Ba tuần sau, kho thóc cũ có mái.
Không phải mái đẹp. Ngói mới lẫn ngói cũ, chỗ đỏ chỗ xám như chiếc áo vá nhiều lần, nhưng nắng không còn rọi xuống thành cột và mưa không còn nhỏ vào chỗ ngồi. Ông Lương, cha của Thạch, đã trèo lên xà suốt hai ngày liền với bộ chân quen leo thang gặt lúa, trong khi bốn người thợ rèn trong xóm Hòa hì hục khiêng những tấm ván cửa sổ đến. Một người đàn bà làm nghề giặt thuê, chị gái Hòa, đến quét vôi mỗi đêm sau khi xong việc, cho đến khi bức tường nhà dài trắng lên như vừa tuyết phủ. Đặng đại nhân không đến, nhưng một cỗ xe chở năm trăm viên ngói dừng trước cổng vào sáng thứ Ba, kèm tờ giấy chỉ có tám chữ: Tiền không đủ để cảm ơn. Xin nhận tạm.
Mười một gia đình thương nhân và quan lại nhỏ đã ghi tên mười hai đứa con, trong đó có hai đứa của Đặng đại nhân. Cộng với sáu em từ Quan học sang, trường có mười tám học trò. Chưa đủ lớn để gọi là trường, quá nhiều để gọi là lớp.
Còn thiếu một người, và người đó xuất hiện vào chiều ngày thứ hai mươi.
Thầy Quách đi bộ từ cổng chính vào sân, lưng hơi còng, một tay xách bọc vải to đựng sách, tay kia chống gậy trúc. Đó là ông giáo lớn tuổi đã hỏi cô trong buổi hội thảo: cô dạy theo cách đó vì cô tin điều gì? Ông nhìn quanh, nhìn những bức tường mới quét vôi, nhìn đống ván gỗ ngổn ngang.
“Tôi nghỉ dạy ở Quan học từ đầu tháng,” ông nói. “Ba mươi năm đủ rồi. Nhưng tôi không biết làm gì với đôi tay này khi không cầm phấn.”
“Thầy muốn xem phương pháp của tôi?”
“Tôi muốn thử dạy sáu đứa trẻ mà người ta nói rằng chúng không học nổi.” Ông liếc nhìn cô qua cặp lông mày bạc. “Cô định giao chúng cho ai?”
Cô cười. “Cho thầy, nếu thầy đồng ý. Tôi cần học trò của mình quen với một người dạy không phải là tôi.”
“Vì sao?”
“Vì một năm nữa, tôi muốn thấy chúng học tốt mà không cần có tôi đứng bên cạnh.”
Ông Quách lặng một lúc. Rồi ông đặt bọc sách xuống đất, từ tốn, như đặt một đứa trẻ đang ngủ.
Cuối tuần ấy, một người khác tới, và người này không đi bộ mà chạy.
Hà Kiên mười sáu tuổi, áo học trò của bậc học cao hơn vẫn còn thơm mùi vải mới, nhưng hai ống tay đã xắn lên khuỷu từ lúc nào. Phía sau cậu là cha cậu, ông thợ đồng họ Hà, vác trên vai chiếc nồi đất nung to bằng cái chậu rửa mặt và một bao tải than.
“Thầy không có chuông,” Kiên nói thay lời chào, hơi thở còn gấp. “Em thấy hôm qua thầy dùng cái mõ tre. Cha em bảo đúc cho thầy một cái.”
“Tôi không có tiền trả công.”
“Cô dạy con tôi đọc chữ, nó về đọc sách cho tôi nghe cả đêm không chán.” Ông Hà nói, giọng ồm như tiếng trống. “Một cái chuông chưa bằng một góc chuyện đó.”
