Nhà riêng của giáo sư Ngô Văn Thành nằm trong một con ngõ nhỏ yên tĩnh, trước sân có giàn hoa giấy đã leo kín cổng. Ông giáo sư già sống một mình từ ngày vợ mất, căn nhà đầy sách và mùi trà nóng.
Minh Quân đến vào buổi chiều chủ nhật, mang theo một hộp trà ngon. Giáo sư rót trà, nhìn học trò của mình một lúc lâu bằng ánh mắt hiền từ mà nghiêm khắc như ngày nào ở giảng đường, rồi chậm rãi đứng dậy, đi vào phòng trong, bê ra một chiếc hộp gỗ cũ.
Trong hộp là bộ sách giải phẫu năm xưa — bộ sách quý mà ông đã cho cậu sinh viên năm nhất mượn từ những ngày đầu nhập học, kèm điều kiện bí mật: phân tích hồ sơ ca bệnh thật hằng tuần. Minh Quân đã trả bộ sách này từ lâu, sau khi vào nhóm nghiên cứu. Anh không ngờ ông vẫn giữ nó riêng trong chiếc hộp gỗ này.
Căn nhà của giáo sư vẫn giữ nếp sống của một người cả đời gắn với giảng đường: bàn làm việc chất đầy giáo trình và bản thảo, trên tường là những tấm ảnh chụp chung với các thế hệ học trò, từ những tấm ảnh đen trắng ố vàng của mấy chục năm trước đến những tấm ảnh màu mới chụp gần đây. Minh Quân nhìn thấy trong một khung ảnh ở vị trí trang trọng giữa phòng khách là ảnh chụp lễ tốt nghiệp của khóa anh — và ở hàng đầu, là cậu sinh viên tốt nghiệp sớm với thành tích tuyệt đối, đứng cạnh vị giáo sư già. Anh không ngờ thầy vẫn giữ tấm ảnh ấy ở nơi trang trọng đến vậy.
"Thầy treo ảnh khóa em ở đây ạ?" anh hỏi khẽ.
"Khóa nào thầy cũng treo một tấm," giáo sư cười. "Nhưng tấm của khóa em, thầy để ở giữa. Vì khóa em có một học trò khiến thầy tin rằng những năm cuối của đời dạy học, thầy không hề uổng phí." Ông chậm rãi đi tới bên cửa sổ, kéo rèm cho ánh nắng chiều lọt vào phòng, rồi quay lại nhìn anh: "Vào nhà đi, hôm nay thầy có thứ này muốn trao lại cho em. Thứ mà thầy đã giữ rất lâu, chờ đúng người, đúng lúc."
"Em nhận ra không?" Giáo sư hỏi, khi chiếc hộp gỗ đã được đặt lên bàn.
"Dạ, bộ sách thầy cho em mượn năm nhất. Em đã trả thầy rồi mà."
"Trả là trả cho thư viện của bộ môn," ông cười khẽ. "Còn bộ này, là bộ riêng của thầy. Ngày em trả sách, thầy đã quyết định giữ nó lại, chờ đến một ngày trao hẳn cho em. Hôm nay là ngày đó."
Ông đẩy chiếc hộp về phía anh. Trên bìa cuốn sách đầu tiên, ở trang lót, là dòng chữ viết tay của giáo sư, nét chữ đã run hơn xưa nhưng vẫn rắn rỏi: "Tặng Trần Minh Quân — người học trò mà tôi không cần phải dạy cách cầm dao, chỉ cần nhắc cách cầm lòng."
Minh Quân cầm cuốn sách, lòng bàn tay hơi run. Anh nhớ lại những ngày đầu trọng sinh, khi đôi tay mười tám tuổi của anh khâu những mũi khâu của bác sĩ mười năm kinh nghiệm trước mặt ông, và ông — thay vì chất vấn — đã chọn cách lặng lẽ mở cho anh từng cánh cửa: phòng thực hành ngoài giờ, nhóm nghiên cứu, ca mổ quan sát đầu tiên.
"Thưa thầy," anh nói khẽ, "ngày ấy, sao thầy không hỏi em? Một sinh viên năm nhất không thể có tay nghề như vậy được. Em biết thầy đã nghi ngờ từ rất sớm."
