Hai người đã đăng ký kết hôn, ngày khánh thành tháp và ngày cưới đã ấn định, chỉ còn ít ngày nữa là đến. Và chính trong những ngày chờ đợi ấy, Thanh Hà và Minh Triết quyết định không để tấm ảnh cũ nằm im trong hộp thêm nữa.
Đêm Minh Triết tìm thấy tấm ảnh trong ngăn bí mật của hộp trang sức, anh đã nói: "Bà dặn khi nào cưới thì mở. Chúng ta đã là vợ chồng trên giấy tờ rồi. Nhưng câu chuyện đằng sau tấm ảnh này, anh muốn cùng em tìm hiểu cho tử tế, trước ngày cưới, để hôm ấy chúng ta bước vào lễ đường với tất cả mọi chuyện đều đã rõ ràng." Thanh Hà đã gật đầu. Cô chạm nhẹ vào mép ảnh, nơi bà nội thời trẻ đứng cạnh cha cô thời thanh niên, cả hai đều cười rất hiền trước một công trường còn ngổn ngang. Dòng chữ sau ảnh của bà vẫn còn đó: "Cậu kỹ sư trẻ nhà họ Diệp — người thợ có tâm nhất mà mình từng gặp."
Sáng nay, sau khi gọi điện hỏi thăm khắp nơi, Minh Triết tìm được một người có thể kể lại câu chuyện ấy: bà Tư Lành, người bạn thân nhất thời trẻ của bà nội, năm nay đã ngoài tám mươi, sống cùng con cháu ở một khu nhà yên tĩnh phía bên kia thành phố. Nghe nhắc đến tên bà nội và cái tên Diệp Kiến An, giọng bà Tư trong điện thoại bỗng run lên: "Trời đất ơi, mấy chục năm rồi mới có người hỏi lại chuyện đó. Các cháu đến đi, bà kể. Bà chờ ngày này lâu lắm rồi."
Căn nhà của bà Tư thơm mùi trà sen. Bà ngồi trên chiếc ghế gỗ cũ, tóc bạc trắng, mắt vẫn tinh anh lạ thường. Khi Minh Triết đặt tấm ảnh lên bàn, bà đưa tay vuốt nhẹ lên mặt ảnh, rồi cười mà nước mắt cứ chảy.
"Đúng là nó đây," bà nói. "Người đứng cạnh bạn bà đây là Diệp Kiến An, khi đó mới ngoài hai mươi, là kỹ sư trẻ nhất của đội thi công. Còn bạn bà — bà nội của cháu — khi đó là cô gái mới mười chín, theo cha đi buôn vật liệu, lần đầu theo đoàn xe vào công trường."
Bà kể chậm rãi, như mở từng trang của một cuốn sách đã gấp lại quá lâu.
Năm ấy, vùng này có một đợt lũ lớn bất ngờ giữa mùa khô. Nước từ thượng nguồn đổ về trong đêm, cuốn theo bùn đất, tràn vào khu công trường đang thi công dở và cả xóm trọ của công nhân ở ven sông. Bà nội khi đó đang ở lại khu nhà tạm của đoàn cung ứng vật liệu để chờ sáng hôm sau ký giấy giao hàng. Nước lên quá nhanh, đường rút ra bị sạt lở chắn ngang. Cô gái mười chín tuổi chỉ biết trèo lên nóc của căn nhà kho, ôm chặt một cây cột, nhìn nước cuồn cuộn dâng lên trong ánh đèn pin loang loáng và tiếng người kêu cứu khắp nơi.
"Người đầu tiên bơi ra giữa dòng nước đó là cậu kỹ sư Diệp," bà Tư kể, giọng nghẹn lại. "Không phải đội trưởng, không phải người khỏe nhất. Là cậu ấy. Cậu ấy buộc dây thừng quanh người, đầu dây kia cột vào trụ cầu đang xây, cứ thế lần từng đoạn một ra giữa dòng, đưa từng người một vào bờ. Đến lượt bạn bà, tay cô ấy đã tê cứng, không bám nổi nữa. Cậu ấy cõng cô ấy trên lưng, một tay giữ dây, một tay đỡ lấy người, miệng thì cứ nói đi nói lại một câu: Đừng sợ, xây nhà là xây chỗ cho người ta trở về, người còn thì nhà mới còn nghĩa."
Thanh Hà đưa tay lên miệng. Câu nói ấy. Chính là câu cha cô đã nói suốt thời thơ ấu của cô, mỗi lần ông dẫn cô đi ngang qua một công trình: "Xây nhà là xây chỗ cho người ta trở về." Hóa ra câu nói ấy không phải ông tự nghĩ ra trong những năm làm nghề sau này. Nó đã theo ông từ thời thanh niên, từ một đêm lũ mà ông suýt mất mạng để cứu những người xa lạ.
