Chương 107

Quỹ hưu trí quốc gia của Hàn Quốc có quy mô lớn thứ ba thế giới. Ngược lại, quỹ hưu trí Singapore đứng thứ tám. Tuy nhiên, giữa hai quỹ này có một sự khác biệt, đó chính là cách đầu tư.

Quỹ hưu trí Hàn Quốc cố gắng đạt lợi nhuận bằng cách đầu tư vào các tài sản an toàn nhất, còn quỹ hưu trí Singapore không trực tiếp vận hành tiền. Thay vào đó, họ chuyển phần tiền nhàn rỗi cho chính phủ dưới hình thức cho vay, và chính phủ sẽ phân bổ số tiền đó đi nơi khác. Đó chính là GIC và Temasek, hai trụ cột đóng vai trò then chốt biến Singapore thành trung tâm tài chính quốc tế.

“Nguồn vốn mà hai tổ chức này đang điều hành còn lớn hơn cả quỹ hưu trí của Hàn Quốc, phải không?”

“Vâng, lớn hơn một chút. Tổng số tiền mà hai nơi này quản lý lên tới 620 tỷ USD.”

Quỹ tài sản quốc gia và công ty đầu tư công thuộc sở hữu của chính phủ Singapore. Sức mạnh dòng tiền của họ vượt xa quỹ hưu trí Hàn Quốc. Chính vì thế, đây là nguồn lực đầu tiên được tung ra khi Singapore đối mặt với khủng hoảng tài chính quốc gia.

“Nghe nói do làn sóng bán tháo (panic sell) diễn ra liên tục, chính phủ Singapore đã tạm ngừng thị trường và bắt đầu thanh lý cổ phần mà GIC và Temasek đang nắm giữ.”

Reynolds, người đang lắng nghe báo cáo, gật đầu.

“Ý cậu là họ đang thanh lý các tài sản đang rải rác ở nước ngoài sao?”

“Vâng. Vấn đề là hai tổ chức này đang nắm giữ rất nhiều cổ phần công ty nội địa và bất động sản tại Singapore. Hiện tại, họ cũng bắt đầu bán tháo ồ ạt bất động sản, khiến không chỉ giá cổ phiếu mà cả thị trường bất động sản trong nước cũng chịu đòn giáng mạnh.”

“Hơn nữa, việc hai tổ chức này vội vàng đẩy cổ phần ra thị trường đang khiến thị trường toàn cầu chao đảo.”

Cuộc khủng hoảng tài chính đột ngột của Singapore không chỉ là vấn đề của riêng quốc gia đó. Trước hết, vấn đề nằm ở số vốn đã đổ vào Singapore. Singapore cùng với Hong Kong đóng vai trò là trung tâm tài chính châu Á, nghĩa là việc gửi tiền ở đây được coi là tương đối an toàn. Thế nhưng, niềm tin đó đã bị phá vỡ.

Thứ hai, việc các quỹ tài sản quốc gia và tổ chức đầu tư công của Singapore vội vã bán tháo cổ phần để huy động vốn cấp bách đang gây sốc cho thị trường toàn cầu. Họ buộc phải làm vậy vì cần bình thường hóa thị trường chứng khoán đang sụp đổ của mình càng sớm càng tốt. Nếu không bơm vốn khẩn cấp để ổn định thị trường, Singapore sẽ đánh mất vị thế trung tâm tài chính châu Á. Khi đó, tình thế của Singapore sẽ rơi vào mức tồi tệ nhất.

“Vì vậy họ đang tuyệt vọng tiến hành dập tắt khủng hoảng.”

“Với mức độ này thì thị trường sẽ ổn định lại chứ?”

“Vâng. Vì có sự tham gia của GIC và Temasek, có lẽ thị trường sẽ sớm ổn định.”

Phương pháp ổn định thị trường hoàn toàn khả thi: bơm lượng vốn khổng lồ để ép giá cổ phiếu tăng lên.

“Vấn đề là Singapore đã chịu tổn thất nặng nề từ sự kiện lần này. Nếu đến mức phải bán tháo cổ phần mà hai tổ chức đó nắm giữ để huy động vốn thì đủ hiểu khủng hoảng lớn đến thế nào.”

