Trống nhà cộng đồng vang lên từ lúc mặt trời còn nằm sau rặng đồi, và đến khi sương tan thì sân đã chật người. Hơn một trăm hai chục người, mỗi nhà ít nhất một người, kẻ vác cuốc, người xách sọt, mấy bà mang theo cả nồi cháo to đặt dưới gốc cây. Ông Lâm đến đầu tiên, vẫn còn vẻ mặt nghi hoặc, nhưng đến.
Minh đứng trên một khúc gỗ, mắt nhìn khắp lượt, và thấy cổ họng mình khô khốc. Cậu nhớ đến cách Tuấn Anh đã nói với hội đồng: không đọc thuộc, chỉ nói điều mình tin.
“Thưa bà con, kênh dài ba trăm bước. Tôi chia làm mười hai đoạn, mỗi đoạn một tổ, mỗi tổ mười người. Ai quen đào thì đào. Ai không quen thì khiêng đất. Ai không khiêng nổi thì nấu cơm, giữ trẻ, hay mài lưỡi cuốc. Việc gì cũng cần, không việc nào hèn.”
Cậu dừng lại, thấy vài người gật đầu. Tuấn Anh đứng cuối sân, hai tay chắp sau lưng, không nhúc nhích.
Hai ngày đầu là hai ngày đo đạc. Minh làm thước chữ A bằng ba thanh tre, thả dây dọi ở đỉnh, đi dọc con đường kênh cắm cọc từng mười bước. Cứ mười bước, đáy kênh phải hạ thấp xuống một gang tay, không hơn không kém. Hạ ít thì nước chậm, đọng lại. Hạ nhiều thì nước chảy xiết, ăn mòn bờ.
“Anh Tuấn, đoạn này cứ lệch,” cậu gọi, nhưng Tuấn Anh chỉ lắc đầu từ xa. “Hỏi em chứ. Em thấy sao?”
Cậu nhìn dây dọi, nhìn mặt đất, nhìn chéo ra phía bờ suối, rồi nhận ra chỗ sai: cọc thứ bảy bị cắm trên một gò đất mới, cao hơn nền xung quanh nửa gang. Cậu nhổ cọc, cắm lại. Mười phút sau, Tuấn Anh đi ngang qua, nhìn thoáng qua và chỉ nói: “Tốt.”
Đến ngày thứ ba, sự mệt mỏi bắt đầu lộ mặt. Anh Bình, người chồng với bốn đứa con nhỏ, hai mắt đỏ ngầu, ném cuốc xuống đất.
“Nhà tôi bốn miệng ăn. Tôi đào từ sáng đến chiều, tối còn phải ra ruộng, mai lại đào. Người ta ba bốn đứa chỉ có hai vợ chồng, cũng đào bằng tôi.” Giọng anh khản đặc, không hẳn giận mà là kiệt sức. “Cậu Minh, cậu có nghĩ đến chuyện này không?”
Minh nhớ lại buổi chiều ở vườn nhà ông Ngân mà cậu đã nghe Tuấn Anh kể lại: kỹ thuật phải phục vụ người, không phải ngược lại. Cậu không đáp ngay. Cậu gọi ông Tâm, ông già năm mươi chín tuổi trông như bảy mươi, vẫn đang cố vác sọt đất dù lưng đã còng.
“Ông Tâm, từ mai ông không vác nữa.”
“Cậu chê tôi già à?” Ông Tâm đỏ mặt.
“Cháu cần một người đếm giỏ đất. Mỗi tổ chuyển bao nhiêu giỏ mỗi ngày, ai làm nhiều, ai làm ít, cháu cần ông ghi hết. Ông ngồi dưới bóng cây, cầm cái sổ này, đếm. Mắt ông còn tinh hơn mắt cháu.”
Ông Tâm nhìn cuốn sổ, nhìn Minh, rồi khẽ gật đầu, tay hơi run khi nhận lấy.
“Còn anh Bình,” Minh quay lại. “Từ mai chia ca. Ai có con nhỏ sẽ làm ca sáng, xong trước khi mặt trời lên đỉnh để còn về với con. Ca chiều dành cho người ít vướng bận. Vậy là mỗi người mỗi ngày làm ít giờ hơn, nhưng đủ người đào cả ngày.”
