Thanh xà beng rơi xuống va vào nền đá bazan phát ra tiếng vang khô khốc. K'Lang quỳ sụp hai gối xuống mặt đá phủ đầy bụi mờ, đôi bàn tay đen nhẻm cào bới trong đống tro vôi xơ xác. Những hạt bụi trắng bay lơ lửng, bám vào sống mũi cay xè và trán ướt đẫm mồ hôi của người thanh niên hai mươi sáu tuổi.
"Cháy sạch rồi... Tôi đã làm cháy sạch rồi..." K'Lang nghẹn giọng, hai hàm răng nghiến chặt đến mức quai hàm gồ lên từng thớ thịt giật giật. "Bốn mươi cân vỏ cà phê Robusta loại một trong kho dự trữ... Buôn làng chỉ còn ngần ấy để cứu mạng người già với con nít, thế mà tôi lại..."
Cậu giơ nắm tay thô ráp đấm mạnh xuống mặt đá, mắt long lên những vệt tơ máu giận dữ và đau đớn. Nỗi ân hận từ đêm trạm lọc cũ phát nổ như một vết gai nhọn cào rách ruột gan, nay lại bùng lên thiêu đốt tâm trí cậu.
Bìa Trọng Khiêm lặng lẽ bước lại gần. Bóng dáng cao gầy, dẻo dai của cụ phủ lên bờ vai đang run bần bật của chắt nội. Không một lời trách móc, bàn tay gân guốc màu nâu đỏ của ông lão một trăm hai mươi tám tuổi khẽ đặt lên vai K'Lang, truyền sang một luồng hơi ấm vững vàng.
"Đứng dậy đi, thằng Lang." Giọng cụ Khiêm trầm đục mà dứt khoát. "Đất bazan chưa sụp thì người buôn Nâm Rơ Kơ chưa được gục đầu."
Cụ khom lưng, thong thả dùng ngón trỏ và ngón cái bốc một nhúm tro trắng trong lòng nồi gang lên ngang tầm mắt. Cụ miết nhẹ đầu ngón tay. Lớp bột mịn tan rã không chút độ ráp, nhẹ bẫng rơi xuống đất như tàn thuốc. Cụ đưa đầu ngón tay lên mũi ngửi một thoáng, rồi đưa mắt nhìn về phía cánh cửa lò nung sứt sẹo vừa bị áp suất phá toạc.
"Nhìn kỹ đi," cụ Khiêm chỉ vào những vệt bùn non bị nứt toác quanh viền đá phiến. "Bột tro trắng tinh, không vương chút muội đen. Điều đó chứng tỏ vỏ cà phê không bị om nhiệt, mà đã bị thiêu cháy hoàn toàn. Khi nãy áp suất trong buồng ủ dâng cao đột ngột, van xả phụ bị tắc khiến luồng gió bên ngoài thừa dịp tràn ngược vào buồng đốt. Bùn non gặp nhiệt chín khô co ngót, tạo khe hở hút thừa khí oxy. Trong lò có lửa ngún, có gió tươi thổi thốc vào thì chỉ vài nhịp thở là hóa thành tro tàn, làm sao giữ được cốt than?"
K'Lang ngẩng đầu lên, vẻ ngơ ngác xen lẫn day dứt:
"Nhưng con đã trát bùn kín lắm rồi mà Ông cố... Đất sét lấy ở bờ suối cạn..."
"Bùn non đơn thuần chỉ dẻo khi ướt, gặp lửa tám trăm độ C sẽ giòn như bánh tráng," cụ Khiêm lắc đầu, ánh mắt ánh lên vẻ tường tận của người từng trải qua hàng trăm thí nghiệm vật liệu. "Muốn khóa kín khí, ta phải dùng mẹo của ông bà ngày xưa. Cháu Nhã, chạy vào kho lương ngầm mang hũ mật mía cũ ra đây cho ông."
H'Nhã nãy giờ đứng nép bên cạnh, đôi mắt đen láy vừa lo lắng vừa chăm chú nghe ngóng, liền dạ ran một tiếng rồi thoăn thoắt rẽ màn khói chạy vội vào lối hầm dẫn tới kho dự trữ.
Nguồn truyện: truyenfull
Cụ Khiêm quay sang vỗ mạnh vào bắp tay cuồn cuộn của K'Lang:
"Lau mặt mũi đi rồi cùng ta dọn lò. Thất bại một mẻ thì lấy mẻ khác bù vào. Vỏ cà phê trong buôn vẫn còn gom được từ các hầm gia đình, nhưng nếu lòng con nguội lửa thì không thứ gì cứu nổi buôn làng đâu."
Lời nói chắc nịch như gõ vào lòng đá bazan khiến K'Lang bừng tỉnh. Cậu hít một hơi sâu, dùng vạt áo chẽn quẹt vội dòng mồ hôi cay xè nơi khóe mắt, lập tức cầm xẻng xúc sạch lớp tro trắng khỏi lòng buồng đốt.
Truyện liên quan
Ít phút sau, H'Nhã quay lại với một liễn sành đựng thứ mật mía nâu óng, quánh đặc và thơm nồng mùi mật mía kẹo lại qua nhiều mùa rẫy. Cụ Khiêm đích thân chỉ đạo H'Nhã nhào trộn đất sét non khai thác từ tầng đáy sâu cùng với mật mía theo tỉ lệ ba phần đất một phần mật. Dưới đôi bàn tay thoăn thoắt của cô gái trẻ, hỗn hợp dẻo quánh lại, mịn màng và dính chặt vào nhau như hồ keo."Đường trong mật mía khi gặp nhiệt cao sẽ cháy thành lớp màng carbon đặc khít, tự động hàn gắn mọi vi kẽ nứt của đất sét, tạo thành lớp gioăng yếm khí tuyệt đối," cụ Khiêm giải thích cho hai người trẻ, bàn tay khéo léo trét một lớp hỗn hợp dẻo quanh gờ đá phiến của cửa lò.
