Gói vải dầu được mở ngay tại căn nhà nhỏ của ông Ba, trước sự chứng kiến của điều tra viên đi cùng đoàn.
Bên trong lớp vải dầu là một chiếc hộp thiếc đã gỉ sét theo năm tháng. Nắp hộp mở ra không một tiếng động thừa — bên trong, mọi thứ được xếp ngay ngắn như cách một người lính xếp đồ đạc của mình: một cuốn sổ nhỏ bìa vải đã sờn, một chiếc chìa khóa đồng cũ kỹ, và một lá thư viết tay được gấp làm bốn, giấy đã ngả màu nhưng nét chữ vẫn còn rõ.
Đình Sâm đeo găng tay, mở cuốn sổ nhỏ ra trước.
Đó là danh sách đội hầu cận đời lão gia — không phải bản sao hồ sơ nhân sự của gia đình, mà là cuốn sổ riêng do chính tay Bùi Văn Khải ghi chép từ những năm hắn còn làm đội trưởng. Từng người một: họ tên, năm sinh, quê quán, ngày vào đội, ngày được phát khuy. Và bên cạnh mỗi cái tên, bằng nét chữ của những năm sau này — nét chữ đã già đi, run hơn — là những dòng chú thích ngắn ngủi.
Bốn người đầu tiên trong danh sách đều có cùng một chú thích: "Đã mất. Đã thắp hương." Kèm theo là ngày tháng — Khải biết rõ từng người đồng đội cũ của mình mất năm nào, ở đâu, và có vẻ như hắn đã đến thắp hương cho từng người.
Người thứ năm là Lê Văn Phúc: "Còn sống. Giữ vườn. Người sạch."
Người thứ sáu là chính hắn, Bùi Văn Khải. Dòng chú thích bên cạnh tên mình chỉ có bốn chữ: "Chưa chết. Chưa về."
Nhưng điều khiến cả căn phòng nín thở nằm ở trang cuối cùng của cuốn sổ — một trang danh sách thứ hai, ngắn hơn, chỉ có ba cái tên mà không ai trong gia đình từng liên hệ với đội hầu cận.
Ba cái tên ấy là những người từng làm việc quanh đội hầu cận đời lão gia nhưng không thuộc đội: một người đánh xe riêng cho quản gia Bảy Lương, một người phụ trách kho vật tư của nhà cũ, và một người thứ ba — người làm công việc đưa thư, giấy tờ giữa nhà họ Phó và các cơ quan bên ngoài. Bên cạnh hai cái tên đầu, Khải ghi "đã mất". Bên cạnh cái tên thứ ba, nét chữ của hắn đâm sâu vào giấy như thể tay người viết đang run hoặc đang giận:
"Người này năm xưa nói là đã chết trong một chuyến đi. Tôi chưa từng thấy mộ."
"Chưa từng thấy mộ." Điều tra viên đọc lại, chậm rãi. "Sau hai mươi ba năm sống ngoài vòng pháp luật, Khải vẫn giữ một mối nghi ngờ về một cái chết không có mộ — giống hệt cách người ta từng làm với chính hắn, và với Ngô Văn Thắng."
"Một người chết không mộ thứ ba." Vãn Tình nói. "Đội hầu cận sáu người thì đã rõ cả sáu. Nhưng quanh đội ấy còn có những người khác — người đánh xe, người giữ kho, người đưa thư. Những người ở vòng ngoài, ít ai để ý, nhưng lại là những người có thể đi qua mọi cánh cửa mà không bị hỏi."
Trường Hải là người phản ứng mạnh nhất trước cái tên thứ ba trong danh sách.
Truyện liên quan
Ông cầm bản chụp trang sổ lên, nhìn rất lâu, rồi nói chậm rãi: "Người đưa thư này... tôi còn nhớ mang máng. Anh ta tên là Đạt — người ta gọi là Đạt thư. Anh ta không phải người làm chính thức trong nhà, mà là người chạy việc giấy tờ cho cụ ông: đưa thư, đưa hồ sơ, đưa những thứ không tiện đi qua đường bưu điện. Năm ấy, nhà nghe tin anh ta chết đuối trong một chuyến đi về phía Nam, không tìm thấy xác. Cụ ông còn cho người đến nhà anh ta phúng viếng. Tôi nhớ vì khi ấy tôi vừa mới tiếp quản một phần việc của nhà, và cái chết đó là việc buồn đầu tiên tôi phải đứng ra lo liệu."