Anh Bình im lặng một lúc rồi nhặt cuốc lên. “Sao ban đầu cậu không nghĩ ra cách đó?”
“Vì ban đầu em chưa nghe anh nói,” Minh đáp thành thật.
Từ trong bóng râm, Tuấn Anh nhìn cảnh ấy, và anh nhận ra mình đang cố nén một nụ cười.
Truyện liên quan
Ngày thứ năm, công việc đụng phải một lớp cát mịn. Bờ kênh vừa đào xong đã sụp, đất trượt xuống, khuấy đục cả đáy. Hưng, người thợ trẻ từng làm hỏng góc tường, đứng chống cuốc nhìn bờ kênh sạt và nói giọng lo lắng: “Cứ đào thế này đào đến mai cũng không xong.”
Minh lập tức đi tìm Tuấn Anh. Cậu đưa sổ ghi, cố nói gọn: “Đoạn tám đến đoạn mười, đất là cát mịn, không giữ được vách. Em nghĩ có ba cách. Một, đổi tuyến. Hai, đóng cọc tre dọc bờ. Ba, chằng rọ tre đựng đá cuội, xếp dọc chân bờ. Cách ba tốn công hơn nhưng bền, và đá cuội lấy ngay dưới suối.”
“Em chọn cách nào?”
“Cách ba.”
“Vì sao không phải cách hai?”
“Cọc tre mục nhanh trong nước. Mùa lũ sẽ ngâm nó cả tuần.” Cậu ngập ngừng. “Em đoán là vậy.”
Trong tầm mắt Tuấn Anh, hệ thống đã tự mở ra. [Thiết Kế Nhanh khả dụng: 5/5] [Kênh dẫn phụ Đông Lĩnh. Thiết kế bởi: Minh (người học việc). Buff Ổn Định: không áp dụng.] [Gợi ý: ghi nhận bản thiết kế dưới tên người dùng sẽ kích hoạt Buff Ổn Định +12% cho toàn bộ công trình.]
Tuấn Anh đọc dòng cuối rất chậm. Một con số nhỏ, nhìn không thấy, không sờ được, nhưng nếu nó giúp con kênh đứng vững qua trận lũ thì…
Anh nghĩ đến mười căn nhà mẫu, đến nhà cộng đồng, đến những bức tường đất nén thẳng đẹp mà anh vẫn hay vỗ tay lên. Có phải chúng đứng vững nhờ đôi tay thợ hay nhờ một dòng chữ mà không ai thấy? Anh chưa bao giờ dám tự hỏi thẳng.
Nếu đêm lũ con kênh vững vì cậu bé này đã nghĩ đúng, thì đó là chiến thắng của cậu. Còn nếu vững nhờ một con số nằm trong đầu anh, thì cậu sẽ học được rằng mình chẳng làm gì cả.
“Cách ba đúng,” anh nói. “Làm đi. Và Minh.”
“Dạ?”
“Tên em khắc lên cột cửa phai, ở chỗ ai cũng nhìn thấy.”
Minh sững người. Anh đã quay đi, đóng bảng thông báo trong đầu lại không chút do dự.
Ba ngày sau đó là ba ngày của đá cuội và tre. Trẻ con chạy dọc bờ suối nhặt đá, đàn bà đan rọ, đàn ông chằng và xếp. Ông Tâm ghi vào sổ con số cuối cùng của mỗi ngày bằng nét chữ run run mà đẹp. Đến chiều ngày thứ tám, con kênh đã hoàn thành trọn ba trăm bước chân, bờ kè vững chãi, hai đầu đã đóng cọc chắc chắn. Chỉ còn cửa phai ở đầu kênh, nơi nước từ suối sẽ được chia ra, mới lắp được một nửa.
Minh đứng trên bờ, mồ hôi nhỏ giọt từ cằm, nhìn con kênh khô nằm uốn lượn giữa cánh đồng như một vết thương đã được may lại.
“Ngày thứ tám,” cậu nói. “Còn sớm một ngày.”
Tuấn Anh không đáp. Anh đang nhìn về phía tây, nơi chân trời bỗng tối hẳn. Rặng đồi đã biến mất sau một bức tường mây đen, và trên nền đen ấy, một tia chớp xanh trắng chạy ngang, im lặng, chưa kịp có tiếng.
Chưa có bình luận cho chương này.