Phùng Tố đặt ống văn thư hồi đáp báo cáo sơ bộ lên bàn, còn Tôn huyện thừa đứng bên kia án, hai tay khép trong tay áo. Tử Khiêm ra hiệu cho người đưa công văn ở lại làm chứng. Dây buộc được tháo trước mặt mọi người; dấu niêm bên ngoài nguyên vẹn.
“Đọc trước,” ông nói.
Phùng Tố mở tờ giấy, đối chiếu số hiệu với dòng ghi trong sổ văn thư rồi đọc rõ: “Phủ đã tiếp nhận báo cáo sơ bộ và danh mục chứng cứ. Huyện nha được tiếp tục bảo toàn chứng từ trong phạm vi các lệnh đã ban. Việc xét trách nhiệm quan lại thuộc quyền tri phủ. Huyện lệnh không được tự tuyên phán.”
Tôn huyện thừa hơi cúi đầu. “Vậy việc giữ sổ bến vẫn phải tiếp tục?”
“Trong phạm vi lệnh đã ban,” Tử Khiêm đáp. “Công văn không cho phép mở rộng tùy tiện, cũng không buộc giao giấy tờ theo lời yêu cầu miệng.”
Ông nhìn Tôn huyện thừa. “Ông nghe rõ rồi chứ?”
“Rõ, đại nhân.”
“Phùng thư lại, ghi số văn thư, người nhận và giờ tiếp nhận. Bản gốc cất theo lệnh. Sao một bản, đối chiếu từng dòng rồi đóng dấu đưa vào hồ sơ.”
Phùng Tố ghi số văn thư và giờ nhận vào sổ, rồi đối chiếu bản gốc với bản sao. Theo lệnh của Tử Khiêm, cô đặt bản gốc vào tập văn thư đã niêm; bản sao được đóng dấu đưa vào hồ sơ đối chiếu. Phùng Tố giữ bản sao trên bàn, so từng chữ với tờ hồi đáp. Tử Khiêm kiểm lại đoạn giới hạn thẩm quyền, ký xác nhận, rồi đóng dấu lên bản sao.
Chưa kịp cất nghiên mực, người gác cửa đã báo có thêm một công văn từ phủ. Trên tờ ngoài cũng có dấu niêm, số hiệu khác với hồi đáp vừa nhận. Tử Khiêm bảo người đưa tin trình giấy, yêu cầu Phùng Tố ghi riêng giờ nhận và người giao. Lần này, nội dung ngắn hơn: phủ yêu cầu huyện lệnh giải trình vì sao việc kiểm tra chứng từ làm chậm hoạt động ở bến Nam, nêu rõ những chuyến hàng vẫn được cân, mức thu đã áp dụng và khoản tạm ngừng thu khi chưa có văn thư cho phép.
Tôn huyện thừa đọc xong, đặt tờ giấy xuống ngay ngắn. “Bến đã mở, hàng vẫn qua. Nếu thương nhân nghe tin việc thu bị giữ lại, họ sẽ tìm đường khác.”
“Bởi vậy phải ghi đúng việc đang làm,” Tử Khiêm nói. “Không thể nói bến đóng khi vẫn có hàng cân. Cũng không thể gọi một khoản chưa có văn thư là thu hợp lệ.”
Ông kéo tờ giấy trắng về phía mình. “Lập bảng từ ngày lệnh kiểm tra được ban. Ghi số chuyến, loại hàng, việc cân đã hoàn tất hay chưa, khoản nào có căn cứ, khoản nào tạm ngừng. Không lấy ước đoán thay số liệu.”
Phùng Tố nhận lệnh, hỏi: “Các chuyến mà thư lại mới ghi ở bến có thể đưa vào bảng ngay không?”
“Được, nhưng ghi rõ người lập và sổ dùng để đối chiếu. Chỗ nào chưa có chứng từ thì để trống, không tự điền.”
Đọc tiếp các chương mới nhất tại Truyenfull.Live
Tôn huyện thừa nói: “Việc ghi chép thêm người khiến chuyến hàng chậm. Thương nhân vốn đã sốt ruột.”
“Vậy ghi cả thời gian chậm và nguyên do,” Tử Khiêm đáp. “Nếu do kiểm tra, ghi việc kiểm tra cần làm gì. Nếu do thiếu giấy, ghi thiếu giấy nào. Khi trình phủ, họ có thể tự xét.”
