Tiểu Minh đến vào một sáng mưa phùn, chân trần, quần xắn quá gối, tóc ướt dính trán. Cậu đứng ngoài thềm Hoa Mai Đường và gõ cửa ba tiếng. Không to, cũng không rụt rè, như người đã tập gõ từ trước.
Cậu là con nhà nông, mười hai tuổi, sống ở một ngôi làng cách thị trấn hai dặm đường đất. Trần Mặc nhận ra ngay vì mùi bùn khô trên vạt áo và đôi bàn tay chai sớm. Cậu bé không mang quà, không có ai đi cùng, chỉ có một bọc vải nhỏ đeo vai.
“Cháu muốn học làm thuốc.”
“Ai bảo cháu đến đây?”
“Không ai bảo. Cháu nghe người ta nói lão Trần ở phố Đào Hoa làm đan khỏi bệnh cho cả con trai ông Lương. Làng cháu có nhiều người ốm, mà đi thầy trên thị trấn thì không có tiền.” Cậu bé nói một mạch, nhìn thẳng. “Cháu muốn biết cách làm thuốc để về giúp họ.”
Trần Mặc không đáp ngay. Ông thấy trong lý do ấy một thứ đơn giản và thật, không có chút nào vòng vo. Nhưng những lý do tốt chưa chắc đã làm nên một người học tốt.
“Ta chưa nhận cháu,” ông nói. “Ta cho cháu một việc. Trong ba ngày, nhận ra cho ta mười loại thảo dược sau đây.”
Ông viết mười dòng mô tả ngắn lên một mảnh giấy: màu lá, hình gân, mùi khi vò nhẹ, nơi mọc. Không ghi tên. Tiểu Minh nhận mảnh giấy, đọc từ đầu đến cuối bằng cách đưa ngón tay chạm vào từng chữ, rồi gấp lại cẩn thận.
“Cháu không được hỏi ai, không được tra sách, đúng không ạ?”
“Đúng.”
Cậu bé gật, cúi đầu, quay đi dưới màn mưa mà không ngoái lại.
Ba ngày sau, vào đúng sáng thứ ba, cậu quay lại. Mười loại thảo dược nằm trong tấm vải sạch, buộc gọn và đánh số theo đúng thứ tự trên mảnh giấy. Rễ được rửa, lá được lau khô. Không thiếu, không nhầm.
Và còn hai loại khác nữa, được gói riêng, kẹp trong một mảnh lá chuối.
“Cháu tìm thêm hai loại này vì thấy chúng giống họ hàng với một loại trong bài, hình dạng lá và hướng gân lá đều gần. Cháu không chắc có đúng không, nhưng mang về để ông xem.” Cậu bé giải thích từng bước suy nghĩ, không có vẻ khoe khoang.
Trần Mặc cầm hai nhánh cỏ lên, vò lá, ngửi, bẻ thân, nhìn lõi.
Đúng. Cả hai cùng họ thực vật với một loại trong bài, mà cậu nhận ra từ hình dáng chứ không ai dạy. Cậu bé không chỉ ghi nhớ rồi chép lại theo mô tả. Cậu đã suy ra thêm từ điều mình thấy.
“Tốt.” Ông đặt một bài mới vào tay cậu. “Lần này khó hơn. Tìm năm loại thảo dược có thể gây ngộ độc nhẹ nếu dùng sai, rồi viết ra vì sao từng loại gây độc, theo những gì cháu quan sát được chứ không theo sách.”
Tiểu Minh nhận bài, gật đầu. Không hỏi thêm, không than khó, không hỏi có được tra sách không. Cậu quay đi.
“Khoan.” Ông gọi. “Cháu ăn sáng chưa?”
Cậu bé dừng, hơi ngượng. “Dạ chưa.”
“Vào đây.”
Truyện liên quan
Đó là lần đầu tiên Xiao Ling gặp Tiểu Minh. Cô đứng ở góc nhà với tờ giấy than trên tay, nhìn cậu bé lấm bùn ngồi xuống chiếc ghế đẩu trước bát cháo nóng. Phong, đứng cạnh bếp, liếc hai đứa trẻ, rồi liếc ông nội mình, chẳng giấu được vẻ buồn cười.
“Cậu biết hai cọng này là gì không?” Xiao Ling hỏi, chỉ vào hai nhánh cỏ cậu bé mang đến.
“Cái này gọi là cỏ mật gấu. Cái kia, làng tôi gọi là rau cứt lợn dại.” Tiểu Minh nuốt miếng cháo. “Nhưng không biết tên trong sách.”
“Trong sách gọi là Hoàng Liên cận chủng và Thanh Cao biến chủng.” Xiao Ling ngồi xuống đối diện, mắt sáng lên. “Tôi đọc trong cuốn của Lão Đan Sư Thành Viễn, nhưng không biết nó mọc ở đâu, trông ra sao.”
“Ở bờ mương chỗ nước ít chảy. Mùa này lá nó cuốn vào trong, nên bà con hay nhầm.”
“Chỉ tôi với.”
“Chỉ cậu thì cậu cho tôi xem cuốn sách.”
Trần Mặc đứng ở cửa lò và nghe hai đứa trẻ, một đứa có cái đầu đầy chữ mà chưa nhìn thấy cây thật, một đứa biết cây thật mà chưa biết chữ nào trong sách, trao đổi với nhau bằng giọng mỗi lúc một nhanh. Ông không can thiệp. Phong đến cạnh, thì thầm: “Ông nội, hai đứa này mà gặp nhau sớm hơn…”
“Thì đã không cần đến ta.” Ông nói khẽ. “Nhưng dù sao, giờ chúng gặp rồi.”
Chiều hôm ấy, khi mưa đã tạnh và đường làng ánh lên màu nâu ướt, một người đàn ông lực lưỡng đứng ngoài cổng, tay giữ chiếc nón lá, hơi do dự. Hai bàn tay ông chai sần như hai tấm đất khô. Tiểu Minh nhìn thấy cha thì nhảy khỏi ghế.
“Cha!”
“Thằng bé nhà tôi,” người đàn ông nói, giọng trầm và chậm, “nó cứ trốn việc ra đồng đi hai dặm mỗi ngày. Tôi hỏi mãi nó mới nói. Tôi tới xin lỗi cụ, nếu nó làm phiền.”
“Nó không làm phiền ai.” Trần Mặc mời ông vào ngồi. “Nhưng ta muốn hỏi ông một điều. Ông muốn con trai ông làm gì?”
Người đàn ông nhìn đôi bàn tay mình rất lâu.
“Tôi trồng lúa ba mươi năm. Tôi cũng chẳng biết nó có làm được thầy thuốc hay không. Nhưng làng chúng tôi có nhiều người chết vì không có thuốc, mà con tôi lại cứ nhìn cây cỏ như nhìn vàng.” Ông ngẩng lên. “Tôi nghĩ nếu nó muốn thì tôi không cản. Nhưng mùa này ruộng cũng cần nó.”
“Sáng ở ruộng, chiều đến đây. Được không?”
Người đàn ông gật. “Tôi không có tiền trả cụ.”
“Ta không lấy tiền.” Ông nhìn sang Tiểu Minh, đang lén liếc qua hai người. “Nhưng ông có một thứ mà ta cần. Ông biết đất, biết nước, biết linh thảo nào mọc ở bờ ruộng nào trong làng. Thỉnh thoảng ta sẽ đến hỏi ông.”
Người nông dân ngẩn ra, rồi cười, nụ cười chậm như người chưa quen được ai cần mình bằng cách đó.
“Chuyện đó thì tôi làm được.”
Chưa có bình luận cho chương này.