Họ đúc chuông ngay trong sân sau, giữa buổi chiều oi ả. Lò đất đỏ rực, bễ da phập phồng, ông Hà ngồi xổm trước nồi, gương mặt hằn đậm dưới ánh lửa. Kiên đứng cạnh cha, lau mồ hôi bằng vạt áo, mắt không rời khỏi miệng nồi. Cậu hít một hơi qua mũi, rồi nói gì đó vào tai cha.
Truyện liên quan
“Khói còn xanh quá,” cậu nói to hơn khi thấy Minh Châu nhìn. “Đồng chưa thuần, còn lẫn thiếc. Phải chờ khói trắng.”
“Ai dạy con?” Ông Hà hỏi, không quay đầu.
“Cha dạy con. Nhưng con chưa bao giờ nói ra thành lời, đến khi thầy hỏi cả lớp biết gì mà người khác không biết.”
Minh Châu nhớ buổi sáng đó. Cậu bé ngồi hàng cuối, đã giơ tay lên với vẻ ngượng ngập: em biết cách nhận ra đồng tốt hay đồng xấu khi nấu chảy. Đã ba năm. Bây giờ cậu thanh niên đứng đó, gần như cao ngang cha mình, ra lệnh cho lò lửa bằng đôi mắt.
Chiều tối, khói chuyển trắng. Ông Hà rót đồng chảy vào khuôn đất, tiếng xèo vang lên, một luồng hơi nóng phả đến tận mặt cô. Cả sân im lặng. Mười tám đứa trẻ đứng thành vòng tròn, thở không dám mạnh.
Sáng hôm sau, họ đập vỡ lớp khuôn. Chiếc chuông nứt ngang một đường dài từ miệng lên vai.
“Nguội quá nhanh.” Ông Hà vuốt ngón tay dọc vết nứt, im lặng một lúc. “Lỗi của tôi.”
“Không phải lỗi của ai cả,” Kiên nói. Cậu ngồi xuống đối diện cha, hai cha con cùng nhìn chiếc chuông hỏng. “Lần sau mình ủ khuôn trong tro nóng, để nó nguội từ từ. Con nhớ bên xưởng cha từng làm chuông chùa như vậy.”
“Chuông chùa mất bảy ngày.”
“Vậy chờ bảy ngày.”
Ông Hà nhìn con trai, rồi gật đầu thật chậm. Minh Châu đứng ở cửa nhìn hai bóng người ngồi xổm cạnh chiếc chuông nứt, cảm thấy một thứ gì mà cô không đặt tên được, ấm và hơi nặng, nằm giữa ngực.
Lần đúc thứ hai, họ chờ đủ bảy ngày.
Sáng ngày đầu tiên của trường mới, trời trong như nước rửa. Ông Hà treo chiếc chuông lên xà ngoài hiên, bằng sợi xích sắt do chính tay ông rèn. Thân chuông không khắc hoa văn, chỉ có hai hàng chữ nhỏ Kiên khắc vào đáy bằng mũi đục: Học để biết mình chưa biết. Minh Châu đã nói câu đó trong một buổi học, rồi quên mất, không biết cậu nhớ từ lúc nào.
Cô cầm dùi gỗ, đứng trước hiên. Mười tám đứa trẻ xếp hàng trong sân, sáu đứa áo vải thô, mười hai đứa áo lụa, mắt sáng như những chiếc đèn con. Thầy Quách đứng bên cạnh, hai tay chắp sau lưng. Kiên và cha đứng ngoài cổng, không bước vào.
Cô gõ.
Tiếng chuông vang lên trong, dài, ngân qua cánh đồng sau kho thóc rồi dội về từ những mái nhà xa. Không có một âm tạp nào. [Hệ thống: Trường học mới chính thức hoạt động. Học sinh: 18. Giáo viên: 2. Tiến trình tổng thể: 81%.]
Ở cuối hàng, cô bé Hòa đã ngẩng đầu, lắng nghe, không chớp mắt, cho đến khi tiếng chuông tan hết vào khoảng không.
Chưa có bình luận cho chương này.