“Hơn nữa, danh tiếng là trung tâm tài chính châu Á sánh ngang với Hong Kong cũng đã bị hoen ố. Với chính phủ Singapore, đây mới là điều đau đớn nhất.”

Thời điểm Singapore đạt được danh tiếng quốc tế vang dội nhất chính là năm 2008. Khi cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế - sự kiện dưới chuẩn (subprime) - nổ ra, Singapore đã nhanh chóng tận dụng các tổ chức để ổn định thị trường, thậm chí tạo ra luồng thị trường ổn định. Kể từ đó, họ được công nhận là trung tâm tài chính đại diện cho châu Á. Nhưng trớ trêu thay, họ lại phản ứng chậm chạp trước cuộc khủng hoảng tài chính nổ ra ngay trong nội bộ.

“Có lẽ họ khó mà dự đoán được. Singapore chẳng phải là trung tâm tài chính châu Á được cả thế giới công nhận sao? Họ không bao giờ tưởng tượng được rằng có gã điên nào đó lại ôm bom lao vào một thị trường ổn định và quy mô lớn đến vậy.”

Cho đến nay, đã có vô số thế lực định làm rung chuyển thị trường Singapore, nhưng tất cả đều quay về tay trắng. Thế nhưng, quả bom lần này là thật.

“Ngay cả khi sự kiện lần này lắng xuống, cũng rất khó để chính phủ Singapore có biện pháp đối phó với Chứng khoán Gwangwoon. Bởi vì nguyên nhân quyết định gây ra cuộc khủng hoảng tài chính này suy cho cùng là do EU và chính phủ Singapore.”

Nếu có ai đó tấn công, việc trả đũa là chuyện thường tình. Chẳng phải có câu “mắt đền mắt, răng đền răng” sao? Nhưng chính phủ Singapore không thể làm gì được. Chẳng phải chính họ cùng các quốc gia khác đã cùng EU cưỡng chế giải thể Vận tải biển Gwangwoon đó sao? Họ đang phải trả giá cho việc đó.

“Thực ra không chỉ Singapore chịu thiệt hại. Khi hai tổ chức đó vội vàng thanh lý hàng loạt, các thị trường nước ngoài khác cũng bị ảnh hưởng.”

“Tóm lại là Gwangwoon đã trả đũa? Không chỉ với Singapore mà còn với nhiều thị trường khác trên thế giới sao?”

“Vâng. Vì các thị trường chính đều bị ảnh hưởng từ vụ việc này, có thể nói Gwangwoon đã trút giận một cách triệt để.”

Nghe đến đó, tôi không khỏi bật cười vì sự phi lý. Chỉ vì công ty của họ bị cưỡng chế giải thể mà họ trút giận lên toàn bộ thị trường tài chính thế giới sao?

“Có thể thấy họ vô cùng tinh vi. Lý do Gwangwoon không phản kháng mà nhanh chóng chia nhỏ công ty theo chỉ thị của EU là có mục đích cả. Đằng nào thì đấu tranh cũng không thắng, họ chọn cách tối đa hóa lợi ích.”

“Từ đầu đến cuối đúng chất Gwangwoon thật.”

“Vâng. Chỉ có Singapore là kẻ đứng ngoài cổ vũ nên bị đập cho tơi tả. Hơn nữa, nhờ chính phủ Hàn Quốc phối hợp nên dòng vốn từ Hong Kong đang chảy mạnh vào Hàn Quốc. Kết quả là Hàn Quốc cũng đã đặt cược vào Gwangwoon và thu về lợi nhuận lớn.”

Chính phủ Hàn Quốc đã nhanh chóng áp dụng chính sách nới lỏng tài chính trước khi sự kiện Singapore xảy ra để thu hút vốn nước ngoài.

“Nhưng liệu chính phủ có thể phối hợp với doanh nghiệp tốt đến thế sao?”

