Chăm sóc bà Nhàn không phải là việc của một ngày. Đó là nếp sống của Thanh Hà suốt mười năm, đều đặn như hơi thở.
Sáng nào cũng vậy, sau khi dọn quán và mang cơm sang, Hà ở lại nhà bà một lúc lâu. Cô đun nước ấm, đỡ bà ra sân tắm rửa. Bà Nhàn người nhỏ thó, da nhăn nheo, tay run lẩy bẩy vì di chứng tai biến nhẹ và bệnh tim lâu năm. Cô lau người cho bà bằng khăn mềm, chậm rãi, kiên nhẫn, như chăm một đứa trẻ lớn tuổi.
"Bà ngồi yên nhé, con xoa dầu cho ấm chân."
Cô lấy lọ dầu gió, xoa bóp đôi chân gầy guộc của bà. Những ngón chân co quắp vì lạnh và ít vận động dần mềm ra dưới bàn tay cô. Bà Nhàn nhắm mắt, thở đều, gương mặt giãn ra dễ chịu. Rồi cô lấy hộp thuốc chia sẵn theo ngày, đút từng viên vào miệng bà cùng ngụm nước ấm.
"Thuốc tim bà uống đều thì mới khỏe được. Bà ráng ăn thêm miếng cháo nữa, con nấu cháo gà, dễ nuốt lắm."
Bà lúc tỉnh táo thì hiền lành nghe lời cô như nghe con gái ruột. Nhưng có những lúc bà lẫn. Bà nhìn Hà chằm chằm rồi hỏi: "Cô là ai? Sao ở trong nhà tôi?" Có lúc nửa đêm bà choàng dậy, chống gậy đi ra hiên gọi tên con trai đến khản giọng. Những lúc ấy, Hà chỉ ôm lấy bà, vỗ nhẹ lưng, hát khẽ khẽ bài ru cũ cho đến khi bà ngủ lại trong vòng tay cô.
Chị Tư Lành là người hay nói thẳng nhất. Có lần chị kéo Hà vào tạp hóa, đóng cửa lại, nói như mắng: "Em dại vừa thôi Hà ơi. Thanh xuân con gái có thì. Em chăm bà Nhàn, chị quý. Nhưng em cũng phải nghĩ cho mình chứ. Lỡ bà đi rồi, người kia không về, em còn lại gì?" Hà khi ấy chỉ cười buồn: "Em còn quán cơm, còn nhà mình, còn lương tâm thanh thản chị ạ. Nếu em bỏ bà, em sống cũng không yên." Chị Tư nghe xong, thở dài thườn thượt, từ đó không khuyên nữa, chỉ lặng lẽ giúp đỡ hai bà cháu nhiều hơn, khi thì mớ rau, khi thì cân gạo, không bao giờ tính tiền.
Người trong thị trấn ai cũng bảo Hà dại. Một người con gái tuổi xuân thì đẹp nhất đời, lại chôn mình ở thị trấn nhỏ, ngày ngày chăm một bà lão không máu mủ ruột rà, chờ một người đàn ông đã được làm lễ truy điệu. Hà nghe hết, chỉ cười. Cô không giải thích. Có những món nợ ân tình không cần ai hiểu, chỉ cần mình nhớ.
Điều khiến Hà đau lòng nhất không phải những đêm thức trắng chăm bà ốm. Mà là một thói quen của bà Nhàn đã kéo dài mười năm không hề thay đổi.
Mỗi mùng một âm lịch, dù mưa hay nắng, dù khỏe hay mệt, bà Nhàn đều tự tay vào bếp. Bà chống gậy, run run vo gạo, nấu một nồi cơm nhỏ, kho một đĩa thịt, luộc một đĩa rau. Rồi bà tự tay bới một bát cơm đầy, đặt lên bàn thờ nhỏ trong góc nhà, bên cạnh tấm ảnh của Khải và một đôi đũa mới.
"Để nó về còn có cái ăn," bà nói, giọng tỉnh táo lạ thường. "Nó đi công tác xa, về nhà khuya, bụng đói. Nhà mình phải có cơm chờ nó."
Bàn thờ ấy không có bài vị ghi ngày mất như những nhà khác. Bà không cho lập. Bà chỉ đặt ảnh con trai thời trẻ, một chén nước và phần cơm mùng một. Với bà, đó không phải bàn thờ người chết. Đó là mâm cơm chờ người về.
