“Trước khi phán quyết,” tri phủ nói, “bản phủ nghe lời trình cuối cùng của từng người.”
Từ Bách đứng thẳng trước công đường. Hàn Kính khép tay trong tay áo, còn Tôn huyện thừa cúi mắt nhìn nền gạch. Thẩm Tử Khiêm đứng bên bàn chứng từ, chờ được hỏi. Danh sách hoàn trả đã niêm nằm cạnh bản sao; dấu niêm vẫn nguyên vẹn.
Tri phủ nhìn Từ Bách.
“Các biên nhận mang dấu phụ ghi khoản thu không có văn thư cho phép. Sổ chính chỉ ghi thuế hàng, không ghi riêng khoản ấy. Ông còn căn cứ nào để giải thích?”
“Tiểu lại phụ trách việc thu ở bến. Trước nay các khoản vẫn làm như vậy.”
“Bản phủ hỏi căn cứ, không hỏi thói quen.”
Từ Bách mím môi. “Tiểu lại không có văn thư.”
Tri phủ chỉ vào tờ biên nhận. “Dấu phụ này dùng để thu khoản ghi trên giấy?”
“Có.”
“Khoản ấy được ghi ở đâu trong sổ chính?”
“Không ghi riêng.”
“Ông có phiếu chuyển bản giao nhận chuyến muối khỏi ngăn thứ ba không?”
“Không có.”
“Có ai nhận giấy thay ông không?”
“Tiểu lại không nhớ.”
Tri phủ quay sang Tử Khiêm.
“Thẩm huyện lệnh, huyện nha có căn cứ xác định ai đã di chuyển bản giao nhận không?”
“Hạ quan không có căn cứ xác định người di chuyển, đại nhân.” Tử Khiêm giữ giọng đều. “Hòm trước đó không niêm. Lời khai xác nhận giấy từng được đặt trong ngăn thứ ba, còn phu kho họ Đỗ chỉ thấy Từ Bách mở hòm sau khi người canh đổi ca. Ông ấy không thấy ai lấy giấy. Không có phiếu chuyển để đối chiếu.”
“Những lời khai ấy đã ghi vào hồ sơ?”
“Đã ghi, kèm tình trạng hòm và giới hạn điều mỗi người chứng kiến.”
Tri phủ gật đầu, rồi hướng về Từ Bách.
“Ông thừa nhận không có văn thư cho khoản thu mang dấu phụ, cũng thừa nhận khoản ấy không ghi riêng trong sổ chính. Những lời khai và giấy tờ liên quan đã được đối chiếu. Bản phủ cách chức ông khỏi việc coi thu tại bến Nam, giao việc xét xử theo phần trách nhiệm đã chứng minh. Riêng việc bản giao nhận rời khỏi hòm, hồ sơ chưa xác định được người làm. Bản phủ không quy việc ấy cho ông khi chưa có chứng cứ.”
Từ Bách cúi đầu, không nói thêm. Người ghi án đọc lại lời phán. Một nha dịch ghi việc thi hành lệnh cách chức; Từ Bách được dẫn sang bên chờ xử lý theo lệnh phủ. Không ai đụng đến bàn chứng từ.
Đến lượt Hàn Kính, tri phủ cho mở sổ chia tiền ở những trang đã đối chiếu.
“Ông xác nhận phần lợi nào có thể xác định là từ việc thu ngoài văn thư?”
“Hàn mỗ xác nhận những dòng đã đối chiếu được với lời khai và chứng từ. Sổ ghi theo kỳ, không ghi theo chuyến. Dòng nào chưa rõ nguồn thì không thể gom cả kỳ thành một khoản.”
“Bản phủ buộc ông bồi hoàn phần lợi đã chứng minh được, đồng thời chịu phạt theo lệnh. Ông có ý kiến gì?”
“Hàn mỗ nhận phán quyết. Phần nào đã chứng minh là lợi Hàn mỗ nhận, Hàn mỗ chịu phần ấy.”
“Có để người làm thuê gánh thay không?”
“Không.” Hàn Kính ngẩng lên. “Họ không quyết định khoản thu, cũng không nhận phần chia. Không thể bắt họ chịu thay.”
Tử Khiêm thấy vài dân phu đứng cuối công đường nghe lời ấy, nhưng không ai bị gọi lên để chịu tội thay. Hàn Kính cũng không xin xóa những dòng đã xác nhận. Tri phủ tuyên mức phạt và buộc ông bồi hoàn đúng phần lợi có chứng cứ; khoản chia chưa rõ nguồn vẫn để ngoài phép tính. Hàn Kính ký xác nhận đã nghe phán quyết. Việc nộp khoản bồi hoàn sẽ được ghi nhận khi thực hiện, không nhập vào danh sách hoàn trả cho các hộ và chủ hàng.