“Hàn Quốc vốn nổi tiếng với việc xử lý hành chính cực nhanh mà. Hơn nữa, số ghế trong quốc hội đang nghiêng hẳn về đảng cầm quyền, và họ biết rằng nếu không kìm hãm được giá bất động sản đang tăng vọt thì lòng dân sẽ bị lung lay dữ dội, nên có vẻ lần này họ đã dốc toàn lực để hỗ trợ.”

Cuối cùng thì chính phủ Hàn Quốc cũng nhận ra đây là việc có lợi cho họ nên mới dốc sức giúp đỡ. Có vẻ canh bạc của họ đã đạt được thành quả lớn.

“Nhưng không phải tất cả vốn chảy ra từ Hong Kong đều đổ về Hàn Quốc.”

“Dẫu vậy thì cũng lấy được hơn một nửa chứ?”

“Vâng. Chỉ cần chừng đó thôi cũng coi là đại thắng rồi.”

Lợi dụng thiệt hại từ vụ cưỡng chế giải thể vận tải biển để sụp đổ thị trường Singapore và thu về lợi nhuận khổng lồ. Đồng thời, họ cũng thành công trong việc làm rung chuyển thị trường của các quốc gia đã góp tay giải thể công ty của mình. Vừa trút giận, vừa kiếm được tiền. Dù nghĩ thế nào, Gwangwoon vẫn là một tập đoàn điên rồ. Tuy nhiên, lạ thay vẫn có chút gì đó lấn cấn.

“Liệu Gwangwoon có hài lòng với con số một nửa đó không?”

“Chẳng phải họ đã thu về lợi nhuận khổng lồ nhờ vụ bán khống (short selling) lần này sao? Họ đã bắt đầu đóng vị thế bán rồi mà.”

“Ừ. Nhưng họ chưa phá hủy hoàn toàn. Việc rút lui như thế này cứ khiến tôi thấy có gì đó gờn gợn.”

“Ý ngài là ngài nghĩ Gwangwoon còn một cú chốt đang chuẩn bị sao?”

Tuy nhiên, dù Reynolds có vắt óc suy nghĩ thế nào đi nữa, anh ta vẫn không thể đoán định được đòn tấn công bổ sung mà Gwangwoon đang chuẩn bị là gì.

“Dù Gwangwoon có là những kẻ mất trí đi chăng nữa, cũng sẽ không có cách nào để làm thêm gì ở đây được nữa đâu.”

Phải, chắc là vậy rồi. Thế nhưng, thật khó để xóa bỏ cảm giác lấn cấn này.

“Còn vấn đề nào khác không?”

“Do cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung lần này nên chỉ số BDI hiện đang…”

Trong khi tiếp nhận báo cáo, một tin tức lạ lùng được đưa đến.

“Cái gì? Ở đâu?”

“Nghe nói ở Vũ Hán, Trung Quốc, số bệnh nhân viêm phổi không rõ nguyên nhân đang tăng lên. Đã có báo cáo chính thức gửi WHO.”

Reynolds khẽ cau mày.

“Nhưng tại sao lại báo cáo chuyện đó?”

“Vì Giám đốc từng dặn rằng nếu có bất kỳ vấn đề nào liên quan đến virus thì phải báo cáo…”

Đúng là anh đã ra chỉ thị đó kể từ khi Gwangwoon bắt đầu mua lại hàng loạt các công ty dược phẩm ở Anh.

“Viêm phổi?”

Viêm phổi đúng là có thể gây ra viêm do virus, nhưng cũng có thể do nguyên nhân khác.

“Thứ tôi nói không phải là loại viêm phổi lặt vặt như thế này. Tôi đang nói đến một loại virus thực sự nghiêm trọng. Những chuyện nhỏ nhặt thế này không cần báo cáo.”

“À, vâng. Tôi xin lỗi.”

Hơn nữa lại là Vũ Hán. Nơi đó ở đâu anh còn chẳng biết. Reynolds mải nghe báo cáo khác nên đã quên ngay cái tên địa danh kia.

Đúng như danh tiếng là đầu tàu tài chính châu Á, Singapore đã thành công trong việc sử dụng các tổ chức mà mình điều hành để nắm giữ lại thị trường vốn đã rơi vào đà lao dốc.

