Minh Châu mượn của bếp Quan học một cái mâm gỗ dài bốn sải tay, đổ đầy cát sông, và bắt cả lớp xúm vào dựng một thành trì.
Việc ấy mất gần hết buổi sáng. Tống Hoán lo vun tường bằng những viên đá cuội xếp khít. Lương Phụng ngồi chỉ huy, chê bờ thành quá thấp, rồi tự tay sửa lại. Họ khoét một rãnh nhỏ làm sông, đặt ba chiếc chén sành úp xuống làm giếng, cắm những cọng cỏ xanh thành từng ô ruộng quanh chân thành, và đặt vào giữa một cái bát nhỏ đựng đầy đậu, gọi là kho lương. Bốn mươi viên sỏi nhỏ xếp trong tường là bốn mươi nhà. Cô bảo mỗi viên là một gia đình, có cha mẹ, có con cái, và có bữa cơm tối nay.
“Hai bên đánh nhau,” cô nói. “A cầm quân đánh thành. Phụng giữ thành, Hoán phụ giúp. Mỗi người trước khi di chuyển phải nói to mình làm gì và vì sao.”
A đứng lên, nhìn mâm cát một lúc lâu như nhìn bản đồ thật. Sau đó cậu làm một việc khiến Minh Châu thấy lạnh người, vì nó nhanh và gọn đến mức không ai dạy được. Cậu đắp một con đập nhỏ ở thượng nguồn rãnh sông để nước dồn sang nhánh khác, và nói, giọng không chút gợn: “Cắt nước. Thành này có ba giếng, nhưng giếng nào cũng thông mạch với sông. Mười ngày sau giếng cạn.”
“Chúng ta có đào giếng mới!” Hoán kêu lên.
“Đào trong thành bị vây thì thợ không dám ra ngoài tìm nước ngầm, và mỗi người đào là một người không cầm giáo.” A di chuyển hai quân tre chặn cổng tây, rồi cổng bắc. “Kho lương nằm ngay sau cổng nam. Đốt kho.” Cậu lấy cái bát đậu đổ ra mâm, hất cát phủ lên. “Họ xin hàng thì sao ạ?”
Câu cuối cậu hỏi Minh Châu, rất tự nhiên, như đang hỏi giờ ăn cơm.
“Em muốn làm gì?” cô hỏi lại.
“Không nhận. Nhận hàng thì phải nuôi, mà em hết lương.” A nói, và mặt không đổi sắc. “Họ sẽ biết lần sau đừng chống.”
Phụng đang khổ sở với những viên sỏi. Hoán đã bật khóc thật, vì bốn mươi nhà của cậu vừa dựng xong và đang bị A phủ cát lên từng viên, từng viên một. Chưa đầy thời gian một tuần trà, thành đã hạ.
Cả phòng ồ lên, nửa kinh hoàng nửa thán phục. Một đứa còn vỗ tay. Minh Châu ngắm gương mặt A, và thấy một niềm vui rất nhỏ, rất kín, của đứa trẻ giải đúng một bài toán khó. Cậu chưa nghĩ đến cái giá. Cậu chỉ biết mình đã thắng. [Hệ thống: Phỏng theo sử sách: 71%.]
Dòng chữ lạnh ngắt ấy hiện lên ngay giữa lúc cô mở miệng.
“Thành hạ rồi,” cô nói. “Giỏi lắm. Bây giờ chúng ta chơi tiếp.”
Cô lấy một nắm đậu mới, đặt lại vào cái bát. “Đây là một năm sau. Mỗi viên sỏi còn nguyên trong mâm là một nhà vẫn còn người ở. Hoán, đếm xem.”
Hoán sụt sịt đếm. “Còn… ba nhà ạ. Những nhà kia chết hay chạy đi cả rồi.”
“Chạy đi đâu?”
“Lên núi.”
Truyện liên quan
“Tốt. Các em nào muốn làm người sống sót lên núi?” Cô gọi bốn đứa, đưa mỗi đứa một cọng tre nhỏ. “Mỗi đêm các em được đi một bước, và được chọn một thứ để làm trong đêm đó.”