Phùng Tố chấm mực, kẻ các cột trên bảng. Nha dịch được gọi tới mang sổ chuyến mới nhất. Tử Khiêm xem các dòng đầu, hỏi người ghi đã có mặt ở bến hay chỉ chép lại lời người khác. Thư lại trẻ đứng ngoài cửa đáp rằng mình đã đến tận nơi, nhưng vài chủ hàng rời đi trước khi kịp ký xác nhận.
“Ghi chuyến đó là đã cân, phần người nộp chưa xác nhận,” Tử Khiêm nói. “Không được lấy chữ ký của người giữ cân thay cho người giao tiền.”
Phùng Tố thêm ghi chú bên cột tương ứng. Tôn huyện thừa nhìn bảng đang dần kín nét mực, không còn nhắc chuyện đình trệ. Ông chỉ xin một bản để rà lại các khoản thu có định ngạch. Tử Khiêm cho phép sao sau khi bản chính được kiểm xong.
Ngoài nha môn, tiếng người báo khách vang lên. Hàn Kính đến cùng hai kỳ lão, trên tay không mang lễ vật. Họ được mời vào công đường. Hàn Kính chắp tay, hai kỳ lão đứng sau ông, một người đã nhiều tuổi, người kia chống gậy trúc.
“Thẩm đại nhân,” Hàn Kính nói, “việc kiểm tra đã kéo dài. Bến không thể cứ để người thu ngập ngừng trước mỗi chuyến. Có thương nhân đã hỏi đường qua bến phía bắc. Nếu họ đổi lộ trình, dân phu và người chèo đò ở đây đều mất việc.”
“Bến Nam chưa đóng,” Tử Khiêm nói. “Các chuyến có giấy tờ hợp lệ vẫn được cân và thu theo định ngạch.”
Truyện liên quan
Một kỳ lão nhíu mày. “Trước nay phí bến vẫn thu như cũ. Nếu nay tách từng khoản, người nộp sẽ nghĩ nha môn nghi ngờ cả bến.”“Người nộp có quyền biết mình nộp khoản gì,” Tử Khiêm đáp. “Khoản nào có văn thư thì cứ thu, ghi riêng vào biên nhận. Khoản nào chưa có căn cứ thì tạm dừng cho đến khi tìm được văn thư.”
Hàn Kính nhìn sang Phùng Tố. “Ai sẽ quyết định khoản nào được ghi?”
“Bảng mức thu có căn cứ sẽ được đối chiếu với văn thư còn lưu và công khai tại bến,” Tử Khiêm nói. “Mỗi biên nhận ghi loại hàng, số chuyến, người nộp và từng khoản. Dấu chủ bến chỉ xác nhận hàng đã qua bến, không thay dấu thu.”
“Còn những chuyến đã chờ lâu?”
“Ghi rõ chuyến nào bị chậm và vì việc gì. Hàng đủ giấy tờ không bị giữ để chờ cuộc điều tra.”
Hàn Kính im một lúc rồi nói: “Hàn mỗ không muốn thương nhân bỏ bến. Nhưng nếu người thu phải hỏi từng lần, họ sẽ tìm cách mặc cả.”
“Không ai được tự đặt giá. Mức nào đã có căn cứ sẽ niêm yết, mức nào chưa có thì không thu. Nếu có người đòi thêm, người nộp có thể trình biên nhận.”
Tử Khiêm bảo Phùng Tố đưa bản sao bảng mức thu đang được đối chiếu cho các vị xem. Ông không để họ cầm tờ gốc, chỉ đặt bản sao lên bàn. Một kỳ lão đọc các mục, dừng ở khoản thuế hàng rồi hỏi phí cân có tính chung không. Tử Khiêm chỉ vào văn thư cho phép khoản cân, giải thích rằng khoản ấy có mục riêng và người chịu trách nhiệm đã được ghi rõ.
Hàn Kính không tranh luận thêm. Ông đặt bàn tay lên mép bàn. “Vậy Hàn mỗ xin giao quyển sổ chia tiền của bến. Đại nhân đã ban lệnh nộp chứng từ liên quan, sổ này có phần ghi các khoản chia theo kỳ. Nhưng nó không ghi từng chuyến.”
