Ngày 45:
Tiếng nước đến trước ánh sáng. Chúng tôi đã đi gần sáu tiếng từ Phòng Cuối, qua những hành lang mà đá được đục thành bậc, thành hốc, thành rãnh dẫn nước, và cuối cùng ngửi thấy mùi lá mục ẩm, một mùi quá quen của thế giới bên trên mà tôi gần như đã quên. Gió ngược chiều chạm vào mặt tôi. Marcos ngừng bước, hít một hơi dài, và khẽ nói: “Rừng.”
Cửa sau là một vòm đá thấp, phải khom người mới qua, và bị rễ cây đa phủ kín như một tấm rèm. Bounmy vén rễ ra bằng cả hai tay, chậm như mở cửa một ngôi nhà có người đang ngủ. Ánh sáng xám của buổi bình minh tràn vào, dịu đến mức tôi phải nheo mắt, dù trời còn nhiều mây.
Chúng tôi ra khỏi hang vào lúc năm giờ sáng ngày 45.
Mưa đã tạnh. Cả thung lũng ngập trong sương, những sườn đá vôi hiện lên mờ ảo như tranh thủy mặc, và dưới chân chúng tôi, một con suối nhỏ, nước đục màu đất, chảy ra từ chân vách đá. Đó là Nậm. Dòng nước đã đi cùng chúng tôi suốt từ Khoang Vòm, bây giờ trào ra giữa hai tảng đá, ầm ì, đầy sức sống, như một sinh vật đã trốn thoát.
Tôi quay lại, và lúc đó mới thấy.
Quanh cửa hang, bị rừng nuốt gần hết, là những bậc đá. Hàng chục bậc rộng, nhẵn mòn, chạy từ mép suối lên vòm đá, phủ rêu xanh và bị rễ đa cắt ngang. Hai bên bậc là những trụ đá cao ngang ngực, năm cái, mỗi cái mang một bàn tay nổi khắc trên mặt. Nền đất trước cửa hang là một sân tròn lát đá phiến, đường kính chừng mười lăm mét, nứt toác vì cỏ và gốc cây. Ở rìa sân, nửa chìm trong đất, có một phiến đá phẳng giống hệt phiến bên cửa trước.
“Một làng,” Marcos nói, thở ra. “Hoặc một nơi hành lễ. Sàn lát, bậc, trụ… Chị thấy các vết đục không? Hàng nghìn năm. Có thể gần bằng những bàn tay.”
“Cửa sau của người xưa,” Bounmy nói. Ông ngồi xuống bậc đá thấp nhất, tay vẫn ôm sườn, mặt xám xịt nhưng ánh mắt thì sáng. “Họ vào bằng cửa trước, xuống Phòng Đàn Đá, đến phòng cuối nghe hang nói. Rồi theo đường bậc đá này ra cửa sau. Gõ ở hai đầu. Vào, và ra.”
“Một hành trình,” tôi nói.
“Một lần trong đời.” Ông gật. “Ra rồi, họ về bản, đi vòng núi, và vào lại cửa trước một lần cuối, để đặt tay lên đá ở khúc hẹp tầng ba.”
Sato đứng im giữa sân đá, máy ảnh vẫn nằm yên trong ba lô. Ánh sáng sớm tràn qua tán lá, rơi xuống từng bàn tay khắc trên trụ đá, làm đường viền sáng lên. Anh nhìn tôi. Tôi nhìn Bounmy.
“Chụp,” ông nói, bằng tiếng Anh. “Nhưng đừng nói ở đâu.”
Sato lặng đi một giây. Rồi anh cúi đầu sâu, chậm, như đối với một ông thầy. Anh lấy máy ảnh ra, chụp ba tấm, rồi dừng. Anh nói với ông, giọng không giấu nổi: “Cảm ơn ông. Tôi sẽ không bao giờ đăng chúng mà không hỏi.”
“Tôi biết,” Bounmy nói.
Truyện liên quan
Chúng tôi ngồi lại ở những bậc đá đầu tiên, và tôi cảm thấy cả cơ thể mình đổ sụp xuống cùng một lúc. Narong đặt Ploy tựa vào một trụ đá, tay cô cầm cành cây anh vừa chặt làm nạng. Anh nhìn hai bàn tay băng kín của mình, rồi đưa lên che mặt. Ploy đặt bàn tay lên đầu gối anh, không nói gì.
