Sào huyệt mưu đồ, Wall Street 1
Thực chất, hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng vô cùng đơn giản. Tất cả chỉ xoay quanh việc nhận tiền của người gửi và cho người cần vay mượn, rồi thu về khoản chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi, hay còn gọi là biên lợi nhuận tín dụng.
Với tính chất công việc đơn điệu diễn ra theo quy trình chuẩn xác không một sai sót, mức lương ổn định và được đảm bảo công việc đến tuổi nghỉ hưu, những nhân viên ngân hàng thời xưa thường được ví như những công chức nhà nước. Đi kèm với đó là một hình ảnh có phần cổ hủ, tẻ nhạt.
Thế nhưng, ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng luôn tồn tại những bộ óc thiên tài không thể che giấu được sự nhạy bén xuất chúng.
Ngay cả trong hệ thống ngân hàng đơn điệu này cũng ẩn chứa những thiên tài, và sự thông thái của họ chỉ tập trung vào một việc duy nhất: làm sao để kiếm được một khoản tiền khổng lồ chỉ trong chớp mắt.
Vào đầu những năm 1980, khi Hàn Quốc xảy ra cuộc đảo chính của Tân Quân bộ và vẫn chưa thoát khỏi cái bóng của một quốc gia kém phát triển với những cuộc bầu cử tại nhà thi đấu thể thao, thì tại nước Mỹ – biểu tượng của chủ nghĩa tư bản, ba thiên tài đã cùng nhau ngồi lại và nghĩ ra một phương thức kiếm tiền vô tiền khoáng hậu.
Lewis Ranieri, Trưởng bộ phận trái phiếu của ngân hàng đầu tư Salomon Brothers; Larry Fink, người sáng lập công ty quản lý tài sản BlackRock; và David Maxwell, CEO của Hiệp hội Thế chấp Quốc gia Liên bang Mỹ đã cùng nhau tạo ra... không, phải là sáng tạo ra một sản phẩm tài chính độc đáo mang tên MBS (Mortgage-Backed Security), tức chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp.
Trước đó, cho vay thế chấp mua nhà chỉ là một nghiệp vụ đơn giản: ngân hàng cho vay tiền với tài sản bảo đảm là ngôi nhà, rồi đều đặn thu cả gốc lẫn lãi trong vòng 10 năm, 20 năm. Đối với các ngân hàng, dù đây là nguồn thu nhập ổn định nhưng việc bỏ ra một số tiền lớn rồi nhận lại những khoản tiền lẻ vụn vặt kéo dài trong nhiều năm chỉ là một công việc tẻ nhạt gây buồn ngủ. Chưa kể, nó còn khiến nguồn vốn lớn bị đóng băng trong thời gian dài.
Ba thiên tài này đã không nhìn nhận khoản vay thế chấp dưới góc độ của ngân hàng, mà nhìn dưới góc độ của một sản phẩm thương mại.
Khoản vay thế chấp mua nhà tuy mang lại số tiền nhỏ nhưng lại có nguồn thu ổn định lâu dài.
Họ nhận ra điều này hoàn toàn trùng khớp với mong muốn về một sản phẩm đầu tư an toàn của những người già đã nghỉ hưu, những người sống bằng thu nhập tài chính, hay những nhà tài phiệt cực kỳ ghét việc tổn thất tiền gốc. Từ đó, họ đã biến các khoản vay thế chấp thành sản phẩm MBS.
Thực chất, nguyên nhân khiến họ nảy ra ý tưởng này chính là vì lãi suất.
Năm 1979, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất, hệ thống tài chính rơi vào tình trạng nghẽn dòng tiền, và thị trường cho vay thế chấp mua nhà bắt đầu lung lay.
Bởi trong thời kỳ lãi suất cao, chẳng có ai dại gì đi vay tiền để mua nhà.
Thế nhưng, các chính trị gia luôn đứng về phía những kẻ nhiều tiền và dùng luật pháp để đảm bảo họ không bao giờ bị thiệt hại.
Vào ngày 30 tháng 9 năm 1981, Quốc hội Mỹ đã thông qua một dự luật đầy "tinh tế" dành riêng cho ngành tài chính mà họ hằng ưu ái.
Dự luật quy định rằng nếu các tổ chức tài chính thanh lý các khoản cho vay thế chấp nhà ở thì sẽ được hoãn thuế, hơn thế nữa, mọi tổn thất phát sinh trong quá trình này sẽ được ngân khố quốc gia bù đắp.
Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần bán đi các khoản nợ thế chấp là tiền tự động chảy vào tài khoản, thời đại "chứng khoán hóa nợ" đã chính thức mở ra.
