Tuấn Anh không ngủ được trong hai đêm liên tiếp.
Anh nằm trên tấm chiếu, nhìn lên mái nhà, để dòng suy nghĩ chảy tự do. Anh lần lượt gọi lại từng vấn đề mà hội đồng thị trấn đã nêu ra trong buổi họp, xoay trở chúng trong đầu như một người thợ kim hoàn xem xét viên ngọc từ mọi góc độ.
Vấn đề đầu tiên: phá nhà để làm đường. Không thể chấp nhận về mặt xã hội.
Vấn đề thứ hai: thiếu vật liệu công nghiệp như gạch nung, xi măng.
Vấn đề thứ ba: ai sẽ quản lý công trình công cộng như giếng nước?
Vấn đề thứ tư: sức lao động hạn chế, chỉ có đôi tay con người.
Đêm thứ ba, vào khoảng canh ba khi tất cả đã yên giấc, Tuấn Anh ngồi bật dậy. Trong đầu anh vừa hiện ra một ý tưởng mà anh tự hỏi tại sao mình không nghĩ đến sớm hơn.
Anh không cần phải xây dựng theo mô hình quy hoạch đô thị hiện đại. Anh cần học từ những nền văn minh đã từng xây dựng thành công mà không có công nghệ hiện đại: người La Mã với hệ thống thủy lợi, người Khmer với kinh thành cổ hay ngay chính những ngôi làng cổ Việt Nam với hệ thống đình làng, giếng làng và đường làng đã tồn tại hàng trăm năm.
Chìa khóa không phải là áp đặt quy hoạch từ trên xuống. Chìa khóa là làm cho quy hoạch trở thành một phần tự nhiên của cộng đồng.
Sáng hôm sau, Tuấn Anh mời Minh đi cùng và cả hai lên đường đến khu rừng phía bắc. Họ đi suốt buổi sáng, Tuấn Anh chỉ cho Minh cách nhận biết các loại đất và đá, cách đánh giá chất lượng gỗ, cách xác định nguồn vật liệu tự nhiên có thể khai thác.
“Đất sét kia,” Tuấn Anh dừng lại bên một vách đất ven suối, lấy tay bóc ra một mảng. “Màu đỏ đậm, dẻo, khi bóp lại không bị vỡ vụn. Loại đất này rất tốt để làm gạch đất nén, không cần nung.”
Minh nhìn với vẻ tò mò: “Gạch không nung mà vẫn chắc được sao anh?”
“Gạch đất nén đã được con người dùng từ hàng ngàn năm trước,” Tuấn Anh giải thích. “Nguyên tắc đơn giản: trộn đất sét với cát theo tỷ lệ đúng, thêm một ít sợi rơm để tăng độ bền kéo, rồi nén chặt vào khuôn. Phơi khô trong bóng râm từ ba đến bốn tuần. Kết quả là những viên gạch có thể chịu tải trọng tốt, cách nhiệt tốt và rất bền trong khí hậu khô.”
Minh gật đầu hứng khởi, bắt đầu ghi chép vào cuốn sổ riêng của mình.
Truyện liên quan
Họ tiếp tục đi, Tuấn Anh chỉ thêm những bụi tre xanh tốt ven sông: “Tre là vật liệu xây dựng tuyệt vời. Độ bền kéo của tre gần bằng thép, mà lại nhẹ và dễ gia công. Với kỹ thuật xử lý đúng cách, nhà tre có thể tồn tại hàng chục năm.”
Chiều hôm đó, Tuấn Anh triệu tập một buổi gặp không chính thức với hội đồng thị trấn. Lần này không phải để trình bày bản thiết kế, mà để lắng nghe.
“Ta muốn hỏi mọi người một điều,” anh bắt đầu. “Trong thị trấn này, điều gì là quan trọng nhất với mọi người? Không phải theo thứ tự kỹ thuật của ta, mà theo cảm nhận của chính các vị.”
Câu hỏi đơn giản đó mở ra một cuộc thảo luận sôi nổi kéo dài gần hai tiếng. Người nói về nước sạch cho trẻ em. Người đề cập đến nơi trú mưa cho mùa lũ sắp đến. Người lo lắng cho những gia đình không còn nhà. Bà Hương nhấn mạnh đến sức khỏe cộng đồng và nơi chữa bệnh.
Tuấn Anh ghi chép tất cả, sau đó trải bản phác thảo mới lên bàn. Lần này nó khác hẳn.
“Ta đề xuất bắt đầu bằng ba công trình thiết yếu nhất,” anh nói. “Thứ nhất, hệ thống lọc nước từ suối Ngân, đơn giản nhưng hiệu quả. Thứ hai, một nhà cộng đồng lớn có thể dùng làm nơi trú mưa, chợ và hội họp. Thứ ba, mười căn nhà mẫu cho các gia đình không có chỗ ở, xây bằng gạch đất nén và khung tre.”
Ông Ngân, người vẫn chưa phát biểu trong suốt buổi thảo luận, lên tiếng lần đầu tiên: “Và đường sá?”
“Không phá nhà cũ,” Tuấn Anh đáp dứt khoát. “Ta sẽ thiết kế đường đi vòng quanh, tận dụng những khoảng trống tự nhiên đã có. Sau này khi các ngôi nhà cũ không còn sử dụng nữa, đường có thể mở rộng dần. Không cần phải làm một lúc tất cả.”
Ông Ngân nhìn anh một lúc, rồi khẽ gật đầu. Đó là lần đầu tiên Tuấn Anh thấy ông đồng ý rõ ràng với một đề xuất của mình.
Và từ đó, mọi thứ bắt đầu chuyển động.
Hai ngày sau, một nhóm thanh niên tình nguyện đã bắt đầu đào đất sét từ vách đất ven suối theo hướng dẫn của Tuấn Anh. Minh đứng bên cạnh, giải thích cho mọi người về tỷ lệ pha trộn và cách nén khuôn. Tiếng cười nói rộn ràng lần đầu tiên vang lên trên mảnh đất vốn đã im lìm quá lâu.
Tuấn Anh đứng nhìn từ xa, lòng anh nhẹ nhàng hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là một giải pháp xây dựng. Đây là bước đầu tiên để một cộng đồng tìm lại niềm tin vào chính mình.
— Hết chương 5 —
Chưa có bình luận cho chương này.