Tin đến vào buổi chiều, cùng lúc với cơn mưa đầu mùa.
Quan học chính họ Phó đứng ở ngưỡng cửa lớp, áo choàng ướt đến gấu, tay cầm một cuộn giấy chưa mở. Minh Châu vừa cho học sinh về, đang lau tấm bảng gỗ bằng mảnh vải ướt. Nhìn cách ông đứng, hai vai hơi chùng, cô biết đó không phải tin tốt trước khi ông mở miệng.
“Hội đồng học vụ bỏ phiếu sáng nay,” ông nói. “Mạc đại nhân đề nghị bãi các suất cho con nhà thường dân ở Quan học, bắt đầu từ kỳ sau. Bảy phiếu thuận, ba phiếu chống. Đặng đại nhân là một trong ba người chống.”
Cô đặt mảnh vải xuống. Ở hàng bàn cuối còn sáu chỗ ngồi thấp nhất, bàn nào cũng có vết mực thấm vào gỗ. “Sáu em của tôi.”
“Sáu em của cô, và những em đáng lẽ vào kỳ sau.” Ông xoay xoay cuộn giấy. “Mạc đại nhân bảo Quan học là nơi đào tạo người ra làm quan, không phải nơi cho con thợ rèn ngồi cạnh con quan rồi học cách đòi những thứ không thuộc về mình. Ông ta nói nhẹ nhàng, nhưng rất khéo. Có người gật đầu ngay.”
“Còn ông?”
“Ta bỏ phiếu chống. Ba phiếu thì không đủ.” Ông nhìn ra màn mưa ngoài cửa sổ, rồi quay lại. “Nên ta có một chuyện muốn cô đi xem cùng ta. Sáng mai, nếu cô rảnh.”
Sáng hôm sau mưa đã ngớt, để lại những vũng nước nâu trên con đường đất ngoài cổng đông. Họ đi bộ khoảng nửa canh giờ. Kho thóc cũ nằm ở cuối đường, một dãy nhà dài lợp ngói thấp, tường vôi bong từng mảng như da người bị bỏng nắng. Từ khi quận xây kho mới gần bến sông, chẳng ai đoái hoài đến nó nữa. Cửa chính xệ xuống một bên bản lề, và khi Phó học chính đẩy, nó rít lên một tiếng dài, đánh động cả bầy chim nhạn làm tổ trên xà.
Minh Châu bước vào.
Mùi thóc mốc, mùi đất ẩm, mùi phân chim. Sàn trải một lớp trấu mục dày đến mắt cá. Mái ngói thủng nhiều chỗ, nắng rọi xuống thành những cột sáng nghiêng, bụi bay trong đó lơ lửng thành từng hạt bột mịn. Nhà dài và cao, hai hàng cột gỗ lim chạy dọc hai bên, to đến mức hai người ôm mới xuể. Ở cột gần cửa nhất, ai đó từng khắc những vạch ghi số bao thóc nhập kho, từng nhóm năm vạch một, kéo dài từ sàn lên quá đầu người.
Cô vỗ tay một cái. Tiếng vỗ dội lại từ đầu bên kia, rõ ràng, không hề lẫn tạp.
“Chỗ này nghe được,” cô nói, gần như với chính mình.
“Quận đang định dỡ ngói bán.” Phó học chính đi sau cô, tránh một vũng nước mưa rỉ qua mái. “Ta nói với quan thái thú rằng có người cần dùng. Ông ấy bảo cứ cho thuê một đồng bạc một năm, miễn là không đòi quận sửa chữa gì. Điều kiện của ta thêm vào là, hết năm, học trò của cô phải dự kỳ khảo hạch cuối năm của Quan học, cùng đề, cùng giám khảo, và điểm trung bình không được thấp hơn điểm trung bình của Quan học. Nếu đạt, trường được quận công nhận, học trò được phép dự khoa thi như mọi người.”
“Còn nếu không đạt?”
“Thì nó chỉ là một cái kho thóc cũ.” Ông nhún vai. “Mạc đại nhân biết điều kiện này. Ông ta cho là không thể trong một năm. Ông ta đã nói với ta, bằng giọng rất ôn hòa, rằng ông ta mong cô thử cho biết.”
Truyện liên quan
Cô đi sâu vào trong, chạm tay lên chiếc cột có vạch số. Gỗ ấm hơn cô tưởng.
Hệ thống chọn đúng lúc ấy để lên tiếng. [Hệ thống Giáo Viên: Mở khóa nhiệm vụ: Thiết lập trường học theo phương pháp riêng. Tiến trình tổng thể: 78%. Điều kiện hoàn thành: Trường học vận hành ổn định qua một kỳ khảo hạch, không phụ thuộc vào sự có mặt liên tục của người sáng lập.]
Cô đọc dòng cuối cùng hai lần. Không phụ thuộc vào sự có mặt liên tục của người sáng lập. Hệ thống chưa bao giờ nói gì rõ như vậy về những thứ nó muốn. Cô gạt đi, vì bây giờ có những việc gấp hơn một dòng chữ.
Cô nghĩ đến sáu đứa trẻ, và dừng lại ở hai cái tên. Thạch, mười một tuổi, con nhà làm ruộng ngoài ven sông, năm ngoái chưa viết nổi tên mình mà hôm nay đã đọc được cả đoạn trong sách kinh. Và Hòa, cô bé nhỏ nhất lớp, ngồi hàng cuối cùng, lúc nào cũng ngồi nghiêng người để che tập giấy của mình, vì đó là giấy chị cô bé nhặt trong thùng của tiệm in. Hôm qua Hòa còn hỏi cô tại sao sao chổi lại có đuôi, và cô còn chưa kịp trả lời.
Nếu cô ở lại Quan học, cô sẽ dạy hai mươi bốn đứa con nhà quan, nhà buôn, ấm áp và an toàn, và sáu cái bàn thấp cuối lớp sẽ được dọn đi vào cuối kỳ.
Cô quay lại.
“Ông thái thú cho phép tôi sửa kho này, nhưng sửa bằng gì?”
“Cô có phụ huynh làm thương nhân, có phụ huynh là thợ đồng, thợ rèn, nông dân.” Ông Phó mỉm cười, lần đầu từ khi bước vào cổng. “Ta không giúp được tiền. Ta giúp được chữ ký, và một lời nói tốt trước mặt quan thái thú.”
“Tôi lo nhất một điều.”
“Nói đi.”
“Một năm ngắn quá.” Cô nhìn lên những cột nắng. “Mà chỗ này còn chưa có một ô cửa sổ lành lặn.”
Ông Phó móc từ trong tay áo ra một chiếc chìa khóa sắt gỉ, dài bằng bàn tay, đặt lên lòng bàn tay cô. Nó nặng hơn vẻ ngoài.
Cô không nói đồng ý. Cô chỉ đi đến góc nhà, cầm cây chổi tre dựng trên tường lên, quét một vệt thẳng trên lớp trấu giữa sàn, từ cột này sang cột kia. Bụi bốc lên mù mịt. Cô ho sặc sụa mà không dừng lại.
Phía sau cô, có tiếng áo choàng quan phục được cởi ra, treo lên chiếc đinh còn sót lại trên cột. Rồi tiếng tre sột soạt thứ hai vang lên, vụng về, lệch nhịp, nhưng đều đặn.
Chưa có bình luận cho chương này.