Phẫu thuật viêm ruột thừa không tính là đại phẫu, vả lại tuổi tác của bà cụ cũng chưa già lắm nên hồi phục rất tốt.
Bạch Học Tập yên lòng: "Hôm nay cháu ghé qua là vì chuyện khác, muốn nhờ một chuyên gia lão luyện như bà nếm thử giúp cháu, dưa muối của cháu dường như còn thiếu chút vị."
Bà cụ Tần lập tức lên tinh thần: "Uầy, đậu đũa chua, củ cải khô, ớt ngâm, bắp cải ngâm, chủng loại cũng phong phú đấy chứ."
Bà cầm đũa gắp từng món nếm một miếng nhỏ, tỉ mỉ nhấm nháp, mắt híp lại, lẳng lặng nhìn ra phương xa, dường như đang toàn tâm toàn ý cảm nhận hương vị.
Nửa phút sau: "Đậu đũa chua không phải cháu muối đúng không, độ mặn khác hẳn; củ cải khô thì khô quá, lúc phơi rút nước triệt để quá mức nên ăn mất cả độ giòn; ớt ngâm mặn chát, xào nấu thì được chứ ăn không thế này thì hơi khó nuốt; còn bắp cải mới ngâm, vẫn chưa hết mùi hăng."
Bạch Học Tập ngượng ngùng, cô vẫn thường tự nhận mình là người sành ăn, nhưng đứng trước mặt bà cụ Tần thì vẫn còn non nớt lắm. Người ta nếm dưa muối thôi mà nếm ra vanh vách từng li từng tí, đây mới gọi là bản lĩnh!
Nhưng cô không thuận theo câu chuyện để nói tiếp. Lời thông báo về cuộc gọi từ tỉnh Điền Nam đã chực sẵn nơi đầu môi, chỉ tích tắc nữa là buột ra ngoài, nhưng nghĩ đến chuyện bà cụ hiện tại sắc mặt hồng hào, tâm trạng cũng vui vẻ, nếu nghe được tin thì chắc chắn sẽ đau lòng, khéo còn ốm một trận, lỡ như xảy ra chuyện gì không may... Lời đến khóe môi của Bạch Học Tập đành ngậm chặt lại.
Cô trước nay chưa từng có tính cách dùng dằng, nhưng sự do dự không quyết, nhùng nhằng dây dưa như mấy ngày nay quả thực là lần đầu tiên.
"Cái con bé này, không dưng lại chẳng đời nào nhờ bà nếm dưa thử vị, nói đi, có chuyện gì nào?"
"Cháu muốn hỏi bà, có bằng lòng đến tổ dưa muối của khu phố mình làm thợ cả hay không."
"Tổ dưa muối gì cơ?"
Bạch Học Tập vội tập trung tinh thần, đem chuyện khó khăn trong việc làm dạo gần đây kể ra. Mấy trường hợp cấp bách cần tìm việc làm được nhắc tới thì thật ra bà cụ Tần cũng biết, ai nấy đều có nỗi khổ riêng. Thời buổi này tuy vẫn có những kẻ ăn vạ, nhưng đại đa số mọi người nếu chưa đến bước đường cùng thì chẳng ai muốn đi làm phiền chính quyền, trong lòng luôn có một niềm tin mộc mạc: "Tuyệt đối không gây thêm phiền phức cho nhà nước".
"Tổ dưa muối này của cháu định để chúng tôi muối dưa, nhưng muối ra mà không có trong chỉ tiêu kế hoạch thì giải quyết khâu tiêu thụ thế nào?"
"Cháu sẽ nghĩ cách, cháu cam đoan chỉ cần mọi người muối ra đạt chuẩn chất lượng và hương vị, cháu nhất định sẽ tìm được đầu ra."
Bà cụ Tần không gặng hỏi thêm, bà vẫn còn mối lo ngại khác: "Thế còn nguyên liệu? Không có kế hoạch thu mua thì nguyên liệu muối dưa của chúng ta lấy từ đâu ra? Chẳng lẽ ngày nào cũng lên chợ rau quốc doanh nhặt lá rau úa hỏng về muối à."
"Cháu có một người bạn ở dưới quê, làng của họ nằm bên bờ sông nhỏ, địa thế bằng phẳng, đất đai màu mỡ. Ngoài trồng lương thực ra thì cây trồng kinh tế chủ yếu chính là rau xanh. Hôm nào cháu sẽ đích thân xuống đó xem thử, xem có thể thu mua một ít từ làng họ được không."