Khoảng bảy giờ, chúng tôi nghe tiếng người.
Họ đến từ phía thung lũng, qua cánh rừng sương: một hàng dài những ngọn đèn pin và đuốc, chân ngập bùn, dùng gậy khua bụi rậm. Người đi đầu là một bà cụ thấp bé, đầu quấn khăn trắng, đi chân đất, tay chống gậy tre, bước chắc nhịp như đi giữa sân nhà. Đó là bà Vanh. Hai bên bà là Khamla và Somphone, phía sau là hơn hai chục người đàn ông trong bản, mang theo cáng tre, dây thừng, xẻng, và những bình nước.
Khamla nhìn thấy ông ngoại trước khi tôi kịp đứng dậy. Cô chạy, ngã một lần, đứng dậy, và khi tới nơi, cô quỳ xuống ngay trước mặt ông, nắm lấy cả hai tay ông, không nói được lời nào. Ông vuốt tóc cô bằng cái bàn tay vừa đặt trên phiến đá của cha mình.
“Bà Vanh không nhớ đường,” cô nói sau một lúc, giọng khản đi, “nhưng bà nhớ bài hát. Bài ru. Trong bài có đường. Ba bước qua suối, hai bước lên bậc, nhìn năm trụ đá. Chúng tôi đi đến đây bằng bài hát.”
Tôi nhìn bà Vanh. Bà đã đứng trước bậc đá thấp nhất, nhìn lên vòm cửa hang, đôi môi mấp máy một giai điệu mà tôi không nghe được. Bà vươn bàn tay run run chạm vào bàn tay khắc trên trụ đá thứ nhất, rồi trụ thứ hai, như đếm lại những đứa con.
“Bà nói gì?” tôi hỏi.
Khamla lắng nghe. “Bà nói: bao nhiêu năm không ai gõ ở đây. Nhưng đá vẫn nhớ.”
Bounmy nhấc tay chỉ vào phiến đá nửa chìm ở rìa sân. “Gõ,” ông nói, nhìn tôi, nhìn Marcos, Sato, Narong, Ploy. “Trước khi đi. Nói với hang: chúng tôi ra.”
Chúng tôi không ai cãi. Từng người một đến bên phiến đá. Sato gõ, nhẹ và chậm. Marcos gõ, đều. Narong gõ, ba tiếng, rồi ba tiếng, cánh tay run đến mức anh phải dừng giữa chừng. Ploy được đỡ đến bằng nạng, gõ một lần, ngắn gọn, rồi thu tay về. Tôi gõ sau cùng, lòng bàn tay áp vào lớp đá mát lạnh, và nói thành tiếng, nhỏ, bằng cả hai thứ tiếng của tôi: “Tôi ra rồi. Cảm ơn.”
Gió dừng. Sương đứng im. Từ sâu trong hang, qua vòm đá thấp, qua rễ đa rủ xuống, một tiếng gõ đáp, ba tiếng, mỏng và nhẹ như gõ qua lớp vải. Nghỉ. Rồi hai.
Mấy người đàn ông của bản, đang khiêng cáng, dừng lại. Có người đặt tay lên ngực. Bà Vanh nhắm mắt.
Bounmy mở nắp bình trà trong ba lô, nước vẫn còn hơi ấm, rót ra những chén nhỏ, nhỏ vài giọt xuống đất trước khi đưa cho từng người, từ bà Vanh đến Somphone, từ Khamla đến Ploy. Ông đưa chén cuối cùng cho Narong. Narong cầm chén bằng cả hai tay băng kín, nhìn ông, và cúi đầu thật thấp mà không nói câu nào.
Không có gì đặc biệt về loại trà đó. Nhưng uống ngoài cửa hang, dưới ánh sáng thật, với tiếng nước Nậm ầm ầm bên cạnh và tiếng chim đầu tiên của buổi sáng vang lên từ rừng, là thứ tôi không biết mình đã thiếu cho đến lúc có lại. Đó là lần thứ hai tôi nhận ra điều ấy, và lần này tôi có thêm một ý nghĩ khác.
Hang đã cho chúng tôi đi. Và hang đã biết tên chúng tôi.
Chưa có bình luận cho chương này.