Đến tuần thứ sáu, chiếc bàn của Thạch trống ba buổi liền.
Thầy Quách nói chuyện ấy vào sáng thứ tư, đứng ở hiên trước, hai tay vẫn bám lấy cây gậy trúc như bám vào thứ gì để khỏi mất thăng bằng. Ông không giỏi giấu cảm xúc. “Tôi đã dạy nhóm sáu đứa này mười bảy ngày. Chúng tiến nhanh hơn tôi tưởng. Rồi một đứa bỏ, và cả nhóm chùng xuống, như cái ghế mất một chân.”
“Em ấy ốm?”
“Tôi hỏi con bé Hòa. Nó bảo cha Thạch cần người gặt.”
Minh Châu nhìn ra ngoài cánh đồng sau kho. Lúa đã vàng từ tuần trước, vàng sớm hơn mọi năm vì nắng kéo dài, và sáng nay người ta nói trên trời có mây xám đang tụ lại ở phương nam. Nếu mưa đến trước khi gặt xong, thóc rụng, cả mùa sẽ mất.
“Chiều nay tôi đến nhà em ấy,” cô nói.
“Đi bây giờ đi.” Ông Quách ngẩng đầu. “Chiều thì lúa đã nằm trên đất rồi.”
Họ đến ruộng nhà ông Lương lúc mặt trời mới lên khỏi rặng tre. Sương còn đọng trên bông lúa, từng hạt tròn như hạt cườm, chạm vào là rụng xuống cổ tay lạnh buốt. Cánh đồng rộng chừng bốn mẫu chạy dọc bờ sông, gần nửa đã nằm rạp thành những hàng lúa cắt thẳng tắp. Ông Lương đang khom lưng, liềm lên xuống đều đặn như người chơi đàn. Cạnh ông, vợ ông bó từng bó lúa vào dây rơm, và ba đứa con nhỏ lẽo đẽo nhặt bông rụng. Thạch ở cuối hàng, mặt đỏ gay, tay áo dính đầy bụi lúa.
Thấy hai người giáo viên đứng trên bờ, ông Lương thẳng lưng dậy, lau tay vào quần. Gương mặt ông không giận, chỉ mệt.
“Cô giáo, thầy giáo. Tôi biết tôi không phải.” Ông nói trước khi ai kịp mở miệng. “Tôi biết thằng Thạch học khá lắm, nó đọc cho mẹ nó nghe cả quyển sách dài tối qua. Nhưng ông trời kéo mây về rồi, hai ngày nữa là mưa. Thóc rụng một lần là cả nhà đói cả năm.”
Minh Châu cúi xuống cởi giày.
“Cô giáo làm gì vậy?”
“Ông cho tôi mượn một cái liềm.”
Ông Lương nhìn cô như nhìn một người vừa đòi nhảy xuống sông. Thạch bật cười khúc khích, rồi thấy cha trừng mắt thì im.
“Cô sẽ đứt tay.”
“Có thể.” Cô nhận cái liềm từ tay đứa em nhỏ nhất của Thạch, cầm không đúng cách nên bị cậu bé kéo lại, chỉnh ngón cái cho cô. “Nhưng tôi chưa gặt bao giờ, và có người đang phải dạy tôi.”
Họ cắt suốt buổi sáng. Cánh đồng rì rào tiếng liềm xén, mùi rơm chín nồng ngai ngái, mùi bùn ẩm lẫn hơi mồ hôi. Chưa đầy một canh giờ, lòng bàn tay Minh Châu đã nổi hai mụn nước, và hạt thóc li ti lọt vào cổ áo làm cô ngứa điên lên. Còn thầy Quách thì gây bất ngờ cho tất cả. Ông vứt gậy sang bờ, xắn ống quần đến đầu gối, lội xuống ruộng rồi cắt nhanh gần bằng ông Lương, mỗi nhát liềm đều đặn, nhẹ như thể đã làm hàng nghìn lần.
“Tôi lớn lên trên đất này,” ông nói khi thấy cô nhìn. “Quên mất chuyện đó suốt ba mươi năm, ngồi trong lớp học quá lâu.”