Tất nhiên chuyện này cũng phải đợi trời ấm lên đã, hiện tại mới đầu xuân chưa được bao lâu, nhiệt độ còn thấp, chưa thích hợp để gieo trồng rau củ.
"Cũng được, muốn dựng lên một tổ sản xuất thì chẳng khác nào một xưởng nhỏ, chỉ riêng công tác chuẩn bị ban đầu đã mất khối thời gian rồi, bắt tay từ thời điểm này ngược lại rất thích hợp."
Bạch Học Tập cười bảo: "Vậy là bà đồng ý tái xuất rồi ạ?"
"Bà cũng vừa khéo nợ cháu một ân tình, lần trước bảo sẽ đáp ứng một điều kiện của cháu, giờ chính là lúc trả nợ." Ngoài miệng nói thế nhưng trong lòng bà cũng rất vui, không chỉ vì trả nợ ân tình, mà chính bà cũng muốn ra ngoài đi lại vận động, suốt ngày ru rú trong nhà thì người ngợm mụ mẫm mất.
Còn về đứa con gái, muốn về hay không thì tùy, mấy năm nay bà sống diện hộ diện cứu tế cũng chẳng thua kém ai.
"Được rồi, bà cũng ra ngoài kiếm chút tiền dưỡng già, đỡ cho sau này ốm đau lại làm phiền đến các cháu."
Giải quyết xong mối bên này, Bạch Học Tập không ngừng nghỉ quay về xin ý kiến của Diêm Phượng Lan. Diêm Phượng Lan lại chẳng lạc quan đến thế, trước kia bà cũng từng làm vài lần rồi, hồi thập niên 50 còn tìm mấy thợ nề lập ra tổ làm vò gốm, thập niên 60 lại mở tổ thu gom phế liệu, nhưng chẳng đâu vào đâu, cuối cùng đều dở dang rồi dẹp tiệm.
"Tổ dưa muối của cháu ấy à, kỹ thuật thì không khó, nhưng đến lúc đó khâu tiêu thụ sợ là nan đề lớn nhất đấy."
"Còn một điều nữa, vấn đề vệ sinh. Mấy bà nội trợ gom lại thành một tổ, mỗi người một thói quen sinh hoạt, vệ sinh mà không đạt chuẩn thì cũng là chuyện lớn." Thực tế người dân ăn dưa muối ngoài chợ cũng chuộng ăn đồ do người quen biết, đáng tin cậy tự tay làm hơn, hoặc không thì phải là loại sản xuất đồng bộ trong xưởng vô trùng của nhà máy thực phẩm, người ta mới thấy yên tâm sạch sẽ, chứ bằng không ma mới biết người muối dưa có nhổ nước bọt hay hỉ mũi vào đấy không?
"Đây đúng là một vấn đề, nhưng cháu nhất định sẽ tập huấn kỹ càng cho họ, cố gắng làm sao để toàn bộ quy trình đều sạch sẽ hợp vệ sinh, sau này nếu có điều kiện sẽ trang bị thêm phòng khử trùng, bác xem có được không ạ?"
Diêm Phượng Lan thở dài: "Không phải bác muốn dội gáo nước lạnh vào nhiệt huyết của cháu đâu, Tiểu Bạch à, chuyện này cháu cứ nên cân nhắc thêm đi. Một khi đã bày vẽ ra mà làm không xong thì đâm lao phải theo lao đấy. Bác hiểu tâm trạng lúc này của cháu, muốn tìm chút việc cho mọi người làm, nhưng một tổ lâm thời lập ra cốt chỉ để tạo công ăn việc làm thì sợ là không ổn lắm..."
Bạch Học Tập lại vô cùng kiên định, bởi vì cô hiểu rõ hơn bất cứ ai, hiện tại là tháng Ba năm 1976, tình hình việc làm lúc này còn chưa phải là gay gắt nhất. Đợi một hai năm nữa khi thanh niên trí thức ồ ạt về thành phố, lúc ấy kiếm một vị trí việc làm còn khó hơn lên trời, chuyện bây giờ không giải quyết nổi thì đến lúc đó càng hết cách.
