Sáng hôm sau, nha dịch trở về trình đã giao lệnh triệu tập tại bến Nam. Phùng Tố mở sổ tiếp nhận, ghi giờ giao và tên người nhận theo lời trình của nha dịch, rồi đối chiếu dấu tay người làm chứng. Lệnh đã đến bến; người giữ sổ vẫn chưa mang giấy tờ tới.
Tử Khiêm đặt trước mặt cô danh mục định ngạch cùng những quyển sổ hiện còn lưu trong kho văn thư. Sổ bến, sổ cân và hòm biên nhận ở bến Nam vẫn chưa được giao.
“Kiểm từng quyển,” anh nói. “Mục thu nào có tên, ghi nguyên tên. Quyển nào thiếu, ghi rõ thiếu từ lúc nào nếu hồ sơ cho biết. Đừng lấy lời người khác điền vào chỗ giấy tờ không có.”
“Thuộc lại hiểu.”
Phùng Tố trải giấy lên bàn. Cô ghi tên các sổ theo danh mục kho, rồi lần lượt mở những quyển còn nguyên gáy. Sổ thu hàng có mục thuế theo loại hàng và ngày nộp; sổ thu chợ ghi tiền quầy sạp theo phiên. Những dòng có dấu chính huyện được cô chép sang bảng, kèm số quyển và trang. Mục “phí bến” hay “tiền qua bến” không xuất hiện trong hai quyển ấy.
Cô lật tới phần ghi nhận các khoản khác. Có một quyển kê chi phí sửa cầu gỗ, trong đó nhắc việc bến Nam đã góp tiền mua dây kéo. Dòng ấy ghi người chi, người nhận và ngày đối chiếu, nhưng không phải khoản thu từ từng chuyến hàng. Phùng Tố đánh dấu nó vào cột “có nhắc đến bến, không phải sổ thu chuyến”.
Một quyển mỏng khác chỉ còn bìa và vài trang cuối. Dòng bàn giao ghi chủ quản trước là thư lại họ Lưu, người nhận sau là Tôn huyện thừa. Ngày tháng đã nhòe ở mép giấy, nhưng dấu huyện vẫn rõ. Phùng Tố chép cả tình trạng quyển sổ, không suy đoán những trang mất đã ghi gì.
Đến giữa buổi, cô đã lập được ba mục: sổ còn đủ, sổ còn nhưng thiếu trang, sổ có tên trong danh mục mà không tìm thấy. Sổ tổng thu nằm ở mục cuối. Danh mục kho ghi quyển ấy từng được cất tại giá phía tây, nhưng không có dòng nào nói đã xuất kho, giao cho ai hay đem đi đâu. Ở cột người phụ trách cuối cùng chỉ có một nét mực bị gạch qua, không đọc được tên.
Phùng Tố đặt ngón tay bên lề, tránh chạm vào vết mực.
“Đại nhân, danh mục có tên sổ tổng thu, nhưng phần bàn giao không ghi người nhận.”
Tử Khiêm nhìn trang giấy. “Trong kho có dấu vết mượn sổ không?”
“Không có phiếu mượn. Cũng không có ngày xuất kho.”
“Biên bản báo mất?”
“Không thấy.”
Cô nghe giọng mình đều, nhưng bàn tay giữ mép giấy đã siết lại. Một quyển sổ có thể rách, ướt, hoặc bị chuyển nhầm. Nhưng nếu không ai ghi nó rời kho thì chẳng có cách nào biết nó đã đi qua tay ai. Phùng Tố từng thấy người ta cãi nhau vì một tờ giấy không có chỗ ghi giao nhận. Đến khi tranh cãi, ai cũng nhớ mình đã đưa, còn người kia nói chưa từng nhận.
“Ghi đúng như thế,” Tử Khiêm nói. “Đừng ghi là bị lấy mất.”
Phùng Tố gật đầu, viết: “Theo danh mục kho có tên sổ tổng thu; hiện không tìm thấy. Không có phiếu xuất kho, giấy bàn giao hoặc biên bản báo mất trong hồ sơ còn lưu.” Cô đọc lại, dừng ở chữ “hiện”, rồi giữ nguyên. Chữ ấy giới hạn điều cô biết trong những gì đã kiểm.
Tôn huyện thừa được mời đến trước khi giờ ngọ. Ông mang theo một bó giấy buộc dây, đặt trên án rồi mới chắp tay.