Truyện được đăng tải tại Truyenfull.Live
Tôn huyện thừa bước lên. Tri phủ hỏi:
“Ông từng nghe phản ánh về hai dấu thu khác nhau mà không lập hồ sơ?”
“Hạ quan đã nghe, nhưng không nhớ ngày và người báo. Hạ quan không tận mắt xem dấu, cũng không yêu cầu Từ Bách xuất trình văn thư.”
“Vì sao không kiểm tra?”
Tôn huyện thừa nhìn xuống. “Hạ quan cho rằng có thể là lệ cũ. Hạ quan đã không kiểm tra.”
“Ông có làm dấu phụ hoặc nhận tiền từ khoản thu ấy không?”
“Không, đại nhân.”
Tử Khiêm giữ im lặng. Lời thừa nhận của Tôn huyện thừa dừng ở việc bỏ qua phản ánh; hồ sơ không chứng minh ông làm dấu hay nhận tiền.
“Bản phủ khiển trách ông vì đã không kiểm tra, không lập hồ sơ,” tri phủ nói. “Ông tham gia chỉnh lý sổ thu dưới sự giám sát của người phủ. Những mục chưa rõ phải để nguyên, không tự điền theo lệ hay theo trí nhớ.”
“Hạ quan lĩnh lệnh.”
Truyện liên quan
Người của phủ ghi phần việc của huyện thừa và cách giám sát. Tôn huyện thừa lui xuống, chờ nhận danh mục sổ cần chỉnh lý.Tri phủ ra hiệu đưa danh sách hoàn trả đã được xác nhận lên. Phùng Tố được gọi đến đọc tổng số.
“Danh sách gồm tám mươi sáu lượng bạc,” cô nói. “Mỗi dòng ghi người nộp, ngày, chuyến, biên nhận, khoản hợp lệ, khoản phải hoàn và căn cứ đối chiếu.”
“Khoản ngoài sổ của Lục Hoài An?”
“Chưa xác định số tiền, chuyến và người nhận. Không tính vào tổng.”
“Sáu bao muối còn thiếu?”
“Chưa tìm thấy, chưa xác định nguyên nhân hay người chịu trách nhiệm. Không quy thành tiền hoàn.”
Tri phủ nhìn sang Lục Hoài An đang đứng chờ cạnh những người trình chứng từ.
“Ông có nghe rõ không?”
“Tiểu dân nghe rõ, đại nhân. Khoản chưa xác định thì xin để nguyên như vậy.”
Người ghi án chép lời xác nhận. Tử Khiêm nhìn qua những hàng chữ và dấu đối chiếu. Mỗi khoản trong tổng số đều lần được về người nộp cùng giấy tờ làm căn cứ; những gì còn thiếu thì nằm ngoài danh sách.
Tri phủ ra hiệu cho Tử Khiêm trình bày các mục chưa rõ. Ông bước lên nửa bước.
“Hạ quan xin trình ba việc trong hồ sơ, đại nhân. Người nhận túi được ghi là ‘Lưu’ trong sổ chuyến đò chưa được nhận diện; Đại Phúc không biết trong túi có gì, cũng không thấy người ấy nhận tiền của Lục Hoài An. Bản giao nhận chuyến muối chưa tìm thấy; các lời khai xác nhận nơi đặt giấy và việc hòm được mở, nhưng không xác định ai di chuyển giấy. Sổ tổng thu có tên trong danh mục kho, song không có phiếu xuất, giấy bàn giao hay biên bản báo mất. Chưa rõ lần cuối ai giữ sổ.”
“Dòng ghi người giao là ‘Từ’ trong sổ chia tiền đã xác định được người chưa?”
“Chưa, đại nhân. Chữ ấy không đủ để xác định người giao hoặc nguồn tiền.”
“Còn khoản Hoài An từng nộp ngoài sổ?”
“Vẫn chưa rõ số tiền, chuyến hàng và người nhận.”
Tri phủ xem lại danh mục rồi phán:
“Lưu biên bản thiếu bản giao nhận cùng các lời khai có giới hạn. Tiếp tục truy tìm sổ tổng thu; không ghi tên người giữ cuối cùng nếu chưa có căn cứ. Dòng ‘Từ’, người nhận túi ‘Lưu’ và khoản Hoài An từng nộp đều để là chưa xác định. Không lấy sự trùng ngày thay cho chứng cứ.”
“Hạ quan tuân lệnh.”