Truyện liên quan
Cô không đợi được, mà các con của Lỗ Hương Hoa lại càng không thể chờ đợi.Cô cũng chẳng có lý tưởng cao xa gì, mở một nhà máy quốc doanh lớn thì cô không dám mơ tới, điều duy nhất cô có thể làm là giải quyết khó khăn cho những người bên cạnh nhiều nhất trong khả năng của mình.
"Còn một vấn đề nữa, mặt bằng, dụng cụ cần dùng cho tổ dưa muối cùng với tiền lương giai đoạn đầu cho nhân sự cũng là một khoản tiền lớn, văn phòng khu phố ta e là không kham nổi đâu."
"Chuyện tiền nong cứ để cháu nghĩ cách." Bạch Học Tập cắn răng nói. Đơn vị không có kinh phí thì cô rõ hơn ai hết, giai đoạn đầu muốn sắm sửa đầy đủ tư liệu sản xuất và công cụ cần thiết, ít nhất cũng phải chuẩn bị hai trăm đồng.
Đi đòi lãnh đạo hai trăm đồng tiền vốn khởi động, đây không phải đòi tiền của Tửu Tiên Kiều, mà là đòi mạng của Tửu Tiên Kiều thì có.
Hơn nữa, hai trăm đồng kinh phí ban đầu mới chỉ tính theo định mức của bảy nhân viên, mỗi người hai mươi đồng tiền bảo đảm sinh hoạt mỗi tháng. Nếu sau một tháng mà vẫn chưa làm ra sản phẩm thì ba trăm đồng cũng chẳng thấm vào đâu.
"Về địa điểm, cháu nghĩ hay là trước tiên cứ thuê một khoảng sân nhỏ. Muối dưa cần có quá trình lên men, mùi vị tỏa ra có thể khá nồng, nếu trong viện vẫn còn người khác ở thì một là sợ các hộ dân dị nghị, hai là người ra người vào cũng không đủ vệ sinh, không thỏa đáng."
"Thêm nữa là trong quá trình lên men muối dưa sẽ sinh ra nước thải, chúng ta cần một đường thoát nước thải chuyên dụng." Bạch Học Tập nhìn sang Diêm Phượng Lan, "Bác có thể giúp bọn cháu đánh tiếng trước một tiếng với người bên trạm vệ sinh môi trường được không ạ?"
Diêm Phượng Lan tuy không mấy coi trọng chuyện này, nhưng bà là một cấp trên tốt: "Được, bác sẽ đánh tiếng trước, còn cháu... cứ suy nghĩ thêm xem sao."
Bạch Học Tập về nhà đúng là vẫn đang vắt óc suy nghĩ. Hai trăm đồng thì quỹ đen của cô có thể móc ra được, nhưng không thể mở tiền lệ này, càng không thể tự dưng bỏ tiền túi ra không công, bằng không sau này cứ hễ ai thiếu tiền cũng tìm đến cô thì sao? Cô đã hỏi qua Tôn Chính Nghĩa, lập tổ sản xuất không giống như mở xưởng. Xưởng là doanh nghiệp tập thể trực thuộc khu phố, không có cách nào để tư nhân góp vốn, nhưng tổ sản xuất lại là một đơn vị tương trợ tập thể quy mô nhỏ, có thể góp vốn được, trước đây cũng từng có tiền lệ này, cô có thể góp vốn dưới hình thức tiền mặt rồi sau này nhận chia hoa hồng.
Nhưng vấn đề lại nảy sinh, cán bộ nhân viên văn phòng khu phố không được phép góp vốn — đây là quy định đã được đặt ra từ mấy năm cải tạo công tư hợp doanh của thành phố Thư Thành nhằm ngăn chặn cán bộ trục lợi cá nhân, nhận hối lộ dưới một hình thức khác.
"Bà nội, cháu bàn với bà chuyện này được không ạ?"
"Ừ, cháu nói đi." Bà cụ thong thả ngồi trên giường sưởi, đang se từng viên thuốc tễ.
Mấy năm nay bà đã không còn đi bốc thuốc khám bệnh nữa, nhưng những lúc rảnh rỗi không có việc gì làm lại tự tay vê vài viên thuốc tễ, một là giúp đỡ cho bà con chòm xóm, hai là tự kiếm thêm chút thu nhập. Vì giá thành rẻ mà hiệu quả còn tốt hơn thuốc tây nên chẳng có ai rỗi hơi đi tố cáo bậy bạ, ngay cả ban quản lý khu dân cư lẫn văn phòng khu phố cũng mắt nhắm mắt mở cho qua. Thứ bà đang vê lúc này chính là thuốc tễ bổ khí huyết, điều hòa gan tỳ do Xuân Lệ ở phía sau đặt trước, nghe đâu thành phần giống hệt loại thuốc nổi tiếng trên mạng đời sau là "Tiêu Dao Hoàn", hiệu nghiệm vô cùng.