Giờ đây, các ngân hàng bắt đầu cho vay vô tội vạ với tài sản thế chấp là nhà đất, thu phí dịch vụ, rồi lập tức đẩy khoản nợ đó sang cho người khác.
Nỗi lo không thu hồi được vốn gốc đã biến mất, và dòng tiền cũng không còn bị phong tỏa lâu năm nữa.
Các ngân hàng coi cho vay thế chấp mua nhà là hoạt động mũi nhọn và dồn toàn lực vào việc kinh doanh sinh tử này.
Ngân hàng đầu tư Salomon Brothers đã chia các khoản nợ này theo từng mức độ rủi ro, đóng gói lại rồi đem bán, thu về những khoản phí môi giới khổng lồ.
Họ thậm chí còn làm phép thuật để biến một rổ tài sản gồm một khoản vay an toàn trộn lẫn với ba bốn khoản vay rủi ro cao vẫn đạt được xếp hạng tín dụng tối cao AAA. Nhờ vậy, chỉ riêng năm 1983, họ đã thu về khoản lợi nhuận ròng hơn 200 triệu đô la.
Giờ đây, giới tài chính không còn dành những ngày cuối tuần trên sân golf nữa. Họ tận hưởng những bữa tiệc trên du thuyền xa hoa, hoặc bay chuyên cơ riêng đến Venice chỉ để thưởng thức một chiếc pizza ngon lành.
Nhưng bữa tiệc xa hoa của họ cũng sắp đến lúc tàn, và tôi dự định sẽ xuất hiện khi cuộc vui kết thúc để gửi hóa đơn thanh toán cho bọn họ.
Dĩ nhiên, giới ngân hàng không phải là người trả tiền. Người dân Mỹ sẽ gánh khoản chi phí đó.
Rachel Arieff, CEO của Miracle chi nhánh New York, sau giây phút mừng rỡ ngắn ngủi khi gặp lại tôi, khuôn mặt cô nhanh chóng trở nên nghiêm nghị.
"Nghĩa là cậu muốn để các nhà đầu tư tự lựa chọn?"
"Vâng. Vì nhận định của tôi không phải lúc nào cũng đúng. Cứ để mặc những nhà đầu tư tiếp tục tin rằng MBS an toàn, chúng ta chỉ cần rút tiền của những nhà đầu tư cảm thấy rủi ro cao ra là được."
"Còn những người rút vốn?"
"Cứ để họ tự chọn đi cô. Chúng ta có trái phiếu chính phủ an toàn, hoặc các quỹ đầu tư điện ảnh Hollywood cơ mà."
"Cậu định cược vào việc chứng khoán thế chấp nhà ở sẽ sụp đổ sao?"
"Vâng. Nếu có nhà đầu tư nào muốn cược theo tôi thì đó cũng là lựa chọn của họ thôi."
"Tôi nghĩ sẽ không có nhà đầu tư nào điên khùng đi theo cậu đâu."
"Còn Rachel? Cô sẽ cược vào bên nào?"
Rachel Arieff nhíu mày.
"Tôi biết MBS có rủi ro cao. Nhưng tôi nghĩ sẽ không có chuyện sụp đổ đâu. Nó sẽ hạ cánh mềm thôi."
"Vì sụp đổ đồng nghĩa với sự sụp đổ của nền tài chính Mỹ sao?"
"Đúng vậy. Chính phủ liên bang sẽ bằng mọi giá đỡ lấy nó để không bị rơi tự do. Sự sụp đổ của Wall Street không chỉ kéo ghì nước Mỹ mà sẽ nhấn chìm cả nền kinh tế toàn cầu."
Ngay tại thời điểm này, ý nghĩ nền kinh tế Mỹ sụp đổ cũng hoang đường giống như việc nói nước Mỹ sẽ ngay lập tức chuyển từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội vậy.
"Vậy Rachel chọn duy trì (sustain) à?"
"Không, chờ đợi (waiting). Rút hết ra và tạm thời giữ đó. Phải quan sát thêm trước khi thực hiện khoản đầu tư tiếp theo."
"Vậy thì hãy gửi email cho khách hàng, phân loại mức độ rủi ro thật rõ ràng."
"Cậu nghĩ khoản đầu tư của mình nằm ở mức rủi ro nào?"
Tuy rằng việc tất tay vào sự sụp đổ của nền kinh tế Mỹ nghe thật điên rồ, nhưng vì người đưa ra quyết định đó lại chính là tôi – kẻ chưa từng dự đoán sai một lần nào, nên có vẻ cô ấy thực sự tò mò.
