Lá thư đến văn phòng khoa vào một buổi sáng, phong bì không ghi tên người gửi, chỉ có dấu bưu điện của trại giam.
Minh Quân nhận ra nét chữ ngay từ dòng đầu tiên. Nét chữ của Đỗ Quốc Bảo — nét chữ từng ký dưới hàng trăm tờ duyệt vật tư, từng viết bản nháp của lá đơn tố cáo nặc danh. Nay nét chữ ấy viết, chậm rãi và đều đặn:
"Quân,
Tôi viết thư này không phải để xin cậu tha thứ. Những gì tôi làm, bản án đã nói thay rồi, và tôi đang trả. Tôi viết vì trong này, người ta có rất nhiều thời gian để nghĩ, và tôi nghĩ mãi về một câu hỏi mà hôm bị bắt tôi đã hỏi cậu: sao cậu biết hết?
Giờ thì tôi tự trả lời được rồi. Không phải cậu biết trước. Mà là vì từ ngày đầu tiên, cậu đã sống như một người đã từng mất tất cả vì chuyện này, còn tôi thì sống như một kẻ chưa từng sợ mất gì. Cậu ghi lại từng tờ giấy. Tôi thì tin rằng tiền sẽ chôn được mọi tờ giấy.
Tôi ghen tị với cậu từ thời sinh viên, Quân ạ. Tôi là đàn anh, được thầy cô quý, ai cũng bảo tôi giỏi. Rồi cậu xuất hiện — năm nhất, mà tay nghề như người mổ mười năm. Tôi cười với cậu trước mặt, còn sau lưng, lần đầu tiên trong đời tôi thấy sợ một đứa đàn em. Sau này ra trường, đi làm, tiền của bọn phân phối đến đúng lúc tôi đang sợ mình sẽ bị cậu vượt qua mãi mãi. Tôi tự nhủ: chỉ ký thôi, hàng vẫn dùng được, ai mà biết. Ký một lần thì có lần hai. Đến khi muốn dừng thì đã không dừng được nữa.
Đêm tai biến, khi nghe tin sáu bệnh nhân đều qua khỏi, tôi ngồi trong phòng làm việc và lần đầu tiên thấy mừng vì có người chết hụt. Cậu có tin không, tôi mừng thật. Rồi tôi lại sợ, và tôi làm cái việc hèn hạ cuối cùng là dựng hồ sơ đổ tội cho cậu. Trong tù, tôi nghĩ mãi về chuyện đó. Chắc vì tôi biết, nếu người nằm trên bàn mổ năm ấy mà là tôi, người cứu tôi cũng sẽ là cậu.
Tôi không xin cậu tha thứ. Tôi chỉ muốn có một người biết rằng tôi đã hiểu mình thua ở đâu. Chúc cậu sống cho tử tế phần đời còn lại — phần đời mà lẽ ra, nếu tôi không tham, biết đâu chúng ta đã là anh em thật sự.
Bảo."
Minh Quân đọc lá thư hai lần, rồi gấp lại, đặt vào ngăn kéo bàn làm việc — không phải ngăn kéo của những hồ sơ chứng cứ, mà ngăn kéo của những vật riêng tư, cạnh cuốn sổ ghi chép mổ của giáo sư Thành.
Truyện liên quan
Đọc lá thư ấy, trong lòng Minh Quân dấy lên một thứ cảm xúc phức tạp mà anh không gọi tên được ngay. Không phải tha thứ — tha thứ không phải thứ anh có quyền ban cho thay những bệnh nhân đã nằm xuống, thay cho chính mình của kiếp trước đã chết trong oan ức. Cũng không phải hả hê — người viết lá thư này đã mất tất cả: nghề nghiệp, danh dự, tự do, và cả phần đời còn lại sau song sắt. Đó là sự khép lại. Một vòng tròn oan nghiệt kéo dài hai kiếp người, cuối cùng, đã được khép lại bằng chính tay của kẻ đã mở nó ra — bằng sự thừa nhận muộn màng nhưng thật lòng.