“Đại nhân gọi hạ quan?”
Tử Khiêm chỉ chiếc ghế cạnh bàn. “Ngồi đi. Chúng ta đang kiểm sổ thu và việc bàn giao.”
Tôn huyện thừa không ngồi ngay. Mắt ông dừng trên bảng kê của Phùng Tố.
“Quyển tổng thu ấy thất lạc đã lâu,” ông nói. “Có lẽ từ trước khi đại nhân nhậm chức.”
“Ông nhớ lần cuối nhìn thấy quyển sổ là khi nào?”
Tôn huyện thừa ngồi xuống, vuốt phẳng tay áo. “Hạ quan không nhớ chính xác ngày. Khi rà lại kho, đã không thấy nó.”
“Ai rà?”
“Người trong kho khi ấy.”
“Có biên bản?”
“Không có biên bản riêng. Việc thường nhật nhiều, mọi người chỉ tìm ở các giá.”
Phùng Tố ngẩng lên khỏi bảng. “Xin hỏi huyện thừa đại nhân, lần rà ấy diễn ra vào tháng nào?”
Tôn huyện thừa nhìn cô, rồi đáp: “Có lẽ vào cuối năm trước.”
“Người giữ kho khi ấy là ai?”
“Đã đổi người. Hạ quan không nhớ tên người giữ trước.”
“Sau khi phát hiện không thấy sổ, có ai nhận trách nhiệm tìm lại không?”
Ông chậm một nhịp. “Không có lệnh riêng. Hạ quan có hỏi qua.”
“Có ghi việc đã hỏi vào sổ công không?”
“Không.”
Phùng Tố chép từng câu trả lời vào phần lời giải thích, ghi rõ người nói và lúc trình bày. Cô không viết “sổ thất lạc cuối năm trước”, vì Tôn huyện thừa chỉ nói “có lẽ”. Cũng không viết “đã tìm kiếm”, bởi lời ông chỉ cho biết có hỏi qua, không có tên người được hỏi hay kết quả.
Tử Khiêm nhìn lên. “Ông nói quyển sổ đã mất trước khi ta đến. Vậy việc bàn giao kho khi ông nhận trách nhiệm có ghi quyển ấy không?”
“Không, đại nhân. Bấy giờ hạ quan nhận cả kho theo danh mục chung.”
“Danh mục chung có tên quyển tổng thu?”
“Có.”
“Có biên bản kiểm số trang, tình trạng quyển sổ và người giữ từng giá không?”
Tôn huyện thừa lắc đầu. “Chỉ có danh mục.”
“Vậy chưa thể xác định nó mất trước hay sau lần bàn giao nào.”
“Hạ quan không dám nói chắc.”
Phùng Tố thấy ông đưa tay chạm vào bó giấy mình mang tới, như muốn tìm một tờ có thể giúp lời nói đứng vững. Ông tháo dây, lật qua vài phiếu chi, rồi dừng lại. Không tờ nào liên quan đến quyển sổ.
“Đại nhân,” ông nói, “kho văn thư đã qua nhiều người. Nếu cứ truy từng lần thay đổi, e rằng việc thường ngày bị đình lại.”
“Ta không yêu cầu ông đoán,” Tử Khiêm đáp. “Ta hỏi giấy nào còn thì đưa giấy ấy. Không có giấy ghi nhận thì ghi không có.”
Tôn huyện thừa cúi đầu. “Hạ quan hiểu.”
Khi ông lui ra, Phùng Tố hoàn tất bản kê tạm thời. Cô chia các cột thành tên quyển, tình trạng, mục thu liên quan, người phụ trách được ghi trong sổ và ghi chú. Cột “người phụ trách” có nhiều chỗ để trống. Phùng Tố ghi rõ từng chỗ không có tên trong hồ sơ, không điền theo trí nhớ hay lời truyền miệng.
Cô mang bản kê sang án thư của Tử Khiêm. Anh đọc từ đầu đến cuối, lấy bút sửa một dòng: quyển thu chợ chỉ ghi tiền quầy sạp, không ghi thuế hàng. Anh gạch cụm “không có khoản qua bến” và thay bằng “không thấy mục khoản qua bến trong quyển đã kiểm”.“Cách ghi này chặt hơn,” anh nói.
Truyện liên quan
“Thuộc lại sẽ sửa vào bản sạch.”