Xuân Lệ trả nhiều tiền, Bạch Học Tập cũng không phản đối việc bà cụ tìm chút việc làm để kiếm thêm đồng ra đồng vào.
"Cháu muốn mở một tổ dưa muối ở khu phố để giải quyết việc làm cho các chị em phụ nữ, nhưng vì không có kinh phí nên cháu có thể ứng trước dưới hình thức góp vốn. Chỉ là theo quy định thì thân phận của cháu không thể đứng tên góp vốn được, bà xem có thể lấy danh nghĩa của bà để góp vốn không ạ?"
"Cháu không sợ mất trắng à?" Bà cụ dừng động tác trên tay lại.
"Sợ cũng chẳng làm thế nào được ạ, bao nhiêu miệng ăn đang chờ mà." Tất nhiên, vì số tiền trong quỹ đen là nhờ dị năng của mình đổi lấy, mức độ vất vả khác hẳn với việc đi làm kiếm lương, cô luôn cảm thấy tiêu thì cứ tiêu thôi, chỉ cần đôi mắt vẫn còn xài tốt thì sau này ắt sẽ có cơ hội kiếm lại.
"Cháu khéo tốt bụng gớm, không sợ kiếm được tiền rồi bà ôm tiền chạy mất à?"
"Phụt... chạy trời không khỏi nắng, ba gian nhà chính to đùng này của bà chẳng phải vẫn sờ sờ ở đây sao."
Cả hai người đều bật cười, thế là thống nhất xong xuôi.
Cũng thật khéo, ngày hôm sau Diêm Phượng Lan liền báo cho Bạch Học Tập một tin vui và một tin buồn: Tin vui là ngay gần chỗ họ có một khoảng sân nhỏ đạt yêu cầu, trong sân còn có hầm đất ngầm, mùa đông ấm mùa hè mát rất thích hợp để chứa dưa muối, lại có sẵn đường thoát nước thải, xung quanh cũng chẳng mấy người sinh sống. Bà đã hỏi thăm bạn bè bên trạm vệ sinh môi trường và cục thương nghiệp, hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu sản xuất thực phẩm.
"Ở đâu thế bác?" Bạch Học Tập vội hỏi.
"Ngay xéo đối diện chỗ ta đây, căn nhà nhỏ nằm bên trái đồn công an ấy. Trước giải phóng từng có một tên đại gián điệp ở đó, gã đó còn cố ý đào một căn hầm rất lớn, bên trong gia cố bằng bê tông cốt thép, chắc chắn vô cùng."
Căn nhà nhỏ đó Bạch Học Tập có ấn tượng, cô từng nghe Vương Chi Chi và Lưu Học Đông nhắc tới. Thuê nhà thuê sang tận đồn công an ư? Cơ mà cũng chẳng phải là không được, dẫu sao căn nhà ấy vẫn bỏ hoang, bọn họ đã mấy năm nay không buồn mở khóa bước vào xem rồi.
"Thế tin buồn là gì ạ?"
"Bác đã hỏi qua Sở trưởng Lưu, ý của ông ấy là chuyện này ông ấy không quyết định được. Ngôi nhà đó khi xưa là do công an thành phố trực tiếp phân xuống, tìm lên cấp quận cũng không giải quyết được, phải lên tận công an thành phố cơ." Đây mới là chỗ khiến Diêm Phượng Lan đau đầu. Bà làm phó chủ nhiệm ở cơ sở ngần ấy năm trời, trên thành phố căn bản chẳng quen biết ai, huống chi lại là người trong ngành công an.
Bà áy náy nói: "Bác cũng hết cách rồi, không giúp gì được cho mấy đứa. Hay là thôi, cứ tìm kiếm thêm xem sao, nhà cửa đạt yêu cầu tuy hiếm nhưng không phải là hoàn toàn không có, cứ chờ thêm chút nữa xem."
"Không cần chờ đâu ạ, cứ lấy đúng căn này đi."
Chưa có bình luận cho chương này.