Không dừng lại ở đó, cụ dẫn K'Lang lùi sâu về phía góc khuất đáy hang, nơi một kẽ nứt địa chất đang âm ỉ phả ra luồng khí lạnh ngắt và nặng trịch. Cụ cúi xuống, châm một que diêm đưa lại gần kẽ nứt. Ngọn lửa que diêm lập tức lụi tàn rồi tắt ngấm.
"Thấy chưa?" Cụ Khiêm mỉm cười, nếp nhăn nơi khóe mắt giãn ra. "Dưới tầng ngầm sâu ba mươi mét này, khí nặng tích tụ ở các vỉa nứt chính là luồng khí trơ nghèo oxy tự nhiên. Ta sẽ dùng một đoạn ống đồng mềm dẫn luồng khí đáy hang này sục thẳng vào buồng nung. Không có oxy, vỏ cà phê chỉ có thể tự phân rã nhiệt, giải phóng nhựa và khí hydro, giữ lại toàn bộ khung xương carbon xốp mịn."
H'Nhã reo lên một tiếng khe khẽ, trong đầu cô gái trẻ lập tức lóe lên một ý tưởng cơ học. Cô nhanh chóng tháo một lá đồng mỏng từ cụm bảng mạch cũ, gọt giũa tỉ mỉ thành hình một chiếc lá elip rồi gắn vào đầu ống xả mới bằng một trục xoay lò xo cuộn tự chế.
"Ông Cụ nhìn này!" H'Nhã hồ hởi chỉ tay vào lá đồng. "Khi khí thoát ra mạnh, lá đồng sẽ nâng cao; khi nghẽn khí, lá đồng sẽ cụp xuống. Anh Lang chỉ cần nhìn độ nghiêng của lá đồng này là biết áp lực bên trong buồng đốt đang tăng hay giảm để chỉnh van củi, không lo bị bục nắp như lúc nãy nữa!"
Cụ Khiêm nhìn cơ cấu đo áp lực mộc mạc mà chuẩn xác của con bé Nhã, trong lòng dâng lên niềm xúc động sâu xa. Tinh thần của buôn làng, ngọn lửa tri thức được truyền nối chính là đây.
"Khá lắm, con bé Nhã!" Cụ gật đầu tán thưởng. "Thằng Lang, đưa mẻ vỏ cà phê mới vào đi."
Mẻ vỏ cà phê thứ hai được K'Lang cẩn thận trút vào lòng nồi gang, nén chặt chẽ. Cánh cửa đá phiến một lần nữa hạ xuống, lớp bùn mật mía dẻo quánh được miết kín từng chân tơ kẽ tóc. Đoạn ống dẫn khí trơ từ vỉa đá ngầm được đấu nối hoàn chỉnh.
Ngọn lửa củi thông già lại bùng lên dưới buồng đốt phụ. K'Lang ghì chặt tay bễ da dê, từng nhịp kéo đều đặn, nhịp nhàng theo hơi thở. Cậu dán chặt mắt vào thanh đo nhiệt độ kép và lá đồng đo áp lực của H'Nhã. Kim đồng thau từ từ nhích qua sáu trăm, bảy trăm, rồi dừng vững chãi ở mốc tám trăm độ C. Chiếc lá đồng rung rinh nhè nhẹ ở góc nghiêng bốn mươi lăm độ, xả ra luồng khói xanh trong vắt mang theo mùi hăng khan đặc trưng của quá trình nhiệt phân yếm khí.
Đêm ngày thứ năm trôi qua chậm chạp trong lòng hầm ngầm bazan. Không ai chợp mắt. Cụ Khiêm ngồi trên phiến đá đối diện cửa lò, tay vân vê con thoi gỗ mun, đôi mắt sáng chăm chú dõi theo từng đốm lửa bập bùng in bóng lên vách đá bazan xám thẫm. H'Nhã ngồi bện lại từng búi xơ gai dầu bên chân cụ, thỉnh thoảng ngẩng lên lau giọt mồ hôi trên trán K'Lang. Trong không gian tĩnh mịch chỉ còn lại tiếng thở phì phò của bễ lò, tiếng thoi gỗ khẽ chạm vào nhau và tiếng "lách tách, lụp bụp" đều đặn, giòn giã vọng ra từ sâu thẳm buồng ủ nhiệt. Đó là âm thanh của những hạt vỏ cà phê đang chuyển mình dưới sức nóng cùng khí trơ lòng đất.
Khi hồi chuông đá báo canh điểm khoảnh khắc rạng sáng ngày thứ sáu vang lên từ đỉnh giếng trời, cụ Khiêm chậm rãi đứng dậy.
"Được rồi đấy, thằng Lang. Rút củi, mở lò đi con."
K'Lang run run cời hết than củi thông ra khỏi buồng dưới, rồi cầm xà beng nhẹ nhàng nạy lớp bùn mật mía đã cháy đen quánh như sừng. Cánh cửa đá bazan nặng nề từ từ hạ xuống.
Một làn hơi nóng rực kèm theo mùi thơm khan nồng, ngai ngái đậm đà của núi rừng Tây Nguyên ùa ra ngập tràn gian hầm ngầm. Dưới ánh lửa bập bùng, hiện ra trong lòng nồi gang là những mảnh than vỏ cà phê nguyên vẹn hình hài, ánh lên sắc đen tuyền óng ánh như ngọc, bề mặt xốp mịn chi chít những lỗ vi mao li ti hoàn hảo.
Chưa có bình luận cho chương này.