"Sau đêm đó," bà Tư nói tiếp, "bạn bà mang ơn cậu ấy cả đời. Hai nhà qua lại thân thiết một thời gian. Cha của bà nội cháu — tức cụ ngoại của cháu, Minh Triết — quý cậu kỹ sư trẻ ấy lắm, từng nói nếu cậu ấy cần gì, nhà này sẵn sàng giúp. Nhưng cậu Diệp là người có lòng tự trọng cao ngất. Ngoài những bữa cơm thân tình, cậu ấy chưa từng nhờ vả một điều gì. Rồi chiến tranh, rồi thời cuộc, mỗi người một ngả, liên lạc thưa dần. Khi bà nội cháu lập gia đình, sinh con, dựng nên cơ nghiệp nhà họ Lục, thỉnh thoảng bà vẫn nhắc: Ở thành phố này có một người thợ mà mình nợ cả một mạng sống."
Truyện liên quan
Minh Triết ngồi lặng, tay nắm chặt tay Thanh Hà dưới gầm bàn. Anh nhớ lại bao nhiêu lần trong bảy năm qua, bà nội — dù trí nhớ đã lẫn — vẫn buột miệng bênh vực Thanh Hà, vẫn gọi cô là "con bé ngoan", vẫn phản đối cách Ngọc Phân đối xử với cô bằng một sự cứng rắn mà cả nhà không ai hiểu nổi. Hóa ra đó không phải là sự lẫn của tuổi già. Đó là một món nợ ân tình đã khắc sâu đến mức bệnh tật cũng không xóa nổi. Bà không nhớ được nhiều thứ, nhưng bà nhớ mình phải bảo vệ con gái của người đã cứu mạng mình.
"Bà còn giữ một thứ," bà Tư nói, rồi ra hiệu cho cháu gái mang ra một chiếc hộp thiếc cũ. Bên trong là một cuốn sổ tay nhỏ, bìa đã sờn, là nhật ký bà nội gửi nhờ bạn giữ từ nhiều năm trước, khi bà bắt đầu nhận ra trí nhớ của mình đang rời bỏ mình. "Bà ấy sợ một ngày mình quên hết, nên gửi bà giữ hộ. Bà ấy dặn, khi nào con cháu nhà họ Diệp và nhà họ Lục lại ngồi chung một bàn, thì trao lại."
Thanh Hà mở cuốn sổ bằng hai tay run run. Nét chữ của bà nội thời còn minh mẫn, ngay ngắn và mềm mại. Trang bà đánh dấu bằng một sợi chỉ đỏ viết về đêm lũ ấy, và ở cuối trang, bà viết: "Mình nợ cậu ấy một mạng. Sau này nếu con cháu mình có duyên với con cháu cậu ấy, mình chỉ mong chúng nó được đối xử tử tế với nhau. Đó là cách duy nhất mình trả được ơn này."
Thanh Hà gấp cuốn sổ lại, ôm vào ngực và khóc không thành tiếng. Bảy năm oan khuất, bảy năm ly tán, hóa ra sợi dây nối hai gia đình đã được buộc từ trước khi cô và Minh Triết ra đời, buộc bằng một đêm lũ, một sợi dây thừng và một mạng người được cứu. Cha cô cứu bà nội. Rồi mấy chục năm sau, bà nội — bằng tất cả sự minh mẫn còn sót lại — đã cố bảo vệ con gái của ân nhân mình, dù bất lực, dù không ai nghe.
Minh Triết choàng tay ôm lấy vai vợ, nói khẽ với bà Tư: "Cháu cảm ơn bà. Câu chuyện này, cháu muốn được đặt nó ở một nơi xứng đáng."
Trên đường về, Thanh Hà tựa đầu vào cửa kính xe, nhìn thành phố lướt qua. Nốt ruồi dưới khóe mắt trái của cô ươn ướt nước mắt chưa khô hẳn. Cô nói, như nói với chính mình: "Anh à, em từng nghĩ cuộc đời lấy của em quá nhiều. Nhưng hôm nay em mới biết, hóa ra cha em đã để lại cho em nhiều hơn em tưởng. Ông để lại cả một món nợ ân tình mà người ta nhớ suốt mấy chục năm."
Minh Triết nắm lấy tay cô, đặt lên đùi mình. "Vậy thì chúng ta phải sống sao cho xứng với món nợ đó," anh nói. "Và anh đã nghĩ ra nên đặt câu chuyện này ở đâu rồi."
Anh chưa nói đó là đâu. Nhưng trong đầu anh, tấm ảnh cũ và cuốn nhật ký của bà nội đã có một vị trí rất rõ ràng — ngay trong căn nhà cũ của Lục gia, nơi mọi thứ bắt đầu, và cũng là nơi hai gia đình sẽ chính thức trở thành một nhà.
Chỉ là trước khi ngày ấy đến, còn những ngày chuẩn bị cuối cùng đang chờ họ ở phía trước: Tháp Ngọc Trai sắp khánh thành, và vào buổi chiều cùng ngày, cô sẽ mặc váy cưới đi qua tấm bia của cha mình.
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.