Phong thư dày không ghi người gửi được An Nhiên mở ra ngay trong buổi sáng hôm sau của đêm Bình Yên, tại chính gian xưởng của thầy, trước sự có mặt của Hải Đăng và bà Lan.
Bên trong phong thư là một lá thư tay dài nhiều trang, giấy đã ngả màu theo năm tháng nhưng được giữ gìn cẩn thận trong túi hồ sơ chống ẩm, và một tập giấy nhỏ hơn được kẹp riêng, trên bìa viết mấy chữ bằng nét bút máy xanh đã nhạt: Bản thảo dở dang, giữ hộ thầy.
Lá thư bắt đầu bằng một lời giới thiệu khiến cả ba người đọc đều phải ngồi thẳng dậy.
Người viết thư tên là Phạm Văn Đức, năm nay đã ngoài sáu mươi, hiện sống ở một thành phố biển miền Trung. Hơn bốn mươi năm trước, khi còn là một thanh niên nghèo học nghề đàn, ông từng là học trò của thầy Bảy Lữ trong một giai đoạn ngắn ngủi mà thầy ít khi nhắc đến với gia đình sau này. Ngày ấy, xưởng của thầy còn ở một con phố khác, nhỏ hơn và nghèo hơn nhiều. Ông Đức học nghề được hơn một năm, được thầy thương như con, cho ăn ở ngay tại xưởng, và chính trong thời gian ấy, thầy bắt đầu viết một bản nhạc dành cho dàn nhạc nhỏ, bản nhạc đầu tiên và duy nhất thầy từng thử sáng tác trong đời, thay vì chỉ làm đàn và sửa đàn cho người khác chơi.
Rồi biến cố ập đến. Gia đình ông Đức gặp nạn, ông phải bỏ học nghề giữa chừng, theo họ hàng đi xa làm ăn, mất liên lạc với thầy từ đó. Trước ngày đi, thầy trao cho ông tập bản thảo viết dở của bản nhạc ấy, dặn một câu mà ông ghi lại nguyên văn trong thư: Cậu giữ hộ tôi. Đời tôi chắc chỉ làm đàn thôi, không viết nhạc nữa đâu. Nhưng bản này viết dở cũng là một đời người, đừng vứt đi. Sau này nếu cậu nghe tin tôi không còn nữa, và nhà tôi có làm việc gì lớn cho âm nhạc, cậu hãy mang nó về, trao lại cho gia đình tôi.
Ông Đức viết, ông đã giữ tập bản thảo ấy suốt hơn bốn mươi năm, qua bao lần chuyển nhà, qua cả những năm tháng khó khăn nhất khi ông phải bán gần hết đồ đạc trong nhà để lo cho gia đình. Thứ duy nhất ông không bao giờ bán, không bao giờ để mất, là tập giấy mỏng ấy, vì ông biết nó không phải của mình. Nó là một lời gửi gắm.
Ông cũng viết, ông đã nghe tin thầy qua đời qua một người bạn cũ trong nghề, và đã định về dự tang lễ nhưng không kịp vì ở xa và sức khỏe không cho phép đi gấp. Sau đó, ông theo dõi tin tức về quỹ, về lớp nghề, và khi nghe tin về đêm hòa nhạc tưởng niệm Bình Yên được công bố, ông hiểu rằng thời điểm thầy dặn năm xưa đã đến. Ông gửi thư và bản thảo về trước bằng chuyển phát nhanh, vì sợ sức khỏe của mình không chờ được một chuyến đi dài, và trong thư, ông tha thiết xin được về thăm xưởng một lần, thắp cho thầy một nén hương, và tận tay kể cho gia đình nghe những chuyện về thầy thời trẻ mà có lẽ không còn ai trên đời này biết nữa, ngoài ông.
An Nhiên đọc lá thư đến đoạn cuối thì tay run lên rõ rệt. Hải Đăng đỡ lấy tập thư từ tay vợ, đọc lại một lượt nữa, chậm rãi. Bà Lan thì đã khóc từ giữa thư. Bà nói, thầy Bảy sống cả đời lặng lẽ, hóa ra lặng lẽ đến mức có cả một quãng đời làm thầy ở nơi khác, có một người học trò thất lạc mấy chục năm, và có một bản nhạc viết dở mà đến người nhà cũng không ai hay biết. Một con người, đến khi đã đi rồi, vẫn còn những điều chưa kể hết cho người ở lại.
Tập bản thảo được mở ra ngay sau đó, trên bàn làm việc của thầy, dưới ánh sáng ban ngày rọi qua cửa sổ xưởng.
Truyện liên quan
Đó là một bản nhạc viết tay cho dàn nhạc nhỏ và một cây đàn độc tấu, nét nhạc của một người thợ làm đàn chuyển sang viết nhạc: cẩn thận, chắc chắn, ít phô trương, nhưng ở những đoạn chuyển, có những nét giai điệu bất ngờ bay lên rất đẹp và rất buồn, như tiếng lòng của một người quen nói ít. Bản nhạc dừng lại đột ngột ở gần cuối chương hai, với một dòng ghi chú nhỏ của thầy ở mép giấy: Đoạn này chờ Hiền nghe rồi mới viết tiếp. Và sau dòng ghi chú ấy là những trang giấy trắng.