Giáo sư rót thêm trà, hơi trà bốc lên giữa hai thầy trò. Ông nhìn ra giàn hoa giấy ngoài sân, giọng chậm rãi:
Truyện liên quan
"Thầy làm nghề dạy học gần bốn mươi năm, Quân ạ. Thầy từng gặp những học trò giỏi bất thường. Nhưng giỏi đến mức như em — giỏi như người đã từng mổ mười năm, từng mất mát mười năm — thì cả đời thầy chỉ gặp một lần. Thầy không hỏi, vì thầy tin có những chuyện, người ta không nói ra được không phải vì họ giấu, mà vì nói ra cũng không ai gánh cùng được. Thầy chỉ cần biết một điều: đôi tay ấy dùng để cứu người. Thế là đủ để thầy mở cửa cho em đi."
Minh Quân cúi đầu thật sâu. Trong hai kiếp người, đây là người thứ hai — sau mẹ anh — khiến anh cảm thấy sự thấu hiểu không cần lời giải thích có sức nặng đến vậy.
"Bộ sách này có thêm một thứ nữa," giáo sư nói, lấy từ đáy hộp ra một cuốn sổ tay bìa vải đã ngả màu. "Ghi chép mổ của thầy suốt ba mươi năm. Những ca thành công, và cả những ca thầy thất bại — thầy ghi lại hết, để học trò sau này đỡ phải trả giá bằng những bài học thầy đã trả. Thầy không có con theo nghề. Nay trao lại cho em."
Anh đón cuốn sổ bằng cả hai tay, như đón một vật báu.
Anh mở cuốn sổ ghi chép mổ của thầy ngay tại bàn trà. Những trang đầu là nét chữ trẻ trung, ghi lại những ca mổ từ mấy chục năm trước, khi điều kiện bệnh viện còn thiếu thốn đủ bề. Càng về sau, ghi chép càng dày đặc những suy ngẫm: có ca ông ghi nguyên một trang về quyết định đã khiến bệnh nhân không qua khỏi, phân tích đi phân tích lại xem mình sai ở đâu, và kết bằng một dòng gạch chân: "Bệnh nhân này dạy tôi nhiều hơn mọi cuốn sách. Xin lỗi ông." Có những ca như thế lặp lại không ít lần trong cuốn sổ.
"Thầy ghi cả những ca thất bại sao?" Minh Quân ngẩng lên hỏi.
"Ghi kỹ hơn cả ca thành công ấy chứ," giáo sư đáp, giọng bình thản. "Thành công làm người ta tự mãn, còn thất bại — nếu dám nhìn thẳng vào nó — mới làm người ta thành thầy thuốc. Thầy trao cuốn sổ này cho em, không phải để em học theo những ca thầy làm đúng. Mà để em thấy: một đời cầm dao, không ai tránh khỏi những trang như thế. Quan trọng là sau mỗi trang, mình có còn dám cầm dao lên vì bệnh nhân nữa hay không."
Ông ngừng lại, nhìn học trò của mình, ánh mắt già nua mà sáng:
"Em thì thầy không lo chuyện đó. Em là người duy nhất thầy biết, đã từng ngã xuống tận đáy vì nghề này — thầy không biết bằng cách nào, nhưng thầy cảm nhận được — mà vẫn quay lại cầm dao với tất cả sự tử tế. Cuốn sổ này về tay em là đúng người rồi."
Minh Quân siết chặt cuốn sổ trong tay. Anh hiểu, đây không chỉ là một món quà. Đây là sự truyền nghề của một đời người — từ một người thầy không con cái theo nghiệp y, trao cho người học trò mà ông đã chọn bằng trực giác của gần bốn mươi năm đứng trên bục giảng.
Trước khi anh ra về, giáo sư tiễn ra tận cổng, và nói câu cuối cùng:
"Thầy nghe nói bệnh viện sắp có thay đổi lớn ở khoa em. Dù ngồi vào ghế nào, Quân ạ, cũng đừng quên: ghế cao đến đâu cũng chỉ là chỗ để người ta nhìn lên khi cần một người chịu trách nhiệm. Mà chịu trách nhiệm — thì em là người thầy tin nhất."
Minh Quân đứng ở đầu ngõ, ôm chiếc hộp gỗ trước ngực, nhìn bóng thầy già quay vào trong sân hoa giấy. Anh chưa biết rằng chỉ một tuần sau, lời của thầy sẽ thành sự thật — khi ban giám đốc bệnh viện công bố quyết định nhân sự mà cả ngành y trong thành phố phải xôn xao.
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.