“Về mặt bề nổi thì có vẻ đã ổn định, nhưng Singapore đã phải chịu một đòn giáng rất nặng nề. Thú thật tôi rất ngạc nhiên. Không ngờ lại có cách khiến Singapore chịu tổn thất đến mức độ đó. Ha ha.”

“Vâng. Nhờ đó mà lượng vốn nước ngoài đổ vào nước ta rất đáng kể. Khi cả thị trường thế giới chao đảo vì ảnh hưởng của Singapore thì chỉ số KOSPI của chúng ta lại tăng điên cuồng.”

Chứng kiến Singapore chao đảo, dòng vốn tháo chạy khỏi Hong Kong đã đổ về Hàn Quốc. Việc chính phủ nhanh chóng nới lỏng để mở cửa thị trường cũng đóng vai trò lớn, và việc chỉ số KOSPI tăng nhờ dòng vốn đó cũng mang lại lợi ích rất lớn.

“Vì đã đạt được thành quả như vậy thông qua lần nới lỏng thứ nhất, chính phủ dự kiến sẽ tiếp tục nới lỏng các quy định bổ sung. Chẳng hạn như kế hoạch tăng giới hạn dao động giá từ 40% hiện tại lên 50%.”

Chính phủ đã tăng giới hạn tăng giá cổ phiếu từ 30% lên 40% để chứng minh quyết tâm mở cửa lần này. Và giờ họ muốn nâng lên 50%. Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi. Chẳng phải có lý do mà chúng ta từng đặt giới hạn 30% cho thị trường nội địa sao? Đó là để kiềm chế các thế lực thao túng thị trường. Thế nhưng, nếu nâng lên 50%, các thế lực đó sẽ càng lộng hành hơn.

Dù vậy, họ vẫn muốn nới lỏng quy định vì hiện tại dòng vốn nước ngoài đổ vào đang đủ sức “phản đòn” lại chính những thế lực thao túng đó. Đó là các quỹ chuyên săn lùng những kẻ chuyên đặt vị thế bán (short) như thế. Hay còn gọi là các quỹ đầu tư chủ động. Nếu những nguồn vốn đó đổ vào hàng loạt, các thế lực bán khống sẽ tự nhiên giảm bớt, và doanh nghiệp có thể phát triển thông qua các quỹ đó. Bởi vì suy cho cùng, những quỹ này cũng tham gia với mục đích nuôi dưỡng doanh nghiệp để rồi bán lại kiếm lời.

“Vì vậy, ngay cả trong nội bộ chính phủ cũng đánh giá rất cao thành quả lần này. Đến giới tài chính còn gọi đây là một kỳ tích. Tôi không dám tưởng tượng ngài lại có thể gây áp lực lên thị trường Singapore bằng cách tận dụng việc giải thể ngành vận tải biển như vậy.”

Tôi chỉ khẽ mỉm cười. Những lời khen ngợi này khiến tôi cảm thấy áp lực, việc ngồi ở vị trí này cũng vậy.

“Ngài quá lời rồi. Hơn nữa, tôi cũng không cố tình làm sụp đổ thị trường Singapore.”

“À, v, vậy sao ạ?”

“Vâng. Hơn nữa… hôm nay không biết có chuyện gì mà ông lại tìm đến tận đây?”

Người đứng đầu Quỹ hưu trí quốc gia là Chủ tịch. Chủ tịch Choi Hyun-tae cùng Trưởng phòng Jo Sang-sik, người thực thi nhiệm vụ trực thuộc của ông ấy, đã tìm đến tận công ty chúng tôi.

“Thực ra, chúng tôi đến đây vì muốn thảo luận sâu với ngài Chủ tịch.”

“Nếu là việc liên quan đến tập đoàn thì ông nên tìm gặp Chủ tịch tập đoàn…”

“Ban đầu chúng tôi cũng định gặp Chủ tịch tập đoàn, nhưng ông ấy bảo rằng nếu là mảng tài chính thì nói chuyện với ngài sẽ nhanh hơn nhiều. Và chúng tôi cũng có tai mắt của mình. Chúng tôi biết rõ ai mới là người thực quyền tại tập đoàn Gwangwoon.”