Cả nhà lặng đi trước dòng ghi chú ấy. Bà Hiền ra đi khi bản nhạc còn chưa viết xong. Thầy cất đàn của vợ vào hộp, và cất luôn bản nhạc dở dang của mình vào tay một người học trò sắp đi xa. Hai thứ quý nhất của một đời sáng tạo, một thứ ở lại trong hộp tối trên nóc tủ, một thứ đi lưu lạc hơn bốn mươi năm cùng một con người xa lạ với gia đình. Đêm Bình Yên vừa khép lại, cả hai thứ ấy, bằng những con đường khác nhau, đều đã trở về nhà.
Hải Đăng, với con mắt của một nhạc trưởng, xem kỹ tập bản thảo suốt buổi trưa hôm ấy. Anh nói, bản nhạc này hoàn toàn có thể được phục dựng và hoàn thiện một cách tôn trọng nhất: giữ nguyên toàn bộ phần thầy đã viết, và phần còn thiếu sẽ được các nhạc sĩ của nhạc viện cùng gia đình bàn bạc kỹ, dựa trên ghi chú của thầy và phong cách của ông, để viết tiếp như một công trình của nhiều thế hệ, ghi rõ đâu là nét bút của thầy, đâu là nét bút của người đời sau. Anh nói thêm, giọng xúc động hiếm thấy: Nếu làm được việc này, thì đứa con sắp sinh của nhà mình, khi lớn lên và được trao cây đàn của bà Hiền, sẽ có một bản nhạc của ông cố để chơi trên chính cây đàn của bà cố. Không có sự tiếp nối nào trọn vẹn hơn thế.
Ngay trong buổi chiều, An Nhiên thay mặt gia đình viết thư hồi âm cho ông Đức, bằng thư tay, gửi chuyển phát nhanh về địa chỉ ông ghi cuối thư. Cô viết rằng gia đình trân trọng mời ông về thăm xưởng bất cứ lúc nào ông thu xếp được, quỹ sẽ lo toàn bộ việc đi lại và ăn ở, và cả nhà đang chờ được nghe ông kể chuyện về thầy thời trẻ. Cô cũng viết một câu mà cô nghĩ thầy, nếu còn sống, cũng sẽ viết y như vậy: Cảm ơn bác đã giữ lời hứa với thầy suốt hơn bốn mươi năm. Thầy chọn người để gửi gắm, chưa bao giờ chọn sai.
Bé Hạnh, bé Kiên và Mây được nghe kể về lá thư vào buổi tối hôm ấy, tại xưởng, trước tủ kính trưng bày cây đàn của bà Hiền. Hạnh hỏi, vậy là sau này lớp nghề của mình sẽ có thêm một câu chuyện nữa để kể cho học trò khóa sau, phải không cô. Mây thì nói, ở bản em người ta tin rằng người đi xa nào rồi cũng tìm được đường về, chỉ là có người về nhanh, có người về chậm mấy chục năm. Kiên không nói gì, chỉ lặng lẽ đặt lên bàn thờ thầy một bông hoa giấy mới gấp, bông hoa đẹp nhất thằng bé từng gấp được.
Đêm ấy, An Nhiên đứng rất lâu trước tủ kính trong xưởng đã tắt bớt đèn. Cây đàn của bà Hiền nằm yên trong ánh đèn vàng dịu. Bên cạnh tủ kính, trên bàn làm việc của thầy, là tập bản thảo viết dở vừa trở về sau hơn bốn mươi năm lưu lạc, là chiếc hộp gỗ Hải Đăng làm cho con sắp sinh, và là tấm chương trình của đêm Bình Yên còn thơm mùi mực in. Ba thế hệ của một gia đình, quá khứ, hiện tại và tương lai, nằm cạnh nhau trên một mặt bàn gỗ cũ, lặng lẽ và ấm áp.
Cô đặt tay lên bụng, nơi đứa con của cô và Hải Đăng đang lớn lên từng ngày, và thì thầm: Con thấy không, nhà mình còn nhiều chuyện chưa kể hết lắm. Con cứ lớn lên từ từ, mẹ sẽ kể cho con nghe dần, bắt đầu từ một ông thầy làm đàn, một cây đàn làm cho vợ, và một bản nhạc chờ hơn bốn mươi năm mới được trở về nhà.
Đúng lúc ấy, điện thoại của An Nhiên sáng lên với một tin nhắn từ số lạ, chỉ vỏn vẹn hai dòng, khiến cô đứng lặng giữa xưởng trong mấy giây rồi lập tức gọi Hải Đăng quay lại: Thư hồi âm chưa kịp gửi đi, ông Đức đã nhắn trước. Ông viết: Tôi đã lên tàu rồi. Sáng ngày kia tôi đến nơi. Tôi còn mang theo một thứ nữa của thầy, thứ mà trong thư tôi chưa dám viết ra.
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.