“Trước khi chép, cô nói lại cho rõ: bảng này xác nhận điều gì?”
Phùng Tố đứng thẳng. “Thuộc lại xác nhận đã kiểm những quyển ghi ở đây và đã chép tình trạng nhìn thấy. Bảng không xác nhận khoản thu nào hợp lệ, không thay sổ chính, cũng không thay người có quyền ký nhận.”
“Cô có thể xác nhận quyển tổng thu đã bị ai lấy không?”
“Không thể. Hồ sơ không có người giao cuối cùng, không có phiếu xuất kho, cũng không có biên bản ghi nhận lúc phát hiện thiếu.”
Tử Khiêm gật đầu. “Ghi điều ấy ở cuối bảng. Người đọc phải biết giới hạn của nó.”
Phùng Tố quay về bàn, thêm dòng xác nhận phạm vi kiểm tra. Cô ghi mình là người lập bảng, ghi thời điểm bắt đầu và kết thúc việc kiểm, rồi để trống chỗ ký nhận của người có thẩm quyền. Bảng kê chỉ được trình lên Tử Khiêm; cô không tự đóng dấu hay chép nó vào sổ chính.
Anh ký xác nhận đã xem bản kê. Phùng Tố ghi giờ trình và việc Tử Khiêm đã xem vào sổ tiếp nhận, rồi giữ bản kê trong hồ sơ chờ lệnh lưu trữ. Cô đánh số trang cho bảng kê để tiện kiểm tra, nhưng chưa đóng dấu xác nhận đây là bản chính thức.
Tử Khiêm chỉ vào hai biên nhận đang nằm trong bọc niêm riêng.
“Cô đã gặp những tên khoản nào như thế này trong các sổ cũ?”
“Trong sổ còn lưu, chưa gặp đúng hai tên ấy.”
“Còn dấu?”
“Dấu chính huyện có nét khuyết ở góc phải. Dấu trên biên nhận của Lục chủ thuyền không có nét khuyết đó. Nhưng hai tờ giấy chưa cho biết dấu ấy được giao cho ai, hay mỗi năm có dùng một dấu khác.”
“Nếu cùng một khoản bị đổi tên qua các năm thì sao?”
“Cần có giấy của từng năm để so. Hai biên nhận chỉ cho biết hai tên khác nhau trên hai chuyến cùng ngày. Thuộc lại không thể nói đó là nếp thu lâu năm.”
“Vậy cần lần theo điều gì?”
Phùng Tố nhìn bảng kê. “Từng chuyến, ngày nộp, tên khoản trên biên nhận, dấu đóng, người ghi sổ và số tiền vào sổ. Nếu có sổ cân thì phải ghép với cùng chuyến. Thiếu một phần, phải ghi phần thiếu, không được lấy chuyến khác thay vào.”
Tử Khiêm dựa lưng vào ghế. “Cô nhớ được những nét dấu ấy từ khi nào?”
“Sau lần tiếp nhận biên nhận của Chu Mậu, thuộc lại đã xem dấu theo lệnh của đại nhân. Tờ của Lục Hoài An được đối chiếu riêng. Thuộc lại chỉ nhớ điều đã ghi vào bảng, không thể từ đó suy ra ai dùng dấu.”
Cô dừng lại. Trên bàn, hai bản sao đặt cách nhau một gang tay. Cô biết người ta thường muốn một câu trả lời gọn: dấu nào được phép dùng, khoản nào có căn cứ, ai đã nhận tiền. Nhưng giấy tờ trước mắt chưa thể trao cho họ câu trả lời ấy. Chúng chỉ cho thấy nơi cần tìm tiếp theo.
“Còn một cách,” Tử Khiêm nói. “Hỏi người đang giữ hòm.”
Từ Bách được gọi đến vào đầu giờ chiều. Hắn bước vào công đường, mang theo chùm chìa khóa gắn ở thắt lưng. Hắn cúi chào, xưng “tiểu lại”, rồi đứng chờ.
“Lệnh triệu tập yêu cầu ông mang hòm biên nhận, sổ bến, sổ cân liên quan và giấy tờ về các khoản thu,” Tử Khiêm nói. “Ông đã giao giấy nào?”
“Tiểu lại chưa mang đến, đại nhân.”
“Vì sao?”
“Bến còn nhiều việc. Hòm có nhiều biên nhận, sổ bến phải kiểm từng quyển. Nếu đem cả hòm đi ngay, sợ thiếu giấy.”