Anh chợt nhớ đến một câu mà giáo sư Thành từng nói với anh từ thời sinh viên: "Hận thù cũng là một thứ gánh nặng trên tay bác sĩ. Tay mang gánh nặng thì không cầm dao vững được." Bao nhiêu năm nay, anh mang gánh nặng ấy đi qua từng ca mổ, từng đêm trực, từng trang ghi chép — và anh đã cầm dao vẫn vững, nhưng cái giá là những đêm mất ngủ không ai biết. Lá thư này, dù đến từ kẻ thù, lại là thứ giúp anh đặt gánh nặng ấy xuống lần đầu tiên. Không phải vì Bảo xứng đáng được nhẹ lòng. Mà vì chính anh xứng đáng được nhẹ lòng.
Anh không viết thư trả lời. Có những lời, nói ra hay viết ra đều không còn ý nghĩa cho cả hai phía. Nhưng chiều hôm đó, anh làm một việc nhỏ: anh nhờ người quen trong hệ thống tư pháp chuyển cho trại giam một cuốn sách — cuốn sách giải phẫu thần kinh cơ bản, kèm một dòng nhắn duy nhất, không ký tên: "Trong đó có chương về giải phẫu bàn tay. Đọc cho hết thời gian."
Rồi anh đứng dậy, đi về phía khu phẫu thuật. Ca mổ chiều nay là một bệnh nhân nghèo từ tỉnh xa chuyển lên, gia đình đã bán gần hết tài sản để chữa bệnh. Ban giám đốc vừa phê duyệt đề xuất của anh: dùng quỹ hỗ trợ của khoa để miễn giảm phần lớn chi phí cho bệnh nhân này.
Cũng trong tuần đó, quy trình truy xuất vật tư mà anh đề xuất từ ngày nhậm chức chính thức được ban giám đốc phê duyệt áp dụng cho toàn bộ các khoa phẫu thuật của bệnh viện, và được sở y tế lấy làm mẫu để xây dựng quy định chung cho cả khu vực. Trong văn bản của sở, có một điều khoản được các đồng nghiệp trong ngành gọi vui là "điều khoản Minh Quân": mọi biên bản sự cố vật tư phải được sao lưu điện tử ngay khi lập, có dấu vết thời gian không thể chỉnh sửa, và người lập biên bản được bảo vệ tuyệt đối trước mọi áp lực sửa đổi. Một điều khoản ra đời từ chính bài học xương máu của hai kiếp người — dù chỉ mình anh biết điều đó.
Khi văn bản được công bố trong buổi họp toàn viện, trưởng khoa Triết — nay là phó giám đốc Triết — nhìn xuống chỗ anh ngồi và khẽ gật đầu. Minh Quân gật đầu đáp lại. Giữa hai người đàn ông cách nhau một thế hệ là sự thấu hiểu không cần lời: cơn bão năm xưa đã đi qua, và nó để lại phía sau một thứ tốt đẹp hơn những gì nó phá hủy.
Đi qua hành lang, anh gặp Nguyễn Văn Tùng — bạn cùng phòng ký túc năm xưa, nay là bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, cánh tay phải của anh trong khoa. Tùng khoác vai anh, vừa đi vừa nói:
"Này, cái trung tâm đào tạo mà cậu ấp ủ từ ngày nhậm chức ấy, tớ vừa nghe phó giám đốc Triết bảo bệnh viện đã đồng ý về chủ trương rồi đấy. Đất thì chưa có, tiền thì còn thiếu, nhưng chủ trương là có rồi. Cậu định khi nào bắt đầu?"
Minh Quân nhìn về cuối hành lang, nơi ánh nắng chiều đang đổ dài trên sàn gạch sạch bóng. Anh nghĩ đến những bác sĩ trẻ ở các bệnh viện huyện xa xôi — những người có đôi tay tốt và trái tim tốt, chỉ thiếu một nơi để học và một người thầy chịu mở cửa, như giáo sư Thành đã mở cửa cho anh năm xưa.
"Bắt đầu ngay từ bây giờ," anh nói. "Việc tử tế thì không nên chờ đủ điều kiện mới làm."
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.