Dẫu vậy, tôi cũng không ngờ rằng người đứng đầu Quỹ hưu trí quốc gia lại trực tiếp tìm đến mình.

“Có phải ngài đã xem nội dung chúng tôi công bố bên phía quỹ hưu trí lần này không?”

“À, vâng. Chẳng phải đang có rất nhiều ý kiến bàn tán về chuyện đó sao?”

Gần đây Quỹ hưu trí quốc gia đã công bố một số liệu thống kê. Đó là một con số gây sốc về việc quỹ hưu trí sắp cạn kiệt.

“Vâng. Hẳn là cú sốc với người dân khá lớn. Nếu không cải cách quỹ hưu trí như hiện tại thì đến khoảng năm 2057, quỹ sẽ cạn kiệt hoàn toàn.”

Quỹ hưu trí cạn kiệt vào năm 2057. Đáng tiếc thay, đây là sự thật. Trên thực tế, tỷ suất lợi nhuận của Quỹ hưu trí quốc gia không hề tệ. Chẳng phải tự nhiên mà ở các công ty chứng khoán người ta thường nói chỉ có những quái vật mới làm việc ở quỹ hưu trí. Tuy nhiên, dù vậy, quỹ vẫn đối mặt với số phận cạn kiệt.

“Thậm chí số liệu đó còn dựa trên giả định mỗi năm đạt lợi nhuận 4,5%. Nghĩa là nếu tỷ suất lợi nhuận giảm xuống hơn nữa thì thời điểm cạn kiệt sẽ còn nhanh hơn.”

Đó là nơi đang điều hành số tiền lên tới hơn 700 nghìn tỷ won. Quy mô lớn thứ ba thế giới. Vậy mà vẫn không thể ngăn chặn sự cạn kiệt.

“Chúng tôi coi đây là thời điểm vàng cuối cùng.”

“Ý ông là nếu không cải cách ngay lúc này thì không được sao?”

“Vâng. Nhưng liệu chính quyền nào dám đứng ra cải cách? Cải cách nghĩa là mọi người phải đóng tiền gấp đôi ngay từ bây giờ, các chính trị gia nhạy cảm với lá phiếu chắc chắn sẽ không đời nào chấp nhận điều đó.”

Vấn đề của quỹ hưu trí chính là ở đây. Ai cũng biết cần phải cải cách. Nhưng không có chính phủ nào muốn thúc đẩy việc đó. Bởi vì họ biết rằng nếu làm vậy, lá phiếu sẽ rớt cái vèo. Nếu đột nhiên yêu cầu người dân đang sống chật vật từ hôm nay phải đóng phí hưu trí gấp đôi, liệu họ sẽ phản ứng ra sao?

“Đó là sự trớ trêu của dân chủ. Dù là việc cần thiết nhất cho quốc gia nhưng lại không thể thúc đẩy vì sợ mất phiếu.”

Đó là một chủ đề vô cùng nặng nề.

“Chúng tôi cũng đã chuẩn bị một vài phương án. Một trong số đó là ISA. Vì quốc gia khó có thể chịu trách nhiệm cho tất cả nên chúng tôi tạo ra tài khoản để cá nhân tự chuẩn bị cho tuổi già. Đồng thời cũng giảm thuế.”

ISA. Hay còn gọi là Tài khoản quản lý tài sản tổng hợp cá nhân. Dù chính phủ phủ nhận nhưng lý do ISA ra đời là bởi vấn đề cạn kiệt quỹ hưu trí đã trở thành hiện thực, nên họ tạo ra hệ thống để người dân tự lo cho tuổi già của mình.

“Tuy nhiên, đây cũng chỉ là hành động trốn tránh trách nhiệm. Nếu không giải quyết được vấn đề gốc rễ, thế hệ tương lai sẽ phải gánh chịu gánh nặng khổng lồ, và sự hỗn loạn xã hội kéo theo đó là không thể đong đếm.”