“Lệnh yêu cầu giữ nguyên hiện trạng và giao nộp. Việc kiểm kê sẽ làm trước mặt người chứng kiến.”
Từ Bách đặt bàn tay lên chùm chìa khóa. “Tiểu lại vẫn quản hòm. Trước khi giao, phải biết bên trong có những gì.”
“Ông có thể lập danh mục tại chỗ,” Phùng Tố nói. “Ghi từng quyển, tình trạng bìa, chỗ đặt và người có mặt. Không cần lấy giấy ra khỏi bến trước khi lập biên bản.”
Từ Bách liếc cô. “Thư lại đã đến bến lần nào đâu mà biết hòm đặt ra sao?”
“Thuộc lại không biết. Vì vậy mới cần ông chỉ rõ vị trí, rồi ghi lại trước mặt người chứng kiến.”
Hắn không đáp. Chùm chìa khóa khẽ chạm vào khóa đai khi hắn đổi chân đứng.
Tử Khiêm hỏi: “Sổ tổng thu có trong hòm không?”
“Tiểu lại chỉ giữ sổ bến với các biên nhận. Sổ tổng thu thuộc kho huyện.”
“Kho huyện không tìm thấy.”
“Việc ấy tiểu lại không rõ.”
“Ông có nhận quyển ấy từ người tiền nhiệm không?”
“Không nhớ.”
“Có giấy bàn giao?”
“Không có.”
Phùng Tố ghi câu trả lời, không ngẩng đầu. Mỗi lần Từ Bách nói “không rõ” hay “không nhớ”, cô đặt đúng lời ấy vào biên bản, không thêm ý rằng hắn né tránh. Khi cô đọc lại, hắn chỉ yêu cầu sửa một chữ trong tên chức việc. Cô sửa, đọc lại từ đầu đoạn, rồi trình Tử Khiêm ký xác nhận nội dung đã ghi.
Tử Khiêm lấy lệnh triệu tập, viết thêm danh mục phải giao: hòm biên nhận, sổ bến, sổ cân của các chuyến đã nêu, giấy giao nhận, danh sách người giữ sổ và mọi văn thư cho phép thu các khoản ở bến. Hạn giao được ghi rõ là sáng hôm sau, tại bến Nam. Ông cũng ghi không được tự ý chuyển, sửa, xé bỏ hoặc dọn giấy tờ trong thời gian chờ kiểm tra.
“Người giao nhận sẽ ghi giờ và tình trạng từng món,” Tử Khiêm nói. “Ông có quyền nêu ý kiến nếu danh mục thiếu. Mọi ý kiến ghi vào biên bản.”
“Tiểu lại xin sáng mai mới giao,” Từ Bách đáp. “Hòm còn khóa.”
“Ông giữ chìa khóa, sáng mai mở trước mặt người chứng kiến.”
Từ Bách cúi đầu. “Tiểu lại tuân lệnh.”
Phùng Tố đặt lệnh trước mặt hắn, chỉ vào phần danh mục và hạn giao. Hắn đọc chậm, dừng lại ở dòng “giấy cho phép các khoản thu”, rồi ký nhận đã nhận lệnh. Cô ghi giờ nhận, người chứng kiến và số tờ. Tử Khiêm ký bên dưới. Chỉ khi mực khô, Phùng Tố mới gấp lệnh lại, giao cho Từ Bách một bản có dấu huyện.
Hắn cất bản ấy vào tay áo. Chùm chìa khóa vẫn nằm nơi thắt lưng.
Khi Từ Bách rời công đường, Phùng Tố nhìn dòng cuối trong sổ tiếp nhận: “Người nhận lệnh giữ hòm biên nhận và chìa khóa; chưa giao sổ.” Cô khép sổ, rồi nhìn sang bảng kê kho. Ở đó, quyển tổng thu vẫn mang một hàng tên không có ngày xuất, không người nhận, cũng không có chỗ nào ghi nó đã được tìm lại.
Lệnh giao sổ đã nằm trong tay Từ Bách. Còn chìa khóa hòm biên nhận vẫn do hắn giữ, và sổ tổng thu thì không có dấu vết bàn giao.
Theo dõi bản đầy đủ, cập nhật nhanh nhất tại truyenfull.live
Bình Luận Chương
Đăng nhập để bình luậnChưa có bình luận cho chương này.