Tôi không dùng những từ như chắc chắn hay khẳng định.
"Vẫn như mọi khi, năm mươi năm mươi thôi. Đó chẳng phải là chân lý sao?"
"Tất tay vào tỷ lệ 50%? Bằng toàn bộ tài sản của cậu sao?"
"Không phải toàn bộ tài sản, chỉ là tài sản ở Mỹ thôi. Với lại tôi vẫn còn trẻ mà. Dù có mất trắng thì tôi vẫn có thời gian và tiền bạc để bắt đầu lại."
Rachel thở dài một tiếng.
Truyện liên quan
"Chỉ riêng việc dòng tiền của cậu di chuyển thôi cũng đủ khiến Wall Street căng thẳng rồi đấy. Tôi tự hỏi trong lịch sử Wall Street đã từng có lượng tiền lớn như thế này dịch chuyển chỉ trong một lần chưa."
"Chỉ một nửa thôi."
"Hửm?"
"Tôi sẽ chỉ rải một nửa tài sản của mình vào Wall Street."
Gương mặt Rachel thoáng hiện nụ cười.
"Vì xác suất là 50% nên chỉ đặt cược một nửa thôi sao? Cậu hành động theo sách giáo khoa quá nhỉ?"
"Cô đang nói gì thế? Chẳng phải cô vừa bảo Wall Street sẽ căng thẳng sao? Thế nên để họ không căng thẳng, tôi mới chỉ giải ngân một nửa ở đó. Một nửa còn lại phải rải ở London chứ. Chẳng lẽ cô nghĩ Wall Street là tất cả của tài chính thế giới sao?"
"The City?"
The City là cách gọi tắt của City of London. Đây là khu vực hành chính nhỏ nhất của London, trung tâm lịch sử và cũng là huyết mạch của ngành tài chính nơi đây. Ngoài ra, nó còn là một đặc khu có quyền tự trị pháp lý độc lập.
Nơi đây tập trung hơn 5.000 tổ chức tài chính bao gồm Ngân hàng Trung ương Anh, J.P. Morgan Chase, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup, HSBC... Diện tích của The City bằng đúng diện tích đảo Yeouido, nhưng quy mô dòng tiền dịch chuyển ở đây ở một đẳng cấp hoàn toàn khác.
"Vâng. Bên đó chắc cũng tiêu thụ được một nửa thôi. Chắc họ sẽ rất mừng khi thấy một kẻ khờ xuất hiện đấy."
Ánh mắt Rachel dao động dữ dội.
Bởi cô nhận ra rằng nếu Wall Street thực sự sụp đổ, rất có thể chính tôi là người đã bóp cò súng.
Bởi hành động này chẳng khác nào thả một quả bom trị giá hàng tỷ đô la xuống đó.
* * *
Việc đầu tiên cần làm là rút số tiền đang đổ vào chứng khoán thế chấp nhà ở ra.
Nếu rút sạch một lúc, Wall Street sẽ chấn động. Chúng tôi tiến hành cơ cấu lại danh mục đầu tư một cách từ từ, bán đi các chứng khoán thế chấp nhà ở một cách cẩn trọng để trông giống như những giao dịch thông thường ngày thường.
Vì đây đang là sản phẩm cực kỳ hot nên việc bán ra không gặp mấy khó khăn.
"MBS đã thanh lý xong rồi. Giờ chúng ta sẽ làm gì với số tiền này?"
"Cá cược thôi. Tất tay vào việc các khoản nợ thế chấp chấp sẽ biến thành đống giấy lộn!"
"Khi nào chúng ta mới biết được kết quả của cuộc cá cược này?"
Rachel vẫn mang vẻ mặt đầy hoài nghi.
"Năm sau."
Vì thời hạn đến quá nhanh nên cô ấy càng không tin nổi. Nếu tôi bảo là 10 năm, có khi cô ấy đã gật đầu. 10 năm là khoảng thời gian đủ để xử lý nếu có nợ xấu phát sinh, nhưng nếu là năm sau thì điều đó là bất khả thi.
Bất khả thi cũng chỉ là một cách gọi khác của tỷ lệ phần trăm cực kỳ thấp mà thôi.
"Từ năm 2005, lượng hàng bắt đầu tràn ngập thị trường. Trong hai năm đầu là lãi suất cố định khoảng 2%, nhưng từ năm nay sẽ áp dụng lãi suất thả nổi. Họ sẽ phải trả mức lãi suất trên 10%, người dân Mỹ không có khả năng chi trả mức đó đâu."