Việc tỷ lệ sinh giảm đóng vai trò lớn trong sự xuống dốc này của quỹ hưu trí. Nghĩa là chúng ta đang tiến tới sự diệt vong vì già hóa dân số và thế hệ tương lai ít ỏi hơn hiện tại rất nhiều.

“Đây là bản báo cáo chúng tôi đã rút ra. Chỉ cần ngài xem qua sơ lược là sẽ biết tình hình hiện tại của chúng tôi như thế nào.”

Tôi mở bản báo cáo mà Trưởng phòng đưa ra. Ngay lập tức, hàng loạt ảo ảnh sống động hiện ra trước mắt tôi như thể đang chờ đợi sẵn.

“!?”

Mâu thuẫn giữa các thế hệ. Hỗn loạn chính trị. Hệ thống kinh tế tê liệt. Bạo loạn xảy ra khắp nơi trong đô thị. Đại Hàn Dân Quốc vốn rực rỡ và xinh đẹp đang cháy rụi trong màu đen. Điều đáng sợ là tương lai này chẳng còn bao xa nữa.

“Khi thảo luận về vấn đề này, tôi chợt nghĩ rằng Gwangwoon đang tạo ra những thành tựu để đời trong lịch sử tài chính. Nếu chúng tôi có thể học hỏi dữ liệu và phương pháp đầu tư mà Chứng khoán Gwangwoon đang thực hiện, liệu có thể giải quyết được vấn đề gốc rễ này không - tôi đã nghĩ vậy.”

“Mục tiêu lợi nhuận của chúng tôi là 5%/năm. Nhưng nếu nhận được sự giúp đỡ của Gwangwoon để nâng con số này lên 8%, chúng ta có thể trì hoãn thời điểm cạn kiệt đến mức tối đa. Người dân cũng không cần phải tăng thêm gánh nặng.”

5% đến 8%/năm. Trong mắt một người đầu tư, đây là tỷ suất lợi nhuận vô cùng thấp. Nhưng hãy nhớ rằng số tiền họ đang nắm giữ lên tới 700 nghìn tỷ won. Nghĩa là việc duy trì 5%/năm cũng đã gần như là một kỳ tích. Vấn đề là dù có tạo ra kỳ tích đó, quỹ vẫn sẽ cạn kiệt.

“Điều chúng tôi muốn học hỏi là hệ thống đầu tư của Chứng khoán Gwangwoon. Cách thức phân tích thị trường, thuật toán để trích xuất dữ liệu, cách đưa ra quyết định đầu tư, v.v. Nếu ngài có thể chia sẻ phương pháp đó thì chúng tôi sẽ vô cùng biết ơn.”

Nhưng nếu không dừng lại ở 5% mà còn có thể đẩy lợi nhuận lên cao hơn nữa thì sao? Không phải 5%, mà là tối đa 10%. Không, nếu có thể đạt mức 20%/năm thì sao?

Tôi lại đặt tay lên bản báo cáo họ đưa một lần nữa.

Lần này, những hình ảnh hoàn toàn trái ngược với lúc nãy lại hiện ra trước mắt tôi. Một Đại Hàn Dân Quốc rực rỡ và tỏa sáng hơn bao giờ hết.

“Chỉ cần lời khuyên đơn giản thôi cũng được. Chúng tôi đến đây bằng sự khẩn cầu chân thành, xin ngài đừng từ chối.”

Đáng tiếc là tôi chẳng có phương pháp nào để chỉ cho họ cả. Công ty chứng khoán của chúng tôi không hề phân tích dữ liệu theo các thuật toán phức tạp như những công ty khác. Thay vào đó, chúng tôi đưa ra quyết định đầu tư bằng một phương pháp đơn giản nhưng vô cùng chắc chắn. Đó chính là trực giác của tôi. Nếu tôi chỉ bảo cho họ thứ gì đó, thì chỉ có thể là những lời khuyên dựa trên trực giác mà thôi.

“Cho tôi hỏi…”

Ngay khi tôi mở lời, hai người họ liền đổ người về phía trước.

“Các ông có chơi cả vị thế bán (short) không?”

Và rồi, gương mặt cả hai nhanh chóng biến sắc vì kinh ngạc.