ trước, nhưng suốt bao năm không có mặt trong bản gia phả đang lưu hành. Một câu ghi cho rõ có thể làm người trong nhà khó chịu; sự im lặng sẽ khiến họ lại phải tranh nhau xem điều khoản có nghĩa gì.
Truyện liên quan
Tôn thị đặt chuỗi hạt lên bàn. “Ta đã nói sẽ góp vốn riêng vào quỹ. Muốn ghi khoản ấy thì cứ ghi tự nguyện. Ta không lấy nó đổi quyền quyết định hôn sự của các con gái.”
Bà nhìn vào khế, không nhìn Uyển Ninh. Chuỗi hạt nằm dưới tay, không động đậy.
“Khoản góp sẽ ghi riêng,” Uyển Ninh nói. “Hôm nay chưa nhận bạc thì chưa ghi là đã giao.”
“Ta đồng ý. Khi xác định người giữ quỹ và sổ sách, ta sẽ báo số bạc, ngày giao, người nhận. Hôm nay ta chưa mang tiền đến.”
Hoài Chương nhìn sang bà. “Mẫu thân định góp bao nhiêu?”
“Đó là tiền riêng của ta. Khi giao, mọi thứ sẽ được ghi rõ.”
Uyển Ninh bảo Minh Châu chép lại đúng như lời Tôn thị: bà dự định góp vốn riêng, tự nguyện, chưa giao tiền; khoản góp không đổi lấy quyền quyết định hôn sự của các con gái. Tôn thị đọc lại, rồi ký bên dưới. Bà không yêu cầu sửa chữ nào.
Thẩm thị xem bản sao khế vừa lập. Nàng đẩy bản sao về phía mình, vẫn để nguyên khế gốc trước mặt những người chứng kiến.
“Khoản chi nên có hai người ký,” nàng nói. “Người giữ quỹ và người cùng kiểm tra. Mỗi khoản phải ghi mục đích, số bạc và người nhận.”
“Có việc cần tiền gấp thì sao?” Hoài Tín hỏi. “Chờ đủ hai người ký, tiền công hay tiền thuốc có khi đã chậm.”
“Việc gấp càng cần ghi rõ,” Thẩm thị đáp. “Biên nhận có tên người nhận, số bạc và việc đã chi cũng được. Chứng từ không phải lúc nào cũng là khế lớn.”
Uyển Ninh nhìn nàng. “Còn việc đối chiếu?”
“Cuối mỗi tháng, người giữ quỹ và người đối chiếu cùng xem sổ, bạc còn lại và các biên nhận. Nếu có khoản chưa dùng hết, ghi số dư. Nếu thiếu, phải tìm nguyên do trước khi chi kỳ tiếp.”
Tiền ma ma gật đầu. “Kho bạc riêng không để chung với bạc của trà đ**m. Khi đổi người giữ cũng phải đếm bạc, ghi sổ và ký giao nhận.”
“Vậy trước hết ta lập quy chế, rồi mới chọn người giữ,” Uyển Ninh nói. “Không để một người vừa giữ bạc, vừa ghi sổ, vừa xác nhận khoản chi.”
Hoài Tín nhìn quanh bàn. “Trong nhà bỗng có nhiều người cùng xem một quyển sổ.”
“Quyển sổ này vốn không nên chỉ một người được xem,” Uyển Ninh nói.
Hắn mím môi, không nói tiếp. Nàng cúi xuống trang giấy Minh Châu đang chép. Nàng không cần hơn thua với nhị ca; điều cần giữ lại là cách đối chiếu để dù ai trông quỹ, người khác vẫn biết bạc đã đi đâu.
Họ lập dự thảo ngay trong buổi ấy. Hoa lợi hai trà đ**m được tính sau khi trừ tiền công và chi phí nhập hàng có chứng từ. Một phần mười được trích vào quỹ nữ quyến, ghi trong sổ riêng và chuyển vào kho riêng. Tiền quỹ không bảo lãnh khoản vay hay nghĩa vụ thương mại của gia nghiệp; chỉ chi cho sinh kế nữ quyến. Mỗi khoản chi phải có mục đích, số bạc, người nhận và chứng từ kèm theo. Hai người ký trước khi bạc rời kho. Cuối tháng, người giữ quỹ và người đối chiếu so sổ với bạc còn lại, rồi trình hội đồng.
Tôn thị ngước nhìn Minh Châu. “Tiền học nghề có được tính là sinh kế không?”
Minh Châu dừng bút. “Nếu có khoản ấy, xin ghi là tiền học nghề. Tiền công muội ghi sổ vẫn tính riêng.”
“Đúng,” Uyển Ninh nói. “Tiền công là tiền công. Khoản học nghề phải xét theo quy chế và có đủ hai chữ ký.”
Thẩm thị gật đầu. “Cứ ghi rõ như vậy. Sau này người nhận cũng biết khoản nào mình được hưởng, khoản nào phải làm để nhận.”
Minh Châu tiếp tục viết. Bàn tay nàng vẫn chậm, nhưng dòng chữ thẳng hàng. Uyển Ninh chờ nàng chép xong rồi cùng mọi người xem lại dự thảo từ đầu.
Hoài Chương chỉ vào câu “hoa lợi được trích trước”. “Nên ghi trước khi chia phần còn lại của gia nghiệp. Như vậy không ai nói tiền ấy nằm ngoài sổ.”
“Được,” Uyển Ninh nói. “Nhưng phải ghi hoa lợi theo sổ thu chi có chứng từ, và không lấy từ bạc đã dành cho đơn hàng hay tiền công.”
“Như vậy mỗi kỳ đều phải phân rõ.”
“Đúng. Nếu không, tỷ lệ cũng chỉ nằm trên giấy.”
Hoài Chương gật đầu. Minh Châu sửa câu, rồi đọc lại. Thẩm thị, Tiền ma ma và quản sự Chu ký vào bản sao ghi nhận việc mở hòm, tình trạng khế và nội dung điều khoản đã đọc. Tôn thị ký riêng vào lời xác nhận khoản góp vốn dự định. Hoài Chương và Hoài Tín ký vào dự thảo với tư cách người dự nghị, chưa nhận quản lý quỹ.
Quản sự Chu đọc lại toàn bộ biên bản. Mọi người xác nhận khế gốc đã được xem tại chỗ, không mang ra khỏi phòng. Tiền ma ma gấp khế theo nếp cũ, đặt lại vào hòm cùng các tập giấy và dải giấy đã bong. Quản sự Chu đóng nắp, khóa hòm, ghi giờ đóng. Tiền ma ma nhận lại chìa khóa.
Uyển Ninh cất bản sao đã ký vào tập vật chứng, để riêng khỏi bản chép gia phả cũ. Nàng đưa mắt sang bản sao gia phả đang lưu hành. Dòng lệ lập quỹ vẫn vắng mặt trên trang giấy ấy.
Trên bản sao gia phả đang lưu, dòng lệ quỹ vẫn bị lược; trong hòm, khế ước gốc đã xác nhận quyền ấy bằng dấu của hai nhánh.
Đọc tiếp các chương mới nhất tại Truyện Full
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.