"Họ là những người đủ ổn định để sở hữu nhà cửa. Dù có bấp bênh nhưng để sụp đổ ngay lập tức thì khó lắm."
"Ai bảo họ ổn định chứ? Subprime, đúng như tên gọi của nó, là dưới mức chuẩn, chỉ là hạng dự bị thôi. Vấn đề là những người không có khả năng chi trả lại sở hữu tới ba bốn căn nhà. Chỉ cần sở hữu ba căn, số lãi phải trả đã vọt lên 30% rồi."
Vì chỉ luôn thực hiện những khoản đầu tư an toàn nên Rachel vẫn chưa nhìn thấu được bản chất tham lam tột cùng của Wall Street.
Bất chấp việc có phá sản hay không, rủi ro lớn hay nhỏ, những kẻ chỉ chực chờ vơ vét tiền bạc trước mắt đó sẵn sàng duyệt khoản vay thế chấp cho bất kỳ ai chỉ cần họ rút thẻ xếp hàng rồi bước tới quầy giao dịch.
"Được rồi, cứ cho là vậy đi. Thế cậu định cá cược bằng phương thức nào?"
"Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS)."
CDS là một loại bảo hiểm phòng ngừa rủi ro khi đối tác vỡ nợ.
Ví dụ, nếu bạn sở hữu 100 triệu won trái phiếu của Apple, nhưng nếu Apple phá sản, 100 triệu won đó sẽ biến mất vào hư không. Để tránh rủi ro này, người ta mua bảo hiểm. Cách thức bảo hiểm cũng rất đơn giản.
Với điều kiện nếu Apple phá sản trong vòng 10 năm, công ty bảo hiểm sẽ chi trả toàn bộ 100 triệu won, đổi lại bạn phải đóng phí bảo hiểm 200 nghìn won mỗi năm. Sở dĩ phí bảo hiểm rẻ như vậy là vì Apple là một doanh nghiệp cực kỳ lớn mạnh và hầu như không có khả năng phá sản trong vòng 10 năm.
Không có rủi ro nên phí bảo hiểm rất rẻ.
Nếu đó là một doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng thấp và hoạt động không lành mạnh, phí bảo hiểm đương nhiên sẽ tăng lên.
Điều thú vị ở đây là những kẻ tham lam ở Wall Street đã biến loại bảo hiểm này thành một canh bạc.
Ngay cả một người không sở hữu bất kỳ một đồng trái phiếu nào của Apple cũng có thể mua bảo hiểm này. Bất kỳ ai cũng có thể trả 200 nghìn won mỗi năm để nhận lại 100 triệu won nếu Apple phá sản trong vòng 10 năm.
Ngay cả khi không sở hữu cổ phiếu hay trái phiếu nào của Apple, bạn vẫn có thể cá cược xem nó có sụp đổ hay không. Phí bảo hiểm đóng hàng năm chính là tiền đặt cược, và nếu thắng, bạn sẽ kiếm được 100 triệu won.
Rachel lắc đầu.
"Cho đến nay chưa từng có ai phát hành CDS cho các sản phẩm tài chính cả. Howard, cậu đang định mua một sản phẩm thậm chí còn chưa tồn tại trên thị trường đấy."
Nhận ra kết luận có vẻ hão huyền, Rachel thở dài.
"Thì tự tạo ra thôi. Những người trong giới tài chính tin rằng chứng khoán thế chấp là an toàn sẽ giơ cả hai tay chào đón nếu tôi đóng phí bảo hiểm, vì họ nghĩ đó là tiền chùa. Việc xác định mức phí bảo hiểm có hơi phức tạp, nhưng tôi thấy không có vấn đề gì."
"Những người trong giới tài chính chịu nghe câu chuyện hoang đường này sẽ là ai đây?"
"Goldman Sachs, Deutsche Bank, Morgan Stanley, Barclays Capital, Merrill Lynch, Citigroup, Bank of America, Credit Suisse, J.P. Morgan, UBS. Rất nhiều."
"Sao lại bỏ qua Bear Stearns và Lehman Brothers? Họ cũng thuộc nhóm hàng đầu mà?"
Nghe tôi đọc vanh vách tên của các tập đoàn tài chính khổng lồ đang thống trị Wall Street, Rachel mỉa mai hỏi.
"À, hai công ty đó sẽ lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Có ký hợp đồng CDS với họ thì đến lúc đó họ cũng chẳng có tiền mà trả cho chúng ta đâu."
Nghe tôi quả quyết rằng những gã khổng lồ tài chính vốn được coi là biểu tượng của nước Mỹ sẽ sụp đổ vào năm tới, Rachel chỉ biết há hốc mồm kinh ngạc.
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.