Phùng Tố chép nguyên chỉ thị vào danh mục, đọc lại cho người của phủ kiểm tra. Không ai sửa những mục chưa rõ thành tên người hay kết luận chắc chắn hơn tài liệu đang có.
Tri phủ chuyển sang việc canh giữ Đại Phúc.
“Bộ đầu Lý Thuận, việc bảo vệ nhân chứng đã được ghi nhận ra sao?”
“Thuộc hạ đã bố trí nơi trú trong huyện nha, phân ca nha dịch và ghi người giao nhận mỗi lần đổi ca. Địa chỉ gia đình không ghi trên tờ canh. Người tin cậy do Đại Phúc chọn vẫn chuyển tin cho gia đình.”
“Người lạ từng dò hỏi nơi ở và giờ về của anh ta, huyện nha đã xác định được người ấy chưa?”
“Chưa, đại nhân. Người đưa tin chỉ trình việc có kẻ hỏi. Không có căn cứ nhận diện người đó hoặc người sai khiến.”
Tri phủ nhìn Đại Phúc. “Việc canh giữ có khiến ông mất ngày công?”
“Tiểu dân lỡ chuyến đò đã nhận, đại nhân. Việc ấy có ghi trong lời khai.”
Lý Thuận trình bản ghi ca canh và lần bàn giao, cùng lời khai của người thuê đò. Sổ chuyến xác nhận Đại Phúc đã nhận chuyến ấy; người thuê xác nhận anh không có mặt để chèo. Tri phủ đối chiếu từng mục.
“Ngày công này được xác minh riêng theo lời khai, sổ chuyến và xác nhận của người thuê,” ông nói. “Ghi riêng để xét khoản bồi hoàn, không nhập vào tám mươi sáu lượng bạc. Mức tiền còn phải xác định.”
“Tiểu dân xin được xét đúng khoản ngày công đã mất, đại nhân,” Đại Phúc đáp.
Tri phủ cho phép kết thúc việc canh giữ sau khi ghi lần bàn giao cuối cùng và báo cho người tin cậy của anh. Lý Thuận nhận lệnh, rồi nhắc lại tên người giao ca và giờ bàn giao sẽ được ghi vào sổ. Việc dò hỏi nơi ở vẫn chưa có kết quả; danh tính người lạ tiếp tục để trống.
Đại Phúc nhìn Lý Thuận. “Sau khi bàn giao xong, tiểu dân có thể về nhà rồi tiếp tục chèo đò chứ?”
“Được,” Lý Thuận đáp. “Người tin cậy của ông sẽ nhận tin trước. Ông không phải trở lại bến để đối chất riêng với ai.”
Đại Phúc gật đầu. Tử Khiêm thấy Lý Thuận nhắc lại giờ bàn giao cho người ghi án, còn Phùng Tố ghi tên người nhận tin. Mỗi việc đều có người đứng ra xác nhận.
Tri phủ tuyên bố phần xét tại Bình Lăng đã khép lại. Huyện nha sẽ thi hành việc hoàn trả theo danh sách, chỉnh lý sổ thu dưới sự giám sát của phủ và tiếp tục truy tìm sổ tổng thu. Bản giao nhận chuyến muối vẫn chưa tìm thấy; biên bản mất hồ sơ cùng các lời khai được lưu lại, không quy trách nhiệm cho người chưa có chứng cứ. Sổ chia tiền cũng chỉ được dùng trong phạm vi những dòng có thể đối chiếu.
Ông quay sang Tử Khiêm.
“Thẩm huyện lệnh, ông ở lại Bình Lăng qua một mùa chợ. Kiểm tra việc hoàn trả, các bản sổ và khoản thu ở bến. Mỗi kỳ trình bảng đối chiếu lên phủ. Dòng nào chưa rõ, ghi chưa rõ; không kết luận thay người có thẩm quyền.”
“Hạ quan lĩnh mệnh.”
Tử Khiêm cúi đầu nhận lệnh. Ông không được thăng quan ngay, cũng chưa có lý do rời Bình Lăng. Bản kê tổng hợp thuở mới làm quan lại hiện lên trong trí nhớ: chính ông từng ký khi chưa kiểm từng khoản, để một người buôn nhỏ chịu thiệt. Lần này, những con số trên danh sách chỉ được gạch sau khi người nhận đối chiếu và ký tên.
Tri phủ đặt trước mặt Tử Khiêm tờ lệnh thi hành cùng danh sách tám mươi sáu lượng bạc. Ngón tay ông dừng ở cột xác nhận người nhận.
“Mỗi khoản chỉ được gạch khi người nhận đã ký,” tri phủ nói. “Thẩm huyện lệnh, kiểm tra từng dòng.”
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.