Truyện liên quan
Mỗi mùng một, Hà đều sang sớm để phụ bà. Cô biết bà yếu, không để bà vào bếp một mình. Cô đứng bên cạnh, vừa phụ nhặt rau, vừa canh lửa, để bà được tự tay làm phần việc quan trọng nhất là bới bát cơm và đặt đôi đũa. Đó là nghi thức thiêng liêng của bà, cô không bao giờ tước đi. Có tháng bà ốm nặng, sốt cao, Hà tưởng mùng một ấy sẽ phải bỏ. Vậy mà đến trưa, bà tỉnh lại, việc đầu tiên bà hỏi không phải thuốc men, mà là: "Hôm nay mùng một phải không con? Cơm... cơm cho nó..." Hà khóc, đỡ bà dậy, dìu bà vào bếp, hai bà cháu cùng nhau nấu phần cơm chờ đợi ấy trong nước mắt.
Có lần chị Tư Lành sang chơi, thấy cảnh ấy, quay mặt đi lau nước mắt. "Bà ơi, mười năm rồi..." Bà Nhàn lắc đầu, mắt sáng lên: "Mười năm thì sao? Nó chưa về thì tôi còn nấu. Tôi nấu đến khi nào nó bước qua cái cổng kia thì thôi."
Hà đứng ở cửa bếp nhìn vào, cổ họng nghẹn lại. Cô đã chứng kiến mâm cơm ấy một trăm hai mươi lần. Một trăm hai mươi mùng một. Mỗi lần, cơm nguội dần trong đêm, không ai ăn, sáng hôm sau bà lại lặng lẽ đổ đi và chờ đến mùng một sau. Niềm tin của một người mẹ, bền bỉ đến tàn nhẫn với chính trái tim người nhìn thấy nó.
Chiều hôm ấy, bác sĩ trạm xá thị trấn ghé nhà khám định kỳ cho bà Nhàn.
Ông bác sĩ già đo huyết áp, nghe tim thật lâu, rồi ra hiệu cho Hà ra hiên nói chuyện riêng. Gương mặt ông nghiêm lại.
"Cô Hà, tôi nói thẳng. Tim của bà cụ yếu lắm rồi. Lần tai biến nhẹ trước đã để lại di chứng. Từ nay tuyệt đối tránh cho bà xúc động mạnh, tránh áp lực, tránh tin dữ đột ngột. Chuyện nhà cửa, đất đai giải tỏa gì đó, cô liệu mà giấu được ngày nào hay ngày đó. Một cơn sốc nữa... tôi không dám nói trước."
Hà gật đầu, tay siết chặt vạt áo. "Dạ, con hiểu. Con sẽ cố giữ cho bà yên."
"Tôi biết cô vất vả. Nhưng bà cụ còn sống được đến hôm nay, một phần lớn là nhờ cô. Cứ giữ nhịp sống yên ổn như vậy. Đừng để bà nghe chuyện giải tỏa ầm ĩ ngoài kia."
Cô nghĩ đến hộp thuốc tim của bà, nghĩ đến những lần bà lên cơn đau ngực giữa đêm, mặt tái mét, tay bấu chặt vào ngực áo. Những lần ấy cô sợ đến mức tay chân run rẩy, vừa gọi xe cấp cứu vừa khóc. Cô đã hứa với lòng mình, dù chuyện gì xảy ra cũng phải giữ cho bà sống khỏe, sống yên, cho đến ngày Khải trở về — nếu ngày ấy thật sự đến. Lời dặn của bác sĩ hôm nay như một lời cảnh báo. Giông bão ngoài kia đã gõ cửa dãy phố rồi. Cô không thể ngăn giông bão, chỉ có thể cố làm tấm chắn mong manh trước một bà lão tám mươi phần trăm cuộc đời đã dành để chờ con.
Bác sĩ đi rồi, Hà quay vào nhà. Bà Nhàn đang ngồi trên chõng, tay lần tràng hạt gỗ trầm, mắt nhìn ra cổng. Ngoài kia, tiếng loa thị trấn lại vang lên loáng thoáng chuyện kiểm kê đất đai. Hà vội bước tới, khép cánh cửa gỗ lại, như muốn ngăn cả thế giới ồn ào ngoài kia chạm vào bà.
Cô ngồi xuống bên bà, nắm lấy bàn tay nhăn nheo lạnh ngắt. Tim cô nặng trĩu. Giấy giải tỏa có thể đến bất cứ lúc nào. Ngôi nhà này — nhà tổ họ Đoàn, nơi bà đã sống cả đời, nơi bà đang chờ con trai về — nằm ngay trong diện thu hồi. Cô biết giấu được bao lâu?
Bà Nhàn nắm chặt tay cô, mắt sáng lạ thường: "Nó chưa chết đâu con. Mẹ là mẹ nó, mẹ biết."
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.