Tuần đầu tiên, Xiao Ling chỉ ngồi và nhìn.
Mỗi sáng cô bé đến trước giờ mở cửa, đặt lên bàn tờ giấy vàng chép kín nét than, rồi lặng lẽ về chỗ dưới cái kệ. Trần Mặc đọc những tờ giấy đó vào buổi tối, khi Phong đã ngủ. Chữ cô bé nhỏ và ngay hàng, ghi từng bước của một mẻ đan từ lúc cân thuốc đến lúc mở lò, không sót bước nào, không thêm bớt chữ nào. Có một dòng ghi nguệch ngoạc ở lề: “Cụ nhìn sang trái lò trước khi đổ bột thứ ba. Vì sao?”
Ông gấp tờ giấy lại và không trả lời. Có những câu hỏi nên để người hỏi tự đi một đoạn đường trước khi nhận được đáp án.
Sang tuần thứ hai, cô bé hỏi thành tiếng. Hôm đó ông đang trộn bột Hỏa Căn thảo với tro xương, đặt bát xuống khi nghe giọng cô vang lên từ góc nhà:
“Cụ ơi, tại sao cụ trộn linh thảo theo thứ tự đó, mà không theo thứ tự trong sách của Lão Đan Sư Thành Viễn?”
Ông nhìn lên. Phong cũng ngừng tay, cái chày giã dừng giữa không trung. Đó là một câu hỏi cụ thể, dựa trên điều đã quan sát và đã đối chiếu với sách vở, không phải câu hỏi của trẻ con tò mò vu vơ.
“Em đọc sách của ông Thành Viễn rồi à?”
“Dạ, thư viện có một cuốn. Cháu đọc hai lần.”
“Em nhớ thứ tự trong đó chứ?”
“Dạ nhớ. Cháu nhớ chữ.” Cô bé hơi chùng giọng. “Chỉ là cháu không hiểu tại sao lại là thứ tự đó.”
Ông lau tay, kéo một chiếc ghế đẩu ra giữa gian lò và ra hiệu cho cô lại gần. Đây là lần đầu tiên cô bước qua ranh giới của góc nhà, nhưng cô bước rất nhẹ, như đi trên mặt nước đóng băng.
“Ông Thành Viễn viết đúng,” ông nói. “Thứ tự trong sách là thứ tự an toàn, ai làm theo cũng không hỏng mẻ. Nhưng an toàn thì chưa chắc đã tốt nhất. Để ta cho em xem.”
Ông chia nguyên liệu ra hai phần bằng nhau. Một phần giao cho Phong, dặn cậu làm đúng từng chữ như sách của Thành Viễn, và bảo Xiao Ling đứng cạnh đọc cho cậu nghe thứ tự bằng trí nhớ của mình. Phần còn lại ông làm theo cách của ông, trên chính cái lò ấy, luân phiên với Phong để lửa không bị lẫn.
Chiều hôm sau, hai mẻ nguội. Ba người ngồi quanh bàn, xếp các viên đan thành hai hàng.
Mẻ theo sách cho chín viên, đều tăm tắp, màu nâu xám, mặt hơi xỉn. Mẻ của ông được mười hai viên, nâu đậm sáng bóng, nhưng một viên ở rìa khay nứt dọc, vì ngọn lửa trượt đi một nhịp ở giai đoạn ba.
Xiao Ling cầm từng viên lên, bóp nhẹ, ngửi, đặt xuống. Cô bé làm chậm, và ông để cô làm chậm.
“Mẻ của sách chắc hơn,” cô nói sau một lúc. “Nhưng yếu hơn. Mẻ của cụ mạnh hơn, nhưng dễ hỏng nếu người làm mất tập trung.”
Truyện liên quan
“Vì sao?”
Cô bé cắn môi, nhìn hai hàng đan, nhìn bát bột còn lại trên bàn, rồi nhìn ông.
“Vì ông Thành Viễn viết sách cho người không có ai đứng cạnh.” Cô nói chậm, từng chữ một. “Người đọc sách một mình thì phải có cách làm mà không cần ai nhắc chừng. Còn cụ có thể làm khác, vì cụ biết lúc nào lửa trượt.”
Phong há hốc miệng. Trần Mặc ngồi im một lúc.
Kiếp trước, ông từng giải thích điều đó cho hàng trăm đệ tử, và hầu hết gật đầu mà không hiểu. Cô bé mười hai tuổi này, hiểu được một phần ba mỗi cuốn sách, vừa nói ra đúng điều cốt lõi chỉ sau hai tuần ngồi nhìn.
“Đúng thế,” ông nói. “Sách là cách để truyền lại những gì người viết biết, cho người không thể hỏi lại. Viết sách giỏi tức là lường trước chỗ người đọc sẽ trượt. Ông Thành Viễn làm được một nửa việc đó.”
“Còn một nửa kia thì sao ạ?”
“Một nửa kia là giải thích tại sao. Sách của ông ấy ghi thứ tự, mà không ghi lý do.” Ông chỉ vào tờ giấy vàng trên bàn. “Em ghi cả hai mẻ rồi chứ? Ta thấy em có để ý một chuyện khác nữa. Nói ta nghe.”
Xiao Ling ngập ngừng một giây. Rồi cô lấy từ trong áo ra tờ giấy khác, trải lên bàn. Trên đó là một hình chữ nhật méo mó vẽ bằng than, có chia ô.
“Đây là lò ạ. Cháu vẽ lại theo chỗ cháu ngồi.” Ngón tay nhỏ lần theo các nét. “Viên đan nằm ở bên trái lò lúc nào cũng sẫm hơn viên nằm bên phải, cả mẻ của sách lẫn mẻ của cụ. Cháu đếm cả hai mẻ hôm nay và mười một mẻ trước. Mười ba lần trên mười ba. Nên chắc không phải do người làm.”
Trần Mặc nhìn tờ giấy rất lâu.
Ông đã cảm thấy điều đó từ ngày đầu, qua mu bàn tay khi đặt khay vào buồng lò. Một bên nóng hơn bên kia, như thể vách đất sét có chỗ dày chỗ mỏng, hoặc luồng gió từ van không chia đều. Ông định lập sơ đồ nhiệt của lò vào một dịp thuận tiện. Một đứa trẻ mười hai tuổi, không biết gì về nhiệt độ, đã làm điều đó trước ông, chỉ bằng cách đếm màu của các viên đan.
“Em có thể đo màu bằng cái gì khác ngoài mắt không?” ông hỏi.
“Dạ, cháu chưa nghĩ ra.”
“Vậy nghĩ đi. Mai em đem cho ta một bản vẽ mới, có đánh dấu chỗ nào sẫm nhất, chỗ nào nhạt nhất. Còn bây giờ…” Ông đứng dậy, vỗ nhẹ lên vai Phong. “Phong, con cầm sổ ra đây. Ghi lại lời Xiao Ling vừa nói: sách viết cho người không có ai đứng cạnh.”
Phong vừa ghi vừa liếc cô bé, nửa như ghen tị, nửa như thán phục. Xiao Ling thì không nhận ra cái nhìn đó. Cô đang ngắm chiếc lò, bàn tay vẫn giữ tờ giấy than, như thể vừa được trao một chiếc chìa khóa mà chưa biết mở cửa nào.
Hôm ấy, lần đầu tiên, ông cho cô ăn cơm cùng bàn.
Chưa có bình luận cho chương này.