Truyện liên quan
Đến trưa, họ ngồi nghỉ dưới gốc cây dâu ven bờ ruộng, chia nhau bát trà nguội và mấy củ khoai nướng của bà vợ ông Lương. Ông Quách nhìn thửa ruộng còn lại, đôi mắt già nheo lại tính toán.
“Ông Lương, còn khoảng hai mẫu rưỡi chưa cắt. Ông cắt một ngày được bao nhiêu hàng?”
“Hai mươi, nếu cả nhà ra.”
“Nếu có thêm hai mươi đôi tay thì sao?”
Ông Lương ngẩng đầu. “Hai mươi đôi tay ở đâu ra?”
Ông Quách nhìn Minh Châu, nhếch môi lần đầu tiên sau nhiều tuần. “Cô giáo à. Cô từng nói với tôi rằng bài học tốt nhất là bài học dính vào cuộc sống. Mười tám đứa trẻ này cần học đo diện tích và chia bó. Còn cánh đồng này cần người gặt.”
Sáng hôm sau, mười tám đứa trẻ có mặt ở bờ ruộng ngay khi mặt trời nhô lên.
Mười hai đứa con thương nhân và quan lại nhỏ mặc áo vải mượn từ nhà hàng xóm, vì không ai dám để áo lụa dính bùn. Chúng cầm liềm vụng về như cầm đũa lần đầu, đứa nào cũng cắt trượt, nhát này đứt rơm nhát kia suýt đứt ngón tay. Cậu con út nhà Đặng, vốn chê cả tiếng nói của người làm ruộng, ngồi phịch xuống bùn sau mười lăm phút rồi tuyên bố mình không bao giờ đứng dậy được nữa.
Chính Hòa kéo cậu dậy. Cô bé thấp hơn cậu một cái đầu, hai tay lấm lem, giọng nhỏ nhưng chắc nịch: “Cậu cắt gần gốc thôi, đừng cắt cao. Cao thì rơm phí. Lúa nhà Thạch năm nay nặng bông, cắt sai là rụng.”
Cậu trai nhà Đặng nhìn cô bé, rồi nhìn đôi bàn tay nhỏ chai sần, và không cãi.
Giữa trưa, Minh Châu bảo cả đám ngồi lại. Cô cầm một cành tre vạch trên nền đất ven bờ: mỗi bó rơm mười lăm nắm, mỗi xe bò chở được bốn mươi bó, ruộng này cần mấy xe, mấy chuyến, mấy người, mấy giờ. Những đứa con thương nhân tính nhanh bằng đầu. Những đứa con nông dân tính chậm hơn, nhưng chúng biết một bó rơm nặng bằng bao nhiêu, ướt khô khác nhau ra sao. Hai nhóm dần gom lại bên nhau, người có con số, người có bàn tay, chẳng ai thiếu thứ nào.
Đến chạng vạng ngày thứ hai, thửa ruộng cuối cùng được cắt xong. Những xe bò kĩu kịt chở thóc về sân nhà ông Lương, và hai đám mây xám đã kéo đến sát rặng núi phía xa, nhưng chưa kịp rơi hạt nào.
Ông Lương đứng giữa sân phơi, nhìn đống thóc cao như một ngọn đồi vàng. Rồi ông quay sang hai người giáo viên, không nói gì, chỉ cúi đầu một cái, sâu hơn bất cứ lời nào ông có thể nghĩ ra.
“Từ nay thằng Thạch muốn học bao nhiêu cũng được,” ông nói khàn khàn. “Mùa gặt, mùa cấy, nó đi học từ canh năm đến trưa, chiều nó ra ruộng. Cô thầy sắp xếp được không?”
“Sắp xếp được,” ông Quách đáp, nhanh hơn cô. “Trường mở buổi sáng sớm và buổi tối vào mùa vụ. Tôi sẽ lo.”
Minh Châu nhìn ông, thấy một người đàn ông đã đứng lớp ba mươi năm bỗng trở nên trẻ lại.
Sáng hôm sau, khi tiếng chuông vang lên lần đầu trong ngày, Thạch đứng trước cổng, chân còn lấm bùn. Cậu giơ tay, ngượng ngập, đưa cho ông Quách một nắm gạo mới gói trong lá chuối.
“Cha em gửi thầy ạ.”
Chưa có bình luận cho chương này.