"Một người chết đuối không tìm thấy xác." Điều tra viên nhắc lại. "Được gia đình phúng viếng đàng hoàng, hồ sơ đóng lại sạch sẽ. Và hai mươi ba năm sau, người đồng đội cũ của anh ta viết vào sổ: 'Tôi chưa từng thấy mộ.'"
"Nếu Đạt thư còn sống," Vãn Tình nói, "thì suốt hai mươi ba năm qua, đường dây ấy có một người đưa tin không ai biết mặt — một người 'đã chết', tự do đi qua mọi nơi, mang theo mọi thứ cần mang. Giống hệt vai trò của chính Khải và Thắng ở hai đầu khác nhau."
Căn phòng nhỏ của ông Ba im lặng. Ba người "đã chết" trên giấy tờ: một người đã được tìm thấy và đang khai (Ngô Văn Thắng), một người đang chạy trốn cả hai phía (Bùi Văn Khải), và một người thứ ba chưa ai biết đang ở đâu — nếu người đó còn sống, và nếu người đó đứng ở phía bên kia, thì đó là mắt xích nguy hiểm nhất, vì là mắt xích duy nhất mà phe chính chưa từng nhìn thấy, chưa từng nghe tên, cho đến tận hôm nay.
Lá thư trong hộp thiếc được mở ra sau cùng.
Thư của Khải viết ngắn, không một lời than thở, không một lời xin xỏ. Hắn xác nhận mình còn sống, và nói rõ lý do chưa thể bước ra: "Người trong nhà sẽ biết tin tôi xuất hiện trước khi tôi kịp nói hết một câu. Tôi đã thấy cách chúng nó làm với những người mở miệng. Tôi không sợ chết. Tôi sợ chết khi chưa nói được điều cần nói — như hai mươi ba năm trước."
Cuối thư, hắn để lại một giao ước — đúng theo lệ cũ của đội hầu cận:
"Ngày mười tám. Trước lúc trời sáng. Ở mộ cụ. Nếu nhà muốn nghe tôi nói, hãy đặt một bó hoa ngọc lan trắng lên mộ cụ vào ngày hôm trước, để tôi biết người gọi tôi là người nhà, không phải chúng nó. Tôi sẽ đến một mình. Nhà cũng chỉ cử người nhà đến. Nếu tôi thấy bóng công an quanh đồi, tôi sẽ đi, và lần này đi hẳn."
Và ở dòng cuối cùng, gần như một lời nhắn thêm vào phút chót, nét chữ của hắn chệch đi một nhịp:
"Đừng để bà cụ biết tôi sắp về. Bà cụ mà biết, người trong nhà cũng sẽ biết."
Đoàn người trở về thành phố khi trời đã nhá nhem tối. Trên xe, không ai nói nhiều. Cuốn sổ, chiếc chìa khóa đồng và lá thư đã được niêm phong làm chứng vật, nhưng những gì chúng mở ra thì không niêm phong được: một cái chết thứ ba không có mộ, một buổi hẹn lúc trời chưa sáng ở nghĩa trang gia tộc, và một điều kiện khắc nghiệt — không công an, chỉ người nhà.
"Ngày mười tám tháng này còn ba ngày nữa." Trịnh Hạo nói khi xe vào đến cổng nhà cũ. "Chúng ta có ba ngày để quyết định: có đặt bó hoa đó lên mộ cụ hay không."
"Và có một việc nữa phải làm rõ trước ngày đó." Đình Sâm nhìn ra ngoài cửa kính, nơi ánh đèn của ngôi nhà cũ vừa bật sáng. "Chiếc chìa khóa đồng trong hộp thiếc. Nó không phải chìa của nhà này — tôi biết mọi ổ khóa trong nhà mình. Vậy nó mở cánh cửa nào, mà Khải giữ nó suốt hai mươi ba năm như giữ một bằng chứng?"
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.