“Việc đó sẽ được ghi đúng giới hạn,” Tử Khiêm nói. “Hàn Kính, theo lệnh nộp chứng từ liên quan, giao quyển sổ chia tiền của bến. Phùng thư lại, lập biên bản; gọi người giữ sổ vào chứng kiến.”
Người giữ sổ của bến là một lão nhân tên Mã Thực, được Hàn Kính sai gọi đến trước khi vào nha môn. Ông ta mang quyển sổ bọc vải dầu, hai tay đỡ ngang ngực. Phùng Tố không nhận ngay mà hỏi ai đã giữ sổ từ sáng, ai mang tới, giờ rời bến và tình trạng dây buộc. Hàn Kính lần lượt trả lời; Mã Thực xác nhận mình là người giữ sổ, không mở nó trên đường.
Phùng Tố ghi những lời ấy, rồi đặt sổ lên bàn trước mặt mọi người. Dây bọc còn buộc, nút dây không bị xê dịch. Cô hỏi Tử Khiêm.
“Đại nhân, thuộc lại xin mở sổ trước mặt người giao và người giữ, đếm số trang, ghi tình trạng từng phần.”
Tử Khiêm gật đầu. Hàn Kính và Mã Thực ký làm chứng vào biên bản trước khi mở. Phùng Tố ghi số trang và tình trạng bên ngoài vào biên bản; Hàn Kính cùng Mã Thực ký xác nhận việc giao nhận. Sau đó cô mới tháo dây trước mặt mọi người, kiểm từng trang, ghi những tờ rách ở mép và các chỗ có dấu mực loang. Sổ ghi tiền chia theo từng kỳ, tên các phần việc và số bạc được phân ra. Vài dòng có chữ ký tắt, nhưng chưa thấy dấu thu chính thức.
“Ghi người giao là Hàn Kính, người giữ là Mã Thực,” Tử Khiêm nói. “Đọc rõ ngày giờ.”
Phùng Tố đọc lại. Tử Khiêm ký lệnh giữ quyển sổ làm chứng từ liên quan, đóng dấu lệnh lên biên bản, rồi giao sổ cho người được chỉ định cất vào hộp hồ sơ. Mã Thực nhìn theo hộp được khóa lại, nhưng không phản đối.
Tử Khiêm quay sang Hàn Kính. “Trong các khoản chia, dòng nào liên quan đến phí bến?”
Hàn Kính cúi xuống xem biên bản sao sơ bộ, rồi xin được mở lại sổ để chỉ. Theo lệnh, quyển sổ được đưa ra trước mặt những người có mặt. Ông lật qua hai trang, đặt ngón tay lên ba dòng cách nhau vài kỳ.
“Những dòng này có thể liên quan,” ông nói. “Nhưng phần chia được ghi theo kỳ, không theo từng chuyến. Hàn mỗ cần kiểm lại ngày và cách ghi trước khi xác nhận số tiền.”
“Ông có nhận phần nào trong đó không?” Tử Khiêm hỏi.
“Có phần được giao cho chủ bến. Nhưng không phải khoản nào trong sổ cũng là phí bến. Một phần là tiền công, một phần là chi phí sửa cầu gỗ. Hàn mỗ chưa thể gộp chúng lại.”
Tử Khiêm không thúc ông xác nhận. “Ghi lời ông vừa nói. Phần nào ông nhận là của mình, phần nào thuộc khoản thu đang bị điều tra, ông có thể giải trình bằng văn bản sau khi đối chiếu. Đừng sửa sổ.”
Phùng Tố ghi rõ rằng Hàn Kính chỉ vào ba dòng, nhưng chưa xác nhận số tiền hay nguồn của từng khoản. Mã Thực ký xác nhận quyển sổ đã được giao nguyên trạng như lúc mang đến. Tử Khiêm ký vào biên bản, còn bản gốc sổ được cất lại theo lệnh.
Theo lệnh của Tử Khiêm, quyển sổ được đưa ra lần nữa trước mặt những người chứng kiến. Trước khi Hàn Kính rời công đường, Phùng Tố mở đến trang có những dòng ông đã chỉ. Một khoản ghi ngày gần chuyến muối của Lục Hoài An. Cột người giao chỉ có một chữ viết tắt: “Từ”.
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.