Rồi cô tiếp tục, mỗi bước là một tuần. Mùa xuân đến, A phải gieo hạt, nhưng quân của cậu là lính, họ biết cầm giáo, ít người biết cầm cày, nên chỉ cấy được chưa đầy một nửa số ô cỏ xanh. Trong những đêm không trăng, các cọng tre của người sống sót lần mò xuống đường lương, hất đổ một chén đậu, giật mất một quân tre rơi lại phía sau. Mùa hè, nước sông lên và cái đập của A vỡ, cuốn mất mấy ô ruộng cậu vừa cấy. Đến tháng thứ tám, bát đậu của A chỉ còn lại một nắm, và quân tre của cậu đã mất gần một nửa. Không phải vì ai đánh, mà vì đói và bệnh.
A đứng yên và nhìn mâm cát. Cậu không nói gì. Nhưng cô thấy hai bàn tay cậu nắm lại sau lưng, rất chậm, và thấy cậu đếm.
“Cô muốn nói rằng hành động tàn nhẫn tạo ra kẻ thù lâu dài, hơn là kẻ thù tức thì?” cậu bé gầy ở cuối lớp hỏi, giữa hai tràng ho. Cậu đã đứng lên từ lúc nào.
“Đúng thế, và kẻ thù lâu dài thường nguy hiểm hơn, vì họ có thời gian.” Cô quay sang A. “Em thắng ngay hôm đó. Nhưng nếu mười năm sau, những người còn sống sót và con cháu của họ nhớ em bằng cái nhìn gì?”
“Trả thù,” A nói.
“Hoặc là chứng nhân. Người kể lại câu chuyện của em cho đời sau. Lịch sử không chỉ được viết bởi người chiến thắng, nó còn được kể bởi người sống sót.”
“Nhưng nếu không thắng ngay,” một giọng nói vang lên, “thì có thể không còn cơ hội lo chuyện dài hạn.”
Cả lớp im bặt. Giọng ấy nhỏ, hơi run, phát ra từ sau giá thẻ tre cuối phòng, nơi suốt hai tuần chưa ai nghe thấy một lời nào. Vài đứa quay lại nhìn, vài đứa vờ như không nghe. Minh Châu nhận ra chúng đều biết có một đứa con gái ngồi đó, và đã thỏa thuận ngầm với nhau rằng chuyện ấy không bao giờ được nói ra.
Cô không quay nhìn. Chỉ một cái liếc mắt cũng đủ làm đứa trẻ ấy rụt lại vĩnh viễn.
“Câu đó là một câu khó, và cũng là câu đúng,” cô nói, giọng bình thường như đáp lại bất kỳ ai khác trong lớp. “Nó là lý do người ta thường chọn thắng ngay, dù biết cái giá. Vậy ta phải tìm cách thắng ngay mà không mất lâu dài, nếu có.”
“Cô,” giọng ấy tiếp. “Người chiến thắng viết lịch sử. Nhưng cô vừa nói người sống sót kể lại. Vậy ai đúng hơn?”
“Cả hai đều đúng, và cả hai đều không hoàn toàn đúng.” Cô nghĩ một chút. “Người chiến thắng có quyền lực quyết định câu chuyện chính thức. Nhưng quyền lực không xóa được ký ức của người ta. Người sống sót kể cho con cháu, con cháu kể tiếp. Sau đủ nhiều đời, đôi khi câu chuyện của người sống sót mới là câu chuyện người ta tin.”
“Vì sao ạ?”
“Vì câu chuyện của người chiến thắng thường quá hoàn hảo. Không ai tin một câu chuyện hoàn hảo được lâu.”
Từ sau giá thẻ tre truyền ra tiếng bút lông sột soạt, chậm, đều, và hơi nghiêng ngả. Minh Châu nghe nó mà thấy ấm lên một cách kỳ lạ. Cô nghĩ có thể sử sách không bao giờ ghi tên đứa trẻ ấy, nhưng nếu đứa trẻ ấy ghi lại những điều đáng ghi, thì đó vẫn là một đóng góp cho lịch sử, dù người đóng góp không bao giờ có tên. [+12 EXP: Thảo luận ngoài bài học. Học trò C đặt câu hỏi về bản chất của lịch sử.]
Cuối buổi, khi các em đã về, A là đứa ở lại. Cậu đứng bên mâm cát, một mình, và Minh Châu đang dọn bàn nghe tiếng cát sột soạt. Quay lại, cô thấy cậu đang dựng lại con đập ở thượng nguồn, nhưng lần này là đắp thêm một đường nước nhỏ khác chạy quanh thành, để những ô ruộng bên ngoài không bị ngập. Cậu làm rất chậm, rất kỹ. Cô không nói gì, nhẹ nhàng mang tập thẻ tre ra cửa, và để mặc cậu với cái thành đã chết của mình.
